Vrijwilligheid bij de brandweer

Het werven en behouden van brandweervrijwilligers is een belangrijk thema. Binnen het programma Vrijwilligheid doet NIPV hiernaar onderzoek.

Waarom dit onderzoek?

Maatschappelijke, demografische en juridische ontwikkelingen kunnen een negatieve invloed hebben op het stelsel van vrijwilligheid bij de brandweer. Daarom is in juni 2018 het programma Vrijwilligheid gestart, in opdracht van het Veiligheidsberaad. Binnen dit programma voert het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid onderzoek uit.


Lopend onderzoek

Onderzoek naar vrijwilligers die zijn gestopt bij de brandweer (2022)

Wanneer, waarom en in welke mate stoppen (aspirant) brandweervrijwilligers bij de brandweer? Om deze vraag te beantwoorden doet NIPV onderzoek bij alle 25 veiligheidsregio’s. We bevragen oud-brandweervrijwilligers en we gaan in gesprek met postcommandanten (ploegchefs).

Het doel van dit onderzoek is drieledig:

  • inzichtelijk maken om welke redenen (aspirant) brandweervrijwilligers zijn gestopt en wat de persoonskenmerken zijn van deze groep
  • beschrijven welke rol ploegchefs en veiligheidsregio’s spelen bij het vertrek van (aspirant) brandweervrijwilligers en in hoeverre ploegchefs en veiligheidsregio’s kunnen voorkomen dat brandweervrijwilligers vertrekken
  • het delen van ervaringen met het systematisch monitoren van het verloop van brandweervrijwilligers op regionaal niveau.

Het onderzoeksrapport wordt eind november 2022 opgeleverd aan de stuurgroep van het programma Vrijwilligheid.


Afgeronde onderzoeken

Vrijwilligheid bij de brandweer in Nederland. Een onderzoek naar het werven en behouden van brandweervrijwilligers (2021)

Op basis van groepsgesprekken met vrijwilligers en managementleden uit de 25 veiligheidsregio’s is inzichtelijk gemaakt wat de belangrijkste positieve punten en knelpunten zijn. Ook beschrijft het rapport wat de veiligheidsregio’s doen om de knelpunten op te lossen.

Inventariserend onderzoek naar de vraag waarom burgers in de toekomst wel of niet actief willen worden als brandweervrijwilliger (2020)

Wat zijn mogelijke redenen voor burgers, die niet als vrijwilliger bij de brandweer zijn aangesloten, om wel (stimulans) of niet (belemmering) als brandweervrijwilliger actief te worden? De vraag is onderzocht met een enquête onder 1000 burgers. 

Inventariserend onderzoek naar wat de brandweer kan leren van andere organisaties die met vrijwilligers werken (2020)

Speelt de problematiek rondom het behouden van vrijwilligheid alleen bij de brandweer of ook bij andere organisaties waar met vrijwilligers gewerkt wordt? Hoe kijken deze organisaties naar de toekomst als het gaat om vrijwilligheid? Welke problemen ervaren zij en welke oplossingen zijn er bedacht? Voor dit onderzoek zijn interviews gehouden met vertegenwoordigers van andere organisaties.


Overige onderzoeken rondom vrijwilligheid

Inventariserend onderzoek naar de rechtspositie van brandweervrijwilligers in Europa (2019)

Vrijwilligheid bij de Nederlandse brandweer in de huidige vorm kan niet blijven bestaan, omdat de rechtspositie van vrijwilligers in strijd is met Europese regelgeving. Hebben andere Europese landen ook te maken met dit vraagstuk? Hoe ziet de rechtspositie van brandweervrijwilligers in andere Europese landen eruit? En welke invloed kan de Europese regelgeving in die landen hebben op de rechtspositie?

Recruitment and retention of volunteers in European Fire Services. Phase 1: document study and exploratory focus group (oktober 2019)

Brandweermensen uit vijftien landen gingen in april 2019 drie dagen met elkaar in gesprek om goede ervaringen, knelpunten en oplossingen te delen rondom vrijwilligheid binnen de brandweer. De uitkomsten van de Exchange of Experts staan beschreven in dit rapport.