Blog: Veiligheidsbeleving en de keten van vertrouwen
9 september 2026
Veiligheid wordt niet alleen bepaald door berekeningen en maatregelen. In deze blog verkent senior onderzoeker-adviseur Margreet Spoelstra hoe burgers risico’s van gevaarlijke stoffen ervaren en welke rol vertrouwen daarin speelt.

Al meer dan 20 jaar houd ik mij bezig met de veiligheid van gevaarlijke stoffen in de chemische industrie en tijdens transport via weg, water, spoor en buisleidingen. Een belangrijke vraag hierbij is hoe mensen in de omgeving voldoende beschermd kunnen worden tegen de gevolgen van een brand, explosie of een giftige wolk.
Die vraag is belangrijk omdat Nederland een klein land is en niet de luxe heeft om gevaarlijke stoffen overal op afstand te houden. We moeten het doen met de ruimte die er is en daarom wordt in Nederland al decennia nagedacht over waar grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen aanwezig mogen zijn.
Hierbij wordt niet alleen gekeken naar de omvang van mogelijke effecten, maar ook naar de kans dat gevaarlijke stoffen vrijkomen. Op basis daarvan worden risicocontouren berekend en maatregelen getroffen om risico’s binnen acceptabele grenzen te houden. Deze rekenkundige kant van veiligheid is objectief en gebaseerd op modellen en berekeningen. Toch zegt de grootte van risicocontouren niet alles over hoe burgers risico’s ervaren en hoe veilig ze zich voelen. De beleving van risico’s speelt een minstens zo belangrijke rol.
Risicobeleving
In 2025 publiceerde het RIVM een rapport over een onderzoek hoe mensen activiteiten met gevaarlijke stoffen in hun woonomgeving ervaren. De geïnterviewden wonen dicht bij chemische industrie of bij transportroutes. Op vragen over veiligheid in hun leefomgeving, werden gevaarlijke stoffen niet of nauwelijks genoemd, maar wel onderwerpen als verkeersveiligheid, sociale veiligheid, geluidshinder, luchtkwaliteit en gezondheidseffecten.
Men was zich weinig bewust van de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen en voelden zich op dat vlak veilig. De kans dat er een ongeval plaatsvindt, werd klein geacht en was niet iets waar zij veel mee bezig waren. Het rapport gaf ook aan dat de mensen veel vertrouwen hadden in de overheid, in werkprocedures en in maatregelen om incidenten met gevaarlijke stoffen te beperken.
Een heel ander voorbeeld van risicobeleving maakte ik zelf mee in het voorjaar van 2024, toen ik als onafhankelijke deskundige uitleg gaf over ammoniak op bewonersavonden in Rozenburg en Hoek van Holland. Er was namelijk veel weerstand tegen en discussie over de mogelijke komst van een zeer grote ammoniakopslag in de Rotterdamse haven. Omwonenden vonden dat de mogelijke gevolgen van het vrijkomen van ammoniak te groot waren, dat de opslag te dicht bij woongebieden zou komen te liggen en dat de kans op een incident niet uit te sluiten is.
Risicobeleving uitgelegd
Deze twee voorbeelden laten zien dat mensen risico’s en veiligheid verschillend kunnen ervaren, afhankelijk van de omstandigheden. Dat heeft alles te maken met de manier waarop mensen gevaren en risico’s waarnemen, inschatten en beleven (risicoperceptie). Daarbij spelen niet alleen kenmerken van het risico zelf een rol, maar ook persoonlijke ervaringen en de sociale omgeving waarin mensen zich bevinden.
Risicoperceptie wordt onder andere beïnvloed door factoren als:
- Vertrouwen in de instellingen die risico’s beheersen
Burgers kunnen risico’s vaak zelf niet beoordelen en zijn daarvoor afhankelijk van instanties. Hoe meer zij vertrouwen hebben dat instanties deskundig, eerlijk en zorgvuldig zijn, hoe meer een risico wordt geaccepteerd. - Vrijwilligheid, controle en inspraak
Hoe meer mensen vrijwillig een gevaar aangaan of daar controle of inspraak op hebben, hoe meer een risico wordt geaccepteerd. - Gevoelens van angst en onzekerheid
Hoe groter de gevoelens van angst, onzekerheid en onbekendheid zijn, hoe minder een risico wordt geaccepteerd. Negatieve gevoelens vergroten vaak de waargenomen ernst van een risico. - De mogelijke ernst van gevolgen
Hoe kleiner de gevolgen, hoe meer een risico wordt geaccepteerd
Van al deze factoren wordt vertrouwen gezien als de meest bepalende factor voor het ervaren van veiligheid. Vertrouwen is dus een groot goed. Als mensen vertrouwen hebben in een instantie, dan versterkt dat het gevoel van veiligheid. Wanneer vertrouwen ontbreekt, wordt vrijwel elke boodschap met scepsis ontvangen en kan dit zelfs weerstand oproepen bij de ontvanger. Wantrouwen wordt versterkt doordat nieuwe informatie vooral wordt gezien als bevestiging van bestaande twijfels.
