Nieuw denkraam ‘Basis voor brandveiligheid van veestallen’

19 januari 2026

Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) streeft ernaar om het aantal dodelijke stalbranden en het aantal omgekomen dieren sterk terug te dringen. In opdracht van het ministerie ontwikkelde het NIPV het denkraam ‘Basis voor brandveiligheid van veestallen’. Voor de praktische toepassing is het BrandRisicoKompas Veestallen beschikbaar.

Brandveiligheid veestallen integraal beoordelen

Wageningen University & Research heeft in 2023 onderzocht hoe de brandveiligheid van veestallen verbeterd kan worden. En hoe de overlevingskans van dieren bij brand verhoogd kan worden. Senior onderzoeker Johan van der Graaf: “Een belangrijke conclusie van dit onderzoek is dat het nodig is om de brandveiligheid integraal te beoordelen. Dit betekent dat naast bouwkundige, technische en organisatorische aspecten ook de dieren zelf en hun leefomgeving expliciet in beeld moeten worden gebracht. Er is behoefte aan een modelmatige benadering, een denkraam, waarin het welzijn van het dier centraal staat. Het ministerie van LVVN heeft aan ons gevraagd om dit denkraam te ontwikkelen.”

Denkraam en naslagwerk ‘Basis voor brandveiligheid van veestallen’

Deel 1: Denkraam

Het denkraam is bedoeld voor iedereen die inzicht wil krijgen in de brandveiligheidsrisico’s en oplossingsrichtingen voor veestallen. Het is een flexibele en doelgerichte methode om de brandveiligheid in veestallen te beoordelen en te verbeteren. Risico’s en oplossingen worden systematisch geanalyseerd op basis van het kenmerkenmodel brandveiligheid en het gebeurtenissenschema. Aan de hand van een stappenplan is het mogelijk om nieuwe ontwerpen, bestaande stallen en oplossingen of (aanvullende) voorzieningen te beoordelen.

Deel 2: Naslagwerk

Het naslagwerk is er voor iedereen die zich wil verdiepen in de brandveiligheid van veestallen. Het bevat een uitgebreid overzicht van de beschikbare kennis over dit onderwerp. Ook komen de effecten van maatregelen op de brandveiligheid aan bod, zoals compartimentering, installaties en protocollen. De uitgave vormt de basis én de achtergrond voor het denkraam. Het is een hulpmiddel voor kennisoverdracht en voor toepassing van het denkraam.

Lees ook Brandveiligheid bestaande stallen in veehouderij verbeteren

BrandRisicoKompas Veestallen

“Daarnaast hebben we het BrandRisicoKompas Veestallen ontwikkeld”, vertelt Van der Graaf. “Dit is een praktisch, digitaal beoordelingsinstrument dat helpt om risico’s systematisch in kaart te brengen en te beoordelen. Belangstellenden kunnen het BrandRisicoKompas aanvragen via het contactformulier op de kennispagina Brandveiligheid veestallen.”

Voor wie?

De nieuwe publicaties zijn bedoeld voor alle partijen die betrokken zijn bij het bedrijfsmatig houden van landbouwhuisdieren. Van veehouders en stalbouwers tot wetgevers, vergunningverleners en toezichthouders.

Bekijk het denkraam en naslagwerk

Nieuwe versie Richtinggevend kader bijzondere verkeersbevoegdheden

15 januari 2026

Het ‘Richtinggevend kader bijzondere verkeersbevoegdheden’ geeft aan hoe bestuurders van voorrangsvoertuigen zich in de ideale situatie zouden moeten gedragen op de weg. Het kader, een aanvulling op de reguliere rijprocedure, is onlangs herzien. De nieuwe versie gaat in op 1 mei 2026.

Vlot en veilig, maar ook voorspelbaar door het verkeer gaan

Het ‘Richtinggevend kader bijzondere verkeersbevoegdheden’ zorgt ervoor dat bestuurders van voorrangsvoertuigen van verschillende hulpdiensten niet alleen vlot en veilig, maar ook voorspelbaar door het verkeer gaan. Het kader vormt tevens de basis voor de lesstof van bestuurders van voorrangsvoertuigen en voor het examen van zogenoemde OGS+-instructeurs.

