Nieuwe decaan: Paul Monden
29 september 2026
Vanaf 1 oktober 2026 start Paul Monden als nieuwe decaan voor operationele brandweeropleidingen. Hij volgt Marc Ploegman op, die binnen het NIPV de rol van decaan crisisbeheersingsopleidingen vervult. Paul Monden: “Het is een rol waarin ik vanuit een ander perspectief kan bijdragen aan de verdere ontwikkeling van het brandweeronderwijs. De verbinding tussen praktijk, vakbekwaamheid en onderwijs spreekt mij daarin enorm aan.”

“De afgelopen jaren heb ik als trainer-adviseur binnen het NIPV met veel plezier mogen bijdragen aan het brandweeronderwijs. Samen met collega’s uit het hele land hebben we honderden (H)OvD’s en AGS’en opgeleid, nieuwe bijscholingen ontwikkeld en instructeurs ondersteund in hun professionele ontwikkeling. Nu zet ik die ervaring graag in vanuit een nieuwe rol.”
Samen trainen van functies
“Een belangrijke motivatie voor mij om decaan te worden is dat ik op strategisch niveau kan bijdragen aan de verdere onderwijsontwikkeling. Ik zie kansen om het te verbeteren. Een belangrijk punt vind ik het samen trainen van verschillende functies. Binnen de opleidingen oefenen functies nog weinig samen, terwijl samenwerking juist bij complexe incidenten belangrijk is. Daarom wil ik de verschillende functies meer gezamenlijk laten oefenen, met aandacht voor samenwerking, rolzuiverheid en besluitvorming.”
Realistisch en praktijkgericht leren
“Daarnaast zie ik kansen voor meer realistisch en praktijkgericht leren, waarbij scenario’s uit de praktijk centraal staan. Dat betekent opleiden onder druk en in omstandigheden die aansluiten bij de dagelijkse praktijk. Ook zie ik mogelijkheden om virtueel trainen voor gevaarlijke stoffen binnen de opleiding AGS beter te benutten.”
Onderzoek, onderwijs en praktijk
“Op het gebied van onderwijsontwikkeling gebeurt al veel vanuit het Ontwikkelfonds, in afstemming met het land. Tegelijkertijd vind ik het ook belangrijk dat onderzoeksresultaten sneller in het onderwijs terechtkomen. Onderzoek, onderwijs en praktijk hangen met elkaar samen en moeten elkaar blijven versterken.”
Toekomstbestendig onderwijs
“Met het oog op de toekomst kijken we voortdurend naar nieuwe ontwikkelingen en wat deze betekenen voor het onderwijs. Daarbij vind ik de verbinding met de praktijk essentieel. Ik kijk ernaar uit om samen met collega’s, veiligheidsregio’s en andere partners verder te bouwen aan toekomstbestendig brandweeronderwijs. Heb je ideeën, vragen of onderwerpen die aandacht verdienen? Neem dan gerust contact met mij op.”
Bekijk ook
MCPM: weerbaarheid op het snijvlak van publiek en privaat
28 september 2026
Na jarenlang met zijn voeten in de klei te hebben gestaan bij de brandweer, gooit Dirk Jan Pullen begin 2027 het roer om. Dan neemt hij definitief afscheid van de brandweer om zich volledig te richten op de Koersvast Groep. Die samenwerking met twee oud-studiegenoten uit de Master of Crisis and Public Management (MCPM) ontstond tijdens hun opleiding.