Vertrouwen groeit langzaam maar kan in een oogwenk verloren gaan, vandaar ook het gezegde ‘vertrouwen komt te voet en gaat te paard’. Het vertrouwen in instanties is gevoeliger voor negatieve gebeurtenissen en berichtgevingen, dan voor positieve. Dat hangt samen met het psychologisch verschijnsel dat negatieve informatie doorgaans meer invloed heeft op ons oordeel dan positieve informatie van vergelijkbare sterkte.
In het RIVM-onderzoek waren de meeste deelnemers zich niet bewust van de risico’s van gevaarlijke stoffen in hun directe omgeving. Toen ze daarop geattendeerd werden, voelden ze zich nog steeds veilig, onder andere omdat er overal wel gevaarlijke stoffen zijn, omdat andere risico’s misschien wel gevaarlijker zijn en omdat ze erop vertrouwen dat overheden en andere instanties de risico’s laag en beheersbaar houden.
Bij de ammoniakopslag in Rotterdam daarentegen vonden omwonenden de mogelijke gevolgen van een incident te groot en wantrouwden ze DCMR als toezichthouder, omdat DCMR geen wettelijke grond zag om het bedrijf een milieueffectrapportage te laten maken.
Een keten van vertrouwen
Momenteel zijn waterstofaggregaten in opkomst omdat zij stroom kunnen leveren op plekken waar niet of onvoldoende stroom voorhanden is. Denk aan bouwplaatsen en evenementen. Bij een waterstofaggregaat wordt een trailer geplaatst met waterstof om het aggregaat van waterstof te voorzien.
Er staat echter nergens beschreven welke veiligheidsmaatregelen genomen moeten worden om mensen in de omgeving te beschermen tegen de mogelijke gevolgen van het vrijkomen van waterstof. NEN (Stichting Koninklijk Nederlands Normalisatie Instituut) heeft daarom in samenwerking met het bedrijfsleven een Nederlands Technische Afspraak (NTA) voor waterstofaggregaten ontwikkeld. De NTA geeft geen absolute garantie op veiligheid, maar biedt bedrijven kaders om hun veiligheidsaanpak te onderbouwen en biedt bevoegde gezagen een basis om die aanpak te beoordelen.
Dit voorbeeld laat zien dat veiligheid is gebaseerd op een keten van vertrouwen. Bedrijven vertrouwen er op dat zij met de NTA kunnen laten zien hoe zij veiligheid hebben geborgd. Overheden vertrouwen vervolgens op de kwaliteit van de NTA en op de degenen die deze in de praktijk toepassen. Aan het eind van de keten staan de burgers die er op vertrouwen dat overheden alleen situaties toestaan die voldoende veilig zijn.
Dat vertrouwen ontstaat niet vanzelf. Het vraagt van bedrijven dat zij risico’s inzichtelijk maken, van overheden dat zij risico’s zorgvuldig afwegen en daar open over communiceren en van toezichthouders dat zij laten zien hoe zij tot hun oordeel komen. Juist wanneer er onzekerheden zijn of wanneer belangen botsen, wordt zichtbaar of een organisatie het vertrouwen van burgers waard is.
Daarmee komen we terug bij de vraag waarmee ik deze blog begon: hoe beschermen we mensen in de omgeving tegen de gevolgen van een brand, explosie of giftige wolk? Het antwoord ligt niet alleen in regels en technische maatregelen, maar ook in de manier waarop bedrijven, overheden en toezichthouders omgaan met onzekerheden, keuzes uitleggen en verantwoordelijkheid nemen. Tegelijkertijd wordt veiligheid niet alleen bepaald door hoe groot een risico daadwerkelijk is, maar ook door de mate waarin burgers erop vertrouwen dat risico’s zorgvuldig worden beheerst.
Margreet Spoelstra
senior onderzoeker-adviseur energie- en transportveiligheid
Bekijk ook
Inspectierapport JenV over leergang Hoofdofficier van dienst gepubliceerd
8 september 2026
De leergang Hoofdofficier van dienst (HOvD) van het NIPV voldoet aan de gestelde kwaliteitseisen en bereidt deelnemers goed voor op hun functie. Dat concludeert de Inspectie Justitie en Veiligheid (JenV) na onderzoek naar de kwaliteit van de leergang. “We danken de Inspectie voor het grondige onderzoek. De bevindingen en aanbevelingen geven ons waardevolle input om de kwaliteit van de leergang verder te versterken”, zegt Coby Flier, directeur Onderzoek en Onderwijs bij het NIPV.

De functie van HOvD vereist mensen die op strategisch, tactisch en operationeel niveau hun rol deskundig vervullen en daarvoor goed zijn opgeleid. De verwachting is dat het aantal grootschalige incidenten gaat toenemen door bijvoorbeeld internationale dreigingen en klimaatverandering. Dit vraagt om goed opgeleide hoofdofficieren. Daarom heeft de Inspectie JenV onderzoek gedaan naar de kwaliteit van de leergang.