Nieuwe thema’s

Het tien jaar oude kader is herzien door een werkgroep waarin brandweer, politie, ambulance, defensie en particuliere rijopleiders vertegenwoordigd waren. Naast een update en tekstuele aanpassingen bevat het kader nieuwe thema’s, waaronder het rijden in tunnels, omgaan met rijhulpsystemen, middendoor rijden en tegengesteld opvallend naderen (‘tonnen’).

Van kracht met ingang van 1 mei a.s.

Het nieuwe kader is vastgesteld door Ambulancezorg Nederland en Brandweer Nederland. Het nieuwe kader wordt met ingang van 1 mei 2026 van kracht. Dit geeft de hulpverleningsdiensten de tijd om de wijzigingen te implementeren in opleidingen en oefeningen.

Lees het kader en bijbehorende informatie

Nieuwe Kern Registratie Objecten (KRO) beschikbaar: snel en gemakkelijk kwetsbare objecten in beeld 

15 januari 2026

De nieuwe Kern Registratie Objecten (KRO) is live. Deze verzameling van geduide data geeft hulpdiensten en andere crisisfunctionarissen snel en gemakkelijk zicht op ‘kwetsbare objecten’. Zoals verzorgingshuizen, basisscholen of industrie. In de warme fase om direct de omgeving van een incident in beeld te krijgen, in de koude fase om een analyse van een gebied te maken. De KRO is landelijk beschikbaar, wordt maandelijks ververst en is te gebruiken in diverse applicaties voor informatievoorziening; óók onderweg. 

Van losse kaartlagen naar één duidelijk overzicht 

De KRO bestaat van oorsprong uit diverse kaartlagen. Daarbij was voor gebruikers niet altijd duidelijk welke kaart relevant is op welk moment. Om die reden zijn in de nieuwe KRO de diverse kaartlagen samengevoegd tot de volgende de datasets: KRO Adres, KRO Gebruik en KRO Pand.  

Geo-specialist Sjoerd Harmsen is een van de ontwikkelaars van de nieuwe KRO. Hij werkte voorheen in de regio en weet daarom uit ervaring wat het veld vraagt: “Bij een incident hebben de collega’s, ter plaatse en op afstand, snel inzicht in de incidentlocatie nodig. Dat is lastig als je je informatie uit veel verschillende bronnen moet halen; de witte kaart met alle zorginstellingen, de gegevens van de Kamer van Koophandel, WOZ-informatie, noem maar op. Daarom hebben we in de nieuwe KRO de informatie uit wel dertig kaarten samengevoegd.”

Snel zicht op de omgeving: in de warme én koude fase 

De KRO is relevant in zowel de warme als de koude fase: 

Warme fase: KRO Pand 

De dataset KRO Pand bevat de kaartlagen ‘verminderde zelfredzaamheid’, ‘vitale infra’ en ‘risicogevende objecten’. Deze kaartlagen vormen samen de KRO Pand-Kwetsbaarheid, die in één oogopslag de kwetsbaarheid van een gebouw in beeld brengt. Daarmee geeft de KRO Pand hulpdiensten snel zicht op kwetsbare objecten in de omgeving van een incident. Zoals winkels met woningen erboven, zorginstellingen met verminderd zelfredzame bewoners, en gebouwen waar gevaarlijke stoffen liggen opgeslagen. Ook het feit dat deze kaartlaag goed te gebruiken is in hulpverleningsvoertuigen maakt ‘m bijzonder geschikt voor de warme fase. 

Harmsen: “Professionals ter plaatse worden ‘in the heat of the moment’ direct in het incident gezogen, willen het oplossen. Het incident is letterlijk en figuurlijk eerder in beeld dan de omgeving. Maar feit is dat een incident zich niet beperkt tot waar het gebeurt; het heeft invloed op de omgeving. En juist als ook die omgeving in beeld is, kan men bewuster de operatie ingaan.” 