Samen werken zij aan vraagstukken rond robuustheid en crisisbeheersing, op het snijvlak van de publieke en private sector. De ervaringen die hij binnen de MCMP-opleiding en de brandweer heeft opgedaan, vormen daarbij een belangrijke basis.
De brandweermentaliteit als basis
“Ik kom uit de brandweerwereld en ben daar groot geworden door vooral te dóén. Dat is voor mij de kern van die mentaliteit: aanpakken. Ik heb er nog dagelijks profijt van dat ik die achtergrond heb. Ik weet van binnenuit hoe de operationele processen werken. Maar die ervaring heeft me ook gevormd in de manier waarop ik naar de mensen in de organisatie kijk.”
Die combinatie van praktijkervaring en aandacht voor de mens kreeg tijdens zijn MCPM-opleiding een nieuwe dimensie. Een college over morele verwonding zette hem aan het denken en veranderde uiteindelijk de richting van zijn onderzoek.
Van militaire dilemma’s naar de brandweer
“Tijdens mijn MCPM-opleiding werd ik getriggerd door het thema ‘morele verwonding’, oftewel moral injury. Het onderwerp werd gepresenteerd in de context van de krijgsmacht. Het ging over de diepe psychologische en emotionele schade die kan ontstaan wanneer je dingen moet doen, zien of toelaten die rechtstreeks ingaan tegen je diepste morele waarden.
Onderweg naar huis bleef het door mijn hoofd spelen. Ik dacht terug aan mijn eigen ervaringen en realiseerde me: wacht eens even, wij zijn de brandweer. Ook wij krijgen te maken met dit soort morele dilemma’s.
Thuis ben ik uit pure nieuwsgierigheid in de literatuur gedoken. Tot mijn verbazing ontdekte ik dat er binnen de brandweerwereld nog nauwelijks onderzoek naar was gedaan.
‘Dit móét iemand binnen de brandweer onderzoeken’
Dat besef raakte me. De mensen die bij de brandweer werken, zijn het meest kostbare bezit van de organisatie. Zij zijn uiteindelijk het belangrijkste kapitaal. Tijdens dat college zag ik hoe slopend morele verwondingen voor militairen kunnen zijn. Vanuit dat besef wist ik: dit móét iemand binnen de brandweer onderzoeken. Ik besloot daarom zelf die eerste verkennende stap te zetten. Maar juist nadat mijn onderzoek was afgerond, werd duidelijk hoe weinig het onderwerp binnen de brandweer nog op de radar stond. Het was duidelijk een blinde vlek. En juist dat maakt het ingewikkeld. Want hoe ga je met iets om waar nog weinig over bekend is en waar misschien ook een zekere ongemakkelijkheid omheen hangt? Dat kost tijd.
Breder kijken dan de eigen kolom
Die ervaring heeft mij ook geleerd dat verandering niet vanuit één organisatie of sector kan worden gerealiseerd. Als je iets in beweging wilt brengen, moet je dat in de volle breedte doen en niet alleen. Dus zowel publiek als privaat samenwerkingen zoeken. Mijn strategische blik werd, mede dankzij de MCPM-opleiding, steeds breder.
Wat ik ontdekte, is dat je echt breder moet denken. Je kunt als overheid van alles bedenken, willen en maken, maar bedrijven moeten daar bijvoorbeeld wel op aangehaakt zijn. Vaak is iets mooi bedacht, maar is het nog niet geland in de praktijk.
Uit je eigen bubbel stappen
Juist daarin zie ik de kracht van de MCPM-opleiding. Ik vind de MCPM-opleiding bij uitstek een opleiding waar je overstijgend leert denken. Je stapt uit je eigen bubbel of kolom om te leren en samen te werken met mensen die vanuit een andere context naar dezelfde vraagstukken kijken.
Die kruisbestuiving is geen bijeffect van de opleiding, maar een belangrijke kracht. Ik vermoed dat een groot deel van de studenten binnen vijf jaar switcht van baan of rol. En dat is goed, hè. Want kruisbestuiving maakt ons sterker.”
Ook geïnteresseerd in de MCPM?
De volgende leergang start in januari 2027. Bekijk alle informatie over programma en aanmelding op Master of Crisis and Public Order Management | NIPV
Bekijk ook
Onderzoek naar gezondheidsrisico’s bij batterijbranden van start
25 september 2026
Wat betekenen branden in lithium-ion batterijen voor de gezondheid van brandweermensen? Die vraag staat centraal in een nieuw onderzoeksproject van het Institute for Risk Assessment Sciences (IRAS) van Universiteit Utrecht, Brandweer Nederland en het NIPV. Het project brengt de kennis over blootstelling aan gevaarlijke stoffen en gezondheidseffecten voor brandweermensen systematisch in kaart. Het Lexces, het landelijk expertisecentrum voor stoffengerelateerde beroepsziekten, financiert het project.