Onderzoeksvraag
Centraal in het onderzoek stond de vraag: in hoeverre is sprake van een kwalitatief goede leergang tot HOvD die borgt dat deelnemers door het volgen van de leergang voorbereid worden op het daadwerkelijk uitoefenen van deze functie?
Conclusie: kwalitatief goede leergang
De Inspectie concludeert dat sprake is van een kwalitatief goede leergang. Deelnemers verwerven de competenties die nodig zijn om startbekwaam te zijn als HOvD. De vakinhoudelijke kwaliteit en de examinering van de leergang zijn op orde. De Inspectie doet op basis van het onderzoek verschillende aanbevelingen. Deze richten zich vooral op het verder versterken van de kwaliteitsborging, het verduidelijken van rollen en verantwoordelijkheden binnen het stelsel en het formaliseren van bestaande werkwijzen.
Vervolg
“Wij hebben het inspectierapport met veel belangstelling ontvangen en danken de Inspectie voor het grondige onderzoek en de aanbevelingen. We nemen de bevindingen serieus en gaan hiermee zorgvuldig aan de slag”, aldus Coby Flier. “Wij herkennen de bevindingen van de Inspectie. Enkele aanbevelingen sluiten goed aan bij verbetertrajecten die al lopen. Zo werken we bijvoorbeeld aan de implementatie van een NIPV-breed kwaliteitszorgsysteem. Voor andere aanbevelingen ligt er een gezamenlijke opdracht voor de veiligheidsregio’s, het Ministerie van JenV en het NIPV. Naast bestuurlijke afstemming hierover zoeken we aansluiting bij het programma Onderwijs Onderweg dat zich richt op de herziening van het onderwijsstelsel. Met deze aanbevelingen kunnen we samen verder werken aan de kwaliteit van de leergang HOvD.”
Over de Inspectie JenV
De Inspectie JenV heeft een wettelijke taak om toezicht te houden op de kwaliteit van onderwijs binnen de domeinen brandweer en crisisbeheersing. Hiermee wil de Inspectie JenV bijdragen aan de kwaliteit van het onderwijs en aan de professionaliteit en het vakmanschap van functionarissen en organisaties in de brandweerzorg en crisisbeheersing. Het onderzoek naar de leergang HOvD is uitgevoerd aan de hand van het Toezichtkader Onderwijs. Dit kader is gepubliceerd op de website van de Inspectie JenV.
Lees het rapport
Lees het volledige rapport over de leergang HOvD op de website van de Inspectie JenV.
Bekijk ook
“De MCPM heeft mijn manier van denken zichtbaar veranderd”
8 september 2026
“Al van jongs af aan wist ik wat ik wilde worden. Als kind droomde ik ervan om militair, politieagent én brandweerman te zijn. Het bijzondere is dat die dromen uiteindelijk allemaal werkelijkheid zijn geworden.” Aan het woord is Rick van den Belt, student aan de opleiding Master of Crisis and Public Order Management (MCPM).

Combinatie van rollen maakt werk uitdagend
“Tegenwoordig vervul ik verschillende functies binnen het veiligheidsdomein. Bij de Nationale Politie, Eenheid Zeeland-West-Brabant, werk ik als operationeel expert GGP wijkzorg en officier van dienst. Daarnaast ben ik voorzitter van de vakgroep (H)OvD binnen de eenheid. Bij Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant ben ik actief als officier van dienst crisiscommunicatie en woordvoerder. “
“Ook ben ik bevelvoerder bij de brandweer. Daarnaast heb ik mijn eigen onderneming, Adaptis, waarmee ik organisaties ondersteun op het gebied van crisismanagement en crisiscommunicatie.”
“Juist die combinatie van rollen maakt mijn werk uitdagend. Het brengt verschillende disciplines samen en geeft mij dagelijks de kans om te schakelen tussen operationele, tactische en strategische vraagstukken.”
Een opleiding die aansloot bij mijn ambitie
Van den Belt: “De keuze voor de MCPM kwam voort uit een combinatie van ambitie en zelfreflectie. In mijn werk acteerde ik al regelmatig op tactisch niveau. Tegelijkertijd merkte ik dat ik die ervaring niet kon onderbouwen met een opleiding die aansloot bij het niveau waarop ik opereerde. Een generieke hbo-opleiding voelde voor mij niet als de juiste stap. Ik zocht een opleiding die direct verbonden was met mijn vakgebied en dagelijkse praktijk.
Die aansluiting vond ik in de MCPM. Het vakgebied crisis- en openbare-ordemanagement brengt voor mij alles samen waar ik enthousiast van word: politie, brandweer, veiligheidsregio’s, bestuur en crisiscommunicatie. Het was dan ook vooral mijn intrinsieke motivatie die de doorslag gaf.”