Koude fase: KRO Adres en Gebruik

In de koude fase zijn naast de KRO Pand ook de KRO Gebruik en de KRO Adres nuttig voor risicobeheersing. Bijvoorbeeld om de impact van een overstromingsscenario te analyseren. 

Benaderbaar via diverse applicaties voor informatievoorziening 

Veiligheidsregio’s kunnen de KRO via de webservices van DATA4OOV gebruiken vanuit diverse applicaties voor informatievoorziening: het Landelijk Crisis Management Systeem, de Operationele Risicometer, de Virtuele Assistent, en verschillende geo-, en voertuigviewers (Mobiele Data Terminals). 
 
Daarnaast zijn de KRO en de bijbehorende documentatie op verzoek te downloaden via de SharePoint-omgeving van het NIPV. In het eerste kwartaal van 2026 zijn de sets ook via de ‘database 2 database’-koppeling beschikbaar.   

Vragen of opmerkingen over de KRO? Mail dan naar geodata@nipv.nl. 

Naar een werkend crisisplan: versterking van proces, plan, implementatie en effect 

15 januari 2026

Binnen crisisbeheersing lopen de meningen uiteen over de waarde van crisisplannen en hebben planvormers weinig concrete handvatten om effectieve plannen te ontwikkelen. Dit constateren onderzoekers van het NIPV in samenwerking met Crisisplan.  

Barrières en kritieke stappen 

Hoe kunnen we de kwaliteit en het gebruik van crisisplannen versterken? Dit rapport beantwoordt die vraag. Op basis van literatuurstudie, een enquête onder professionals, gesprekken met professionals en het bestuderen van crisisplannen presenteert dit rapport een benaderingswijze die de inhoud en de werking van crisisplannen versterkt. 

De benaderingswijze richt zich op barrières die tussen de inspanning van planvormers en de beoogde effecten van een crisisrespons in kunnen staan, en hoe deze te overwinnen zijn. Zo zijn op basis van het onderzoek zijn vier kritieke stappen geïdentificeerd die noodzakelijk zijn om crisisplannen het gewenste effect te sorteren: 

• Het creëren van een inclusief planvormingsproces 
• Het formuleren van een doordacht crisisplan
• Een correcte implementatie van het crisisplan
• Het inspelen op de beperkingen van het crisisplan

Praktische handvatten 

Het rapport heeft als doel professionals in de crisispraktijk te ondersteunen met praktische handvatten. Voor de geïdentificeerde barrières worden in het rapport aanbevelingen gedaan. Daarnaast is er een checklist die gebruikt kan worden bij het opstellen van crisisplannen. Het rapport is zeker geen eindpunt, zeggen de onderzoekers. Het is eerder een startpunt voor een uitgebreid gesprek over crisisplannen en planvorming binnen de crisisbeheersing. 

Lees het rapport en de factsheet

Nieuwe Kern Registratie Objecten (KRO) beschikbaar: snel en gemakkelijk kwetsbare objecten in beeld 

15 januari 2026

De nieuwe Kern Registratie Objecten (KRO) is live. Deze verzameling van geduide data geeft hulpdiensten en andere crisisfunctionarissen snel en gemakkelijk zicht op ‘kwetsbare objecten’. Zoals verzorgingshuizen, basisscholen of industrie. In de warme fase om direct de omgeving van een incident in beeld te krijgen, in de koude fase om een analyse van een gebied te maken. De KRO is landelijk beschikbaar, wordt maandelijks ververst en is te gebruiken in diverse applicaties voor informatievoorziening; óók onderweg. 

Gebruik van de nieuwe KRO onderweg: via Mobiele Data Terminal in voertuig. Foto: NIPV.

Van losse kaartlagen naar één duidelijk overzicht 

De KRO bestaat van oorsprong uit diverse kaartlagen. Daarbij was voor gebruikers niet altijd duidelijk welke kaart relevant is op welk moment. Om die reden zijn in de nieuwe KRO de diverse kaartlagen samengevoegd tot de volgende de datasets: KRO Adres, KRO Gebruik, en KRO Pand.  