Nog weinig bekend over gezondheidseffecten
Elektrisch aangedreven voertuigen bevatten lithium-ion-batterijen die bij beschadiging of oververhitting kunnen ontbranden. Bij deze branden komen gevaarlijke stoffen vrij, maar er is nog weinig bekend over wat dit betekent voor de gezondheid van brandweermensen die deze branden bestrijden. En voor de brandweermensen die de gebruikte persoonlijke beschermingsmiddelen reinigen.
Literatuurstudie, expertsessie en kennisdocument
Het nieuwe onderzoek start met een analyse van de bestaande (inter)nationale literatuur over blootstelling en gezondheidseffecten. Dit wordt uitgevoerd door het IRAS. Vervolgens organiseert het NIPV een expertsessie om de gevonden risico’s en mogelijke maatregelen verder te bespreken en te prioriteren. Aan deze bijeenkomst nemen o.a. brandweermensen en experts op het gebied van toxicologie en arbeidshygiëne deel. Daarna stellen de drie partijen gezamenlijk een praktisch kennisdocument voor de brandweer op. Dit document helpt veiligheidsregio’s bij het opstellen van procedures voor veilig werken tijdens en na incidenten met lithium-ion batterijen.
Samenwerking tussen wetenschap en praktijk
Bijzonder aan dit project is de samenwerking tussen wetenschap en praktijk. Het IRAS brengt expertise in op het gebied van blootstellingsonderzoek en arbeidsepidemiologie, het NIPV vertaalt de opgedane kennis naar de Nederlandse brandweer en Brandweer Nederland zorgt voor de verbinding met de operationele praktijk. Door brandweermensen, onderzoekers en experts vanaf de start samen te laten optrekken, ontstaat een stevige en direct bruikbare kennisbasis voor de Nederlandse brandweer.
Met deze samenwerking zetten de drie organisaties een belangrijke stap in het vergroten van de kennis over nieuwe risico’s die voortkomen uit de energietransitie. Zodat brandweermensen ook in de toekomst veilig hun werk kunnen blijven doen.
Planning
De kick-off van het project was eerder deze maand. Het project heeft een looptijd van een jaar. Het kennisdocument wordt in de zomer van 2027 verwacht.
Meer informatie
Neem voor meer informatie contact op met Marie-Christine Plat.
Leergang Officier van dienst versterkt brandweer op zes Caribische eilanden
21 september 2026
Hoe bereid je brandweermensen op zes Caribische eilanden voor op hun rol als officier van dienst (OvD)? Jip Nauta, trainer-adviseur bij het NIPV en docent van de leergang OvD, vertelt over het verzorgen van de leergang op de zes Caribische eilanden binnen het Koninkrijk der Nederlanden, de verschillen met Nederland en wat zij leert van de deelnemers.

Flexibel
“De brandweer op de Caribische eilanden Curaçao, Aruba, Sint-Maarten, Bonaire, Sint-Eustatius en Saba laat zien hoe je met beperkte middelen toch veel kunt bereiken. Die flexibiliteit vind ik indrukwekkend. Ze beschikken niet altijd over dezelfde mogelijkheden als wij in Nederland, maar weten daar heel goed mee om te gaan”, vertelt Nauta.
Twaalf deelnemers
“Samen met verschillende collega’s verzorg ik de leergang voor de brandweer van de zes eilanden. Er doen twaalf brandweermensen mee, twee van elk eiland. Het programma bestaat uit een combinatie van online bijeenkomsten en fysieke trainingsweken. Na de online start in juli komen we drie keer twee weken samen op Bonaire voor onderwijs en training. Het eerste praktijkblok is inmiddels geweest. In februari ronden we de leergang af.”
Enthousiasme
“Het is mooi om te zien hoe gemotiveerd deze groep is. Ze zijn heel leergierig, hebben veel energie en tonen veel enthousiasme en inzet. Dat is voor mij als docent een leuke groep om mee te werken.”

Omstandigheden verschillen
Nauta vertelt verder: “We behandelen dezelfde lesstof als in Nederland, maar de omstandigheden verschillen. Bij opschaling heeft de brandweer op de eilanden te maken met beperkter materieel en minder capaciteit dan in Nederland. Zo zijn er op Bonaire twee brandweerposten. Een hoofdpost bij het vliegveld en een kleinere post verder op het eiland. Dat vraagt om een andere aanpak en veel flexibiliteit.”
Brandweeroptreden verschilt van Nederland
“Ook het brandweeroptreden verschilt op meerdere punten van