Onderzoek naar de prijs van populariteit
Binnen de opleiding werkt Van den Belt samen met zijn studiegenoten aan het onderzoek ‘Prijs van Populariteit’. “Daarin onderzoeken we hoe toeristische binnensteden kunnen omgaan met de gevolgen van toenemende bezoekersstromen en welke lessen Amsterdam kan trekken uit de aanpak van Kopenhagen en Barcelona.”
“Voor dit onderzoek zijn we zelf naar beide steden gereisd. We hebben interviews gehouden op strategisch, tactisch en operationeel niveau, beleidsdocumenten geanalyseerd en observaties uitgevoerd in de praktijk.”
De keuze voor dit onderwerp was voor Van den Belt een logische. “Overtoerisme is veel meer dan een toeristisch vraagstuk. Het raakt direct aan veiligheid, leefbaarheid, openbare orde en bestuurlijke verantwoordelijkheid. Het vraagt om samenwerking tussen verschillende partners en om slimme keuzes in beleid en uitvoering.”
Praktische lessen voor bestuur en uitvoering
“Met ons onderzoek willen we een concrete bijdrage leveren aan het debat over hoe overtoerisme beheersbaar kan worden gehouden. We hebben vijf aanbevelingen geformuleerd die direct toepasbaar zijn in de praktijk, waaronder een formeel hotspotsysteem, een geïntegreerd monitoringsysteem en een stedelijk convenant.”
“Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat crowdmanagement geen standaardoplossing kent. Wat in de ene stad succesvol is, werkt niet automatisch ergens anders. Een Kopenhaagse dialoogstrategie vraagt bijvoorbeeld om maatschappelijk draagvlak, terwijl een Spaans hotspotmodel veel capaciteit vraagt als je het niet slim organiseert. Juist die nuance maakt het onderzoek relevant voor beleidsmakers, bestuurders en professionals die dagelijks met deze vraagstukken te maken hebben.”
Van operationeel denken naar strategisch kijken
De MCPM heeft mijn manier van denken zichtbaar veranderd, zegt Van den Belt. Waar hij voorheen vraagstukken vrijwel automatisch vanuit de operatie benaderde, neemt hij nu vaker bewust afstand om eerst naar het grotere geheel te kijken. “Ik probeer vraagstukken niet alleen meer te begrijpen vanuit de dagelijkse praktijk, maar ook vanuit bestuurlijke, beleidsmatige en wetenschappelijke perspectieven.”
“Dat heeft mijn adviezen sterker gemaakt. Waar ik vroeger vooral leunde op ervaring, gebruik ik nu theorieën en modellen om analyses en aanbevelingen te onderbouwen. Dat zorgt niet alleen voor betere adviezen, maar ook voor meer draagvlak binnen organisaties. Theorie zie ik inmiddels als een instrument om de praktijk beter te begrijpen en te beïnvloeden, niet als een doel op zich.”
Leiderschap door los te laten
Hij vertelt verder: “Misschien wel mijn belangrijkste persoonlijke ontwikkeling tijdens de opleiding heeft te maken met leiderschap. Ik ben van nature iemand die snel verantwoordelijkheid neemt, de regie pakt en op inhoud stuurt. Dat levert vaak resultaten op, maar kent ook een keerzijde. Wanneer je altijd vooroploopt, bestaat het risico dat anderen afwachtend worden en eigenaarschap bij jou neerleggen.
Tijdens de MCPM ben ik bewust gaan oefenen met een andere stijl van leidinggeven. Mijn teamchef omschrijft die ontwikkeling als een meer ‘empowering’ stijl. Ik probeer tegenwoordig meer te sturen op proces dan op inhoud en geef anderen bewust de ruimte om zelf met oplossingen te komen. Dat levert sterkere teams op, meer eigenaarschap en duurzamere resultaten. Bovendien zorgt het ervoor dat de organisatie minder afhankelijk wordt van één persoon.”
De volgende stap in je ontwikkeling
Van den Belt sluit af: “De MCPM heeft mij niet alleen nieuwe kennis opgeleverd, maar ook een andere manier van kijken naar leiderschap, samenwerking en complexe veiligheidsvraagstukken. Werk jij in het veiligheidsdomein, de crisisbeheersing, openbare orde of het openbaar bestuur en wil je jouw praktijkervaring versterken met strategische verdieping en wetenschappelijke inzichten? Dan kan de MCPM een waardevolle volgende stap zijn.”
Meer weten of aanmelden?
Bekijk de Master of Crisis and Public Order Management.
Bekijk ook
Zestien studenten gestart met 55e voltijdopleiding Brandweerofficier
4 september 2026
“Met twee nieuwe studenten aan de voltijdopleiding Brandweerofficier blijven we bouwen aan een toekomstbestendige brandweer”, vertelt teamleider brandweerkunde Annette Klitsie van Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland over de opleiding die is gestart.