Geo-specialist Sjoerd Harmsen is een van de ontwikkelaars van de nieuwe KRO. Hij werkte voorheen in de regio en weet daarom uit ervaring wat het veld vraagt:  

“Bij een incident hebben de collega’s, ter plaatse en op afstand, snel inzicht in de incidentlocatie nodig. Dat is lastig als je je informatie uit veel verschillende bronnen moet halen; de witte kaart met alle zorginstellingen, de gegevens van de Kamer van Koophandel, WOZ-informatie, noem maar op. Daarom hebben we in de nieuwe KRO de informatie uit wel dertig kaarten samengevoegd.”

Snel zicht op de omgeving: in de warme én koude fase 

De KRO is relevant in zowel de warme als de koude fase: 

Warme fase: KRO Pand 

De dataset KRO Pand bevat de kaartlagen ‘verminderde zelfredzaamheid’, ‘vitale infra’ en ‘risicogevende objecten’. Deze kaartlagen vormen samen de KRO Pand-Kwetsbaarheid, die in één oogopslag de kwetsbaarheid van een gebouw in beeld brengt. Daarmee geeft de KRO Pand hulpdiensten snel zicht op kwetsbare objecten in de omgeving van een incident. Zoals winkels met woningen erboven, zorginstellingen met verminderd zelfredzame bewoners, en gebouwen waar gevaarlijke stoffen liggen opgeslagen. Ook het feit dat deze kaartlaag goed te gebruiken is in hulpverleningsvoertuigen maakt ‘m bijzonder geschikt voor de warme fase. 

Harmsen: “Professionals ter plaatse worden ‘in the heat of the moment’ direct in het incident gezogen, willen het oplossen. Het incident is letterlijk en figuurlijk eerder in beeld dan de omgeving. Maar feit is dat een incident zich niet beperkt tot waar het gebeurt; het heeft invloed op de omgeving. En juist als ook die omgeving in beeld is, kan men bewuster de operatie ingaan.” 

Koude fase: KRO Adres en Gebruik 

In de koude fase zijn naast de KRO Pand ook de KRO Gebruik en de KRO Adres nuttig voor risicobeheersing. Bijvoorbeeld om de impact van een overstromingsscenario te analyseren. 

Benaderbaar via diverse applicaties voor informatievoorziening 

Veiligheidsregio’s kunnen de KRO via de webservices van Data4OOV gebruiken vanuit diverse applicaties voor informatievoorziening: het Landelijk Crisis Management Systeem, de Operationele Risicometer, de Virtuele Assistent, en verschillende geo-, en voertuigviewers (Mobiele Data Terminals). 
 
Daarnaast zijn de KRO en de bijbehorende documentatie op verzoek te downloaden via de Sharepointomgeving van het NIPV. In het eerste kwartaal van 2026 zijn de sets ook via de ‘database 2 database’-koppeling beschikbaar.   

Heb je vragen of opmerkingen over de KRO? Mail dan naar geodata@nipv.nl. 

“Geen fouten maken die eerder al gemaakt zijn”

13 januari 2026

“Een groot voordeel van grote incidenten met gevaarlijke stoffen is dat ze weinig voorkomen. Dat is meteen ook het grote nadeel.” Maak kennis met Thorsten Hackl, de nieuwe landelijk coördinator Incidentbestrijding gevaarlijke stoffen (IBGS).

De AGS als “magische verlosser”

“Ik was net op mijn kamer, waar ik meer dan een jaar woonde toen het hier nog de Rijksbrandweeracademie was. Nu werk ik weer in hetzelfde gebouw, maar dit keer voor het NIPV. We werden opgeleid van manschap, daarna bevelvoerder tot en met OvD (officier van dienst, red.). Dat was toen nog zo.”

“Tijdens oefeningen van de opleiding keek iedereen op naar de komst van de AGS (adviseur gevaarlijke stoffen, red.). Ik denk omdat bijna iedereen een hekel had aan gevaarlijke stoffen en ook een klein beetje bang was voor de complexiteit. Dan kwam de AGS. Die gaf je alle informatie over de gevaarlijke stoffen en die zei dan: ‘Maak je niet druk joh. Gewoon eerst dit, dan dat en dan komt het goed.’ Het was bijna als een magische verlosser. Dat wilde ik ook wel worden.”

Lees ook Leergang Adviseur gevaarlijke stoffen (AGS)

Stralingsdeskundige

Naast zijn werk als AGS, werd Hackl stralingsdeskundige. “Ik werkte onder meer een kleine tien jaar in Zeeland als piketfunctionaris Nucleair Adviseur voor als het mis zou gaan bij de kernreactor. In de loop van de jaren heb ik veel lesgegeven en gesproken over onderwerpen in de stralingswereld. Ik wil anderen helpen met het bieden van een handelingsperspectief voor incidenten zodat áls er morgen een ramp is, zij er klaar voor zijn. Het maakt mijn maand goed als iemand naar me toekomt en zegt: ik denk nog regelmatig terug aan die training van jou.”

Overstap naar landelijk coördinator IBGS

“Elk jaar in december doe ik een APK en kijk ik terug op mijn jaar. Dan vraag ik mezelf af: ben ik nog goed bezig? De afgelopen jaren begon ik me steeds vaker af te vragen of ik iets anders moest gaan doen. Ik dacht, ik ben nu al zo’n 15 jaar bezig met gevaarlijke stoffen bij een regio.

Toen vertelde Jan Jacobs over zijn afscheid als landelijk coördinator IBGS. En toen begon ik eigenlijk pas te denken, zou dat iets voor mij zijn? Die kansen komen niet heel vaak langs en ik was links en rechts al getipt over de vacature. Ik besloot: het is nu het moment om de regio te verlaten en me landelijk te gaan inzetten voor IBGS. Ik besloot: dit is voor mij. En als ik ergens voor ga, dan doe ik dat vol in de focus. Daarom ben ik sinds 1 januari 2026 nu landelijk coördinator IBGS.”

Lees ook Landelijk brandweerspecialisme Scheepsincidentbestrijding (SIB)

Niet belanden in ellenlange discussies

“Het landelijk specialisme IBGS is er voor complexe en grootschalige incidenten met gevaarlijke stoffen die een grote impact kunnen hebben. Die incidenten zijn gelukkig zeldzaam. Maar daardoor ontstaat wel een uitdaging. Want als je iets niet daadwerkelijk dóet, kun je het ook niet leren. Dingen die je zelden doet, doe je zelden goed. Ik ben jongleur in mijn vrije tijd, en daarvan leerde ik: je wordt alleen maar goed als je gooit.”

“Oefenen is noodzakelijk, maar zonder echte ervaring worden die oefeningen flauw. Dan belanden we snel in lange discussies over wat de beste methode is. Bij nucleaire incidenten bijvoorbeeld. Want als ik die niet heb meegemaakt en jij ook niet, dan blijven we discussiëren. En daar moeten we vanaf.

De toekomst van IBGS is schaalbaar en internationaal

“Niemand kan de toekomst voorspellen, maar het is wel onze plicht om ons goed voor te bereiden ondanks die onzekerheid. Ik geloof daarom ontzettend in schaalbaarheid, flexibel inrichten van je specialisme, en samenwerken. Dan kunnen we de onzekere toekomst flexibel en wendbaar tegemoet treden.”

“Zeker met een specialisme als IBGS moeten we streven naar internationaal afkijken. Want in het buitenland hebben ze dezelfde uitdagingen als in Nederland. Bij een ramp kan ik fouten maken, maar ik wil zeker niet de fouten maken die al eerder gemaakt zijn. Door het specialisme scherper te organiseren en de club kleiner te maken, ontstaat ruimte om beter te leren.”

“De vraag is niet of er ooit een groot incident met gevaarlijke stoffen komt. Dat komt er. Daarom moeten we snel meters maken. Ervaring opdoen, leren van anderen en bijsturen waar nodig. Over grenzen heen kijken, voorkomen dat we fouten maken die al lang bekend zijn en het landelijk specialisme IBGS schaalbaar flexibel organiseren.”