Bewuste keuze
“Voor ons is deelname aan deze opleiding een bewuste keuze”, vertelt Klitsie. “We vinden het belangrijk om nieuwe mensen aan onze organisatie te binden en tegelijkertijd te investeren in de brandweer van de toekomst. De opleiding biedt de kans om in anderhalf jaar tijd breed inzetbare professionals op te leiden én om mensen van buiten de brandweer aan te trekken. Mensen met verschillende achtergronden en ervaringen maken onze organisatie sterker.”
Kandidaten met verschillende achtergrond
“Dit jaar is daar een mooi voorbeeld van: we hebben een kandidaat met een brandweerachtergrond en een kandidaat die werkzaam was in de zorg. Juist die combinatie vinden we waardevol, omdat ze verschillende ervaringen meebrengen en veel van elkaar kunnen leren. Onze ervaring is ook dat ze veel leren van de medestudenten uit andere regio’s en dat ze een waardevol netwerk opbouwen.”
Studenten houden ons een spiegel voor
Klitsie vertelt verder: “De opleiding is juist nu relevant. De maatschappij verandert voortdurend. Denk aan de gevolgen van klimaatverandering, zoals natuurbranden en overstromingen. Het werk van de brandweer verandert en er wordt meer van ons gevraagd. Daarom hebben we onze huidige, ervaren professionals en nieuwe collega’s nodig die aanvullende kennis en vaardigheden meebrengen. We doen als regio al jaren mee en zien tijdens de opleiding nieuwe inzichten ontstaan op het gebied van repressie, opleiding en innovatie. Studenten houden ons een spiegel voor met hun frisse blik.”
Bekwame officieren van de toekomst
“Wij hopen dat de deelnemers uitgroeien tot bekwame officieren van de toekomst, die niet alleen verstand hebben van brandweerzorg, maar ook van de bredere veiligheidsketen. En dat ze regionaal en landelijk een positieve bijdrage leveren aan de brandweer. We wensen ze veel nieuwe inzichten, goede begeleiding en vooral een mooie reis toe. Want de opleiding is meer dan leren alleen: het is ook het opbouwen van een netwerk voor het leven”, sluit Klitsie af.
Formele start op 16 september
Zestien studenten zijn gestart met de 55e voltijdopleiding Brandweerofficier. Ze zijn in dienst bij een veiligheidsregio en volgen anderhalf jaar de opleiding bij het NIPV. Op 16 september is de formele start.
Bekijk ook
Proefschrift Ben Riemersma: het besturen van veiligheid in gasdistributiesystemen moet meebewegen met technologische veranderingen
3 september 2026
Het besturen van veiligheid in gasdistributiesystemen moet meebewegen met technologische veranderingen. Dat is de belangrijkste conclusie van het promotieonderzoek van Ben Riemersma, onderzoeker bij het NIPV, dat hij op 2 september 2026 presenteerde aan de TU Delft.

Riemersma onderzocht hoe we veiligheid kunnen blijven borgen in een gasdistributiesysteem dat door de energietransitie steeds complexer wordt, onder meer door de groei van biogasproductie en de mogelijke komst van waterstof.
Omdat bij nieuwe technologische toepassingen vaak weinig historische gegevens beschikbaar zijn om veiligheidsbeleid en -maatregelen op te baseren, is een bredere Safety-II-benadering noodzakelijk. Dit betekent dat niet alleen wordt geleerd van wat misgaat, maar ook van wat goed gaat. Daarbij zijn proactieve samenwerking, systemische risicoanalyses en toezicht en regelgeving die zich kunnen aanpassen aan technologische ontwikkelingen van belang.
De vijf belangrijkste inzichten
- De energietransitie vraagt om een nieuwe kijk op veiligheid in gasdistributiesystemen. Een groei aan productielocaties, nieuwe gassen en veranderende technologieën maken het systeem complexer.
- Het gassysteem verandert fundamenteel als gevolg van een transitie naar hernieuwbare energie. Meer producenten en onderlinge afhankelijkheden vragen om een veiligheidsaanpak die nieuwe veiligheidsgevaren kan identificeren en beperken.
- Traditionele risicomethoden zoals een HAZOP zijn niet altijd toereikend. Bij nieuwe energiesystemen ontbreken vaak historische gegevens. Systemische methoden zoals STAMP en FRAM bieden aanvullende mogelijkheden.
- Leer niet alleen van incidenten, maar ook van wat goed gaat. Safety-II helpt om succesvolle dagelijkse praktijken te benutten en proactiever met veiligheid om te gaan.
- De institutionele inbedding van veiligheid moet meebewegen met technologie. Technologie, regelgeving en toezicht moeten voortdurend op elkaar worden afgestemd.
De energietransitie is daarmee niet alleen een technische, maar ook een veiligheidsopgave. Door systemisch naar risico’s te kijken, te leren van wat goed gaat en regels en toezicht te laten meebewegen, kan veiligheid beter worden geborgd in veranderende gasinfrastructuren.
De inzichten uit het onderzoek zijn ook relevant voor andere vitale infrastructuren die voor vergelijkbare uitdagingen staan.
Lees het proefschrift
Lees het proefschrift ‘Looking Beyond Reliability: Safety Governance for Evolving Gas Distribution Systems’ op de website van de TU Delft.
Bekijk ook
Update LCMS-databases op 14 oktober
2 september 2026
Op 14 oktober 2026 worden de LCMS-databases bijgewerkt naar een nieuwe versie. Dit is noodzakelijk om het LCMS toekomstbestendig en veilig te houden. In dit bericht informeren we je over de planning en impact van deze update.
Planning
De update vindt plaats op 14 oktober 2026 tussen 09:00-16:00 uur:
- Eerst worden de Oefenomgeving en de Centrale gebruikersbeheer-module (CGB) bijgewerkt.
- Daarna volgt de Operationele omgeving.
Impact
De structuur van de database verandert niet, waardoor er geen sprake is van downtime. Houd wel rekening met het volgende:
- De update wordt per domein uitgevoerd. Voorafgaand aan de updates maken we een back-up.
- Verloopt de update niet goed, dan zetten we de back-up voor het betreffende domein terug.
- Hoewel er geen sprake is van downtime, kan de update kortstondige onderbrekingen veroorzaken.
Communicatie
We houden je tijdens de database-updates op de hoogte via een liveblog op lcms.nl.
Vragen?
Heb je vragen naar aanleiding van dit bericht? Neem dan contact op met de beheerder van jouw organisatie.
“Schaarste vraagt om bewuste keuzes en samenwerking”
21 augustus 2026
Angelie Wiltschut werkt als adviseur crisisbeheersing bij Rijkswaterstaat (RWS) en is accountmanager Zuid-Nederland. Vanuit die rol is zij in de koude fase hét gezicht van de RWS-crisisorganisatie in Limburg en Noord-Brabant. Om haar kennis over en blik op crisismanagement verder te verbreden, volgt zij de opleiding Master of Crisis and Public Order Management (MCPM).

Verder kijken dan de eigen bubbel
In haar dagelijkse werk houdt Wiltschut zich bezig met crisisbeheersing binnen Rijkswaterstaat. Vanuit haar behoefte om haar kennis op dit gebied verder te verdiepen en verbreden, kwam ze al snel uit bij de MCPM-opleiding.
“Wat mij vooral aansprak, was de multidisciplinaire aanpak en de mogelijkheid om de opgedane kennis direct in de praktijk toe te passen. De diversiteit binnen de deelnemersgroep vind ik daarbij heel waardevol. De verschillende achtergronden zorgen voor levendige gesprekken en verrassende, creatieve invalshoeken.”
De opleiding heeft haar blik inmiddels merkbaar verbreed. “Ik heb geleerd om meer uit mijn eigen bubbel te stappen. Door de verschillende gastdocenten heb ik nieuwe inzichten gekregen op terreinen waar ik vooraf minder bekend mee was. Ook het netwerk dat ik tijdens de opleiding heb opgebouwd, helpt mij om mijn werk nog beter te doen. De crisiswereld vond ik al interessant, maar door de opleiding is die voor mij alleen maar boeiender geworden.”
Onderzoek naar acute schaarste
Samen met haar medestudenten onderzocht Wiltschut welke strategieën hulpdiensten in geïsoleerde gebieden toepassen wanneer zij te maken krijgen met acute schaarste: “Bij een incident of crisis kunnen hulpdiensten geconfronteerd worden met een tekort aan bijvoorbeeld mensen, materieel of andere middelen. In ons onderzoek wilden we achterhalen welke strategieën hulpdiensten inzetten om met zo’n situatie om te gaan. Daarbij hebben we ook gekeken of mogelijke verschillen verklaard kunnen worden vanuit culturele aspecten.”
Voor het onderzoek richtte de groep studenten zich op 4 Waddeneilanden: de Nederlandse eilanden Terschelling en Ameland en de Duitse eilanden Borkum en Norderney. “Dit onderwerp sprak ons aan omdat het een actueel vraagstuk is. Tegelijkertijd was het voor mij relatief onbekend terrein, waardoor ik me er graag verder in wilde verdiepen. Met ons onderzoek konden we bovendien het NIPV-rapport ‘Zes strategieën moeten helpen beter om te gaan met acute schaarste’ verrijken met ervaringen en gegevens uit de praktijk.”
Van strategie naar praktijk
Juist die praktijkgerichte component is voor Wiltschut belangrijk. Met het onderzoek wil ze bijdragen aan meer bewustzijn over de verschillende manieren waarop organisaties met schaarste kunnen omgaan.. “Het gaat er niet alleen om dat je weet welke schaarstestrategieën er zijn. Het is ook belangrijk om na te denken over de vraag welke strategieën in jouw eigen werkomgeving toepasbaar zijn. Tijdens een incident of crisis wil je vervolgens bewust kunnen kiezen om één of meerdere strategieën in te zetten.”