Update LCMS-databases – Oefenomgeving & CGB

12 januari 2026

De LCMS-databases worden bijgewerkt naar een nieuwe versie. Op dinsdag 13 januari worden de Oefenomgeving en Centraal Gebruikersbeheer (CGB) bijgewerkt. In het liveblog onderaan dit bericht houden we je tijdens de update op de hoogte van de voortgang.

Maak gebruik van de Operationele omgeving

• De update vindt plaats tussen 09:00-16:00 uur.
• De update heeft geen impact op de structuur van de database, waardoor er geen sprake is van downtime. Wel adviseren we je om tijdens de update gebruik te maken van de Operationele omgeving. Dit om mogelijk dataverlies te voorkomen.  

Vragen?  

Heb je vragen naar aanleiding van dit bericht? Neem dan contact op met de beheerder van jouw organisatie. 

Jaarwisseling 2025-2026: Kerncijfers Nieuwjaarsincidenten

1 januari 2026

In opdracht van Brandweer Nederland publiceert het NIPV jaarlijks het dashboard Kerncijfers Nieuwjaarsincidenten.

Dit dashboard geeft een landelijk beeld van gemelde brandweerincidenten die tijdens de jaarwisseling in Nederland hebben plaatsgevonden en geregistreerd zijn tussen 31 december 00.00 uur en 1 januari 08.00 uur (24+8=32 uur).

De onderliggende data is afkomstig uit het Geïntegreerd Meldkamer Systeem (GMS) van de brandweer. Brandweer Nederland presenteert op 1 januari de incidenten waarbij de brandweer tijdens oud en nieuw is ingezet met daaraan toegevoegd een algemeen sfeerbeeld.

Belangrijke stappen naar sterker samenspel in het onderwijs

22 december 2025

De Raad van Commandanten en Directeuren Veiligheidsregio (RCDV) en het MT NIPV hebben weer ingestemd met een aantal belangrijke besluiten binnen het programma Onderwijs Onderweg. Met deze besluiten wordt het onderwijs voor brandweer- en crisisprofessionals beter georganiseerd en klaargemaakt voor de toekomst. De besluiten zorgen voor meer duidelijkheid over rollen en verantwoordelijkheden, betere samenwerking tussen regio’s en opleidingsinstituten en een stevigere borging van specialistische taken.

‘Klaar voor sterk samenspel’ als basis voor nieuwe regelgeving

Er is ingestemd met de notitie ‘Klaar voor sterk samenspel’. Deze notitie beschrijft hoe het onderwijsstelsel van de veiligheidsregio’s beter kan functioneren door heldere afspraken over wie wat doet. De notitie wordt gebruikt als fundament voor de ministeriële regeling ‘Onderwijsstelsel veiligheidsregio’s’. Dat betekent dat de afspraken over rollen, taken en samenwerking niet vrijblijvend zijn, maar formeel worden vastgelegd. Zo ontstaat een stabiel en eenduidig onderwijsstelsel voor alle veiligheidsregio’s.

In de praktijk betekent dit:

• Meer duidelijkheid over verantwoordelijkheden
• Betere aansluiting tussen onderwijs en de beroepspraktijk
• Sneller kunnen inspelen op veranderingen in het vak.

Meer informatie

Het programma Onderwijs Onderweg staat ook bekend als Grote Werk 2 en werkt aan een goed werkend onderwijsstelsel met praktijkgericht, flexibel en actueel onderwijs voor alle brandweer- en crisisprofessionals van de veiligheidsregio’s. Meer informatie over wat er bereikt is in de afgelopen periode is te lezen in het online magazine. Op het platform Onderwijs Onderweg is meer te vinden over het programma en de vervolgstappen. 

• Benieuwd wat het programma de afgelopen periode heeft gedaan? Lees dan het derde ‘Swipezine’ (online magazine) dat deze week is verschenen.
• Meer informatie over het programma en de vervolgstappen is te vinden op het platform van Onderwijs Onderweg.