De ervaringen van hulpverleners op de Waddeneilanden kunnen daarbij waardevolle lessen opleveren. “Door te leren van hun praktijkervaringen krijgen we beter zicht op wat in een geïsoleerde omgeving werkt en welke keuzes hulpverleners daar maken wanneer middelen schaars zijn.”
Eerst vragen stellen, dan oplossingen zoeken
De MCPM-opleiding verdiept niet alleen haar kennis over crisisbeheersing , maar verandert ook de manier waarop ze naar complexe vraagstukken kijkt. “Wat ik vooral al heb geleerd, is kritisch zijn op wat ik lees of hoor. Ik ben gaandeweg beter gaan doorvragen, verschillende perspectieven naast elkaar gaan leggen en aannames gaan bevragen. Daardoor kijk ik bewuster en analytischer naar complexe vraagstukken.”
‘Dat betekent soms ook dat een vertrouwde manier van werken moet worden losgelaten. Niet direct aannemen dat een gegeven klopt of dat een oplossing voor de hand ligt, maar eerst onderzoeken welke perspectieven en onderliggende aannames een rol spelen.’
Samen leren van de praktijk
Voor Wiltschut zit de kracht van de MCPM uiteindelijk in de combinatie van kennis, verschillende perspectieven en de verbinding met de praktijk. De ervaringen uit het onderzoek op de Waddeneilanden bieden daarbij niet alleen inzichten voor de academische wereld, maar kunnen ook organisaties helpen om zich beter voor te bereiden op situaties waarin niet alles beschikbaar is. Ze sluit af: ‘Door inzicht te krijgen in verschillende schaarstestrategieën kun je ook binnen je eigen organisatie het gesprek aangaan: welke keuzes maken wij als middelen schaars worden? En welke strategieën passen bij onze omgeving?”
Ook geïnteresseerd in de MCPM?
De volgende leergang start in januari 2027. Bekijk alle informatie over programma en aanmelding op Master of Crisis and Public Order Management (MCPM).
Bekijk ook
Rode Kruis en NIPV: kennissessies over de menselijke kant van crises
19 augustus 2026
Hoe gedragen mensen zich tijdens een crisis? Hoe kunnen we burgerhulp effectief organiseren? En hoe zorgen we ervoor dat mensen in een kwetsbare positie niet uit beeld raken? Het Rode Kruis en het NIPV organiseren in september, oktober en november 3 online kennissessies rond het thema menselijk gedrag, burgerhulp en kwetsbare groepen tijdens crises.

Nederland werkt volop aan het versterken van maatschappelijke weerbaarheid. Zo lopen er pilots met noodsteunpunten in buurten en wijken en worden inwoners gestimuleerd om zich voor te bereiden op noodsituaties, onder andere door een noodpakket in huis te hebben. Tegelijkertijd groeit de aandacht voor de vraag hoe we als samenleving omgaan met langdurige uitval van vitale voorzieningen.
Menselijk gedrag en de kracht van gemeenschappen
Om deze initiatieven te laten slagen, is het belangrijk om niet alleen te kijken naar systemen en voorzieningen, maar ook naar menselijk gedrag en de kracht van gemeenschappen.
Wat doen mensen wanneer de reguliere hulpverlening onder druk staat? Hoe ontstaat spontane burgerhulp en hoe kan die aansluiten op professionele hulpverlening? En hoe bereiken we mensen die tijdens een crisis extra ondersteuning nodig hebben?
Drie online kennissessies
Het Rode Kruis en het NIPV organiseren daarom drie online kennissessies in september, oktober en november rond het thema menselijk gedrag, burgerhulp en kwetsbare groepen tijdens crises.
De sessies bieden praktische handvatten voor hulpverleners, beleidsmedewerkers en crisismanagers die zich willen voorbereiden op crises en de kracht van burgers en gemeenschappen effectief willen benutten.
Meer informatie en aanmelden
Bekijk ook
Eerste landelijke kwantitatieve vergelijking toont grotere impact bovenregionale risico’s aan
4 augustus 2026
Voor het eerst zijn de regionale risicoprofielen van alle Nederlandse veiligheidsregio’s kwantitatief met elkaar vergeleken. De landelijke analyse laat zien dat risico’s die meerdere veiligheidsregio’s tegelijk kunnen treffen vrijwel overal als ingrijpender worden beoordeeld dan risico’s die zich beperken tot één regio. Het onderzoek levert daarmee voor het eerst een cijfermatige onderbouwing voor het belang van bovenregionale risico’s.

Bovenregionale risico’s scoren consequent hoger
De onderzoekers analyseerden de risicodiagrammen uit alle regionale risicoprofielen en vergeleken de impactscores van verschillende typen risico’s. Door deze kwantitatieve vergelijking konden de regionale beoordelingen voor het eerst landelijk naast elkaar worden gelegd. De resultaten laten een consistente trend zien: in vrijwel alle veiligheidsregio’s krijgen risico’s met een bovenregionaal karakter een hogere impactscore dan regionale risico’s.
Drie aanbevelingen voor veiligheidsregio’s
Volgens de onderzoekers vraagt deze uitkomst om een sterkere voorbereiding op crises die regiogrenzen overstijgen. Dat begint al in de preparatiefase, waarin veiligheidsregio’s gezamenlijk bepalen welke risico’s om bovenregionale samenwerking vragen.
De onderzoekers geven hiervoor drie concrete aanbevelingen:
- Benoem in regionale risicoprofielen expliciet welke risico’s bovenregionaal zijn.
- Gebruik één duidelijke definitie van het begrip bovenregionaliteit. Het rapport biedt een objectieve basis om het begrip verder te definiëren en geeft professionals handvatten om bovenregionale risico’s explicieter en eenduidiger te benoemen.
- Werk met een uniforme terminologie, zodat risicoprofielen beter vergelijkbaar zijn.
Basis voor verdere samenwerking en vervolgonderzoek
René Terporten, onderzoeker-adviseur: “Met deze eerste landelijke kwantitatieve vergelijking van regionale risicoprofielen leggen we een basis voor een meer uniforme beoordeling van bovenregionale risico’s op basis van data.”
Lees het rapport
Bekijk ook
“Crisisbeheersing is een teamsport”
4 augustus 2026
Omneja Wessels ziet vanuit haar dagelijkse praktijk hoe belangrijk samenwerking is om crises effectief aan te pakken. De Master of Crisis and Public Order Management (MCPM) verdiept en verbreedt haar blik op crisisbeheersing. Ze vertelt.

Verder kijken dan de eigen organisatie
Wessels werkte voorheen als adviseur crisisbeheersing en veiligheid bij de gemeente Heusden en is eind juli gestart als adviseur openbare orde en veiligheid bij de gemeente Goirle. Vanuit haar dagelijkse praktijk ziet zij hoe belangrijk samenwerking is om crises effectief aan te pakken.
Om haar blik op crisisbeheersing verder te verbreden, volgt zij de Master of Crisis and Public Order Management (MCPM): “Ik wil niet alleen sterker worden in mijn eigen vakgebied, maar ook beter begrijpen hoe andere disciplines, organisaties en bestuurders naar crises kijken. Juist die bredere blik helpt om beter samen te werken en complexe vraagstukken in in een bredere context te plaatsen.”
Onderzoek naar evacuatievoorbereiding
“Samen met mijn syndicaat heb ik onderzoek gedaan naar de voorbereiding op evacuaties op gemeentelijk niveau in Nederland en IJsland. We kozen dit onderwerp omdat evacuaties door klimaatverandering en andere maatschappelijke ontwikkelingen steeds vaker een realistisch scenario vormen. Denk bijvoorbeeld aan grote natuurbranden, extreem weer of overstromingen”, aldus Wessels.
“Ons onderzoek laat zien dat succesvolle evacuaties niet alleen afhangen van goede plannen op papier. Minstens zo belangrijk zijn samenwerking tussen organisaties, een duidelijke rolverdeling, regelmatig oefenen, heldere communicatie en bestuurlijke betrokkenheid.”
Voor het onderzoek keken Wessels en haar medestudenten naar IJsland, een land met veel ervaring met evacuaties als gevolg van natuurlijke dreigingen. Die praktijkervaring bood waardevolle inzichten voor de Nederlandse situatie.
Voorbereiden voordat het nodig is
Wessels: “Met ons onderzoek hopen we organisaties te stimuleren om het gesprek over evacuatievoorbereiding eerder met elkaar te voeren, dus voordat er daadwerkelijk een besluit over een evacuatie genomen moet worden. Door vooraf samen scenario’s door te nemen, te oefenen en duidelijke afspraken te maken, ontstaat er tijdens een crisissituatie meer vertrouwen en duidelijkheid over ieders rol. Dat draagt bij aan betere bestuurlijke besluitvorming en een sterkere samenwerking tussen gemeenten, hulpdiensten en andere betrokken partners.”
Gezamenlijke opgave
Ze sluit af: “De MCPM heeft mijn manier van kijken naar vraagstukken veranderd. Waar ik eerder geneigd was om snel naar oplossingen te zoeken, heb ik geleerd om eerst een stap terug te doen. Maar misschien wel de belangrijkste les die ik uit de opleiding meeneem, is dat crisisbeheersing echt een teamsport is. Iedere organisatie heeft een eigen verantwoordelijkheid, maar uiteindelijk werk je samen aan hetzelfde resultaat.”
Ook geïnteresseerd in de MCPM?
De volgende leergang start in januari 2027. Bekijk alle informatie over programma en aanmelding op Master of Crisis and Public Order Management (MCPM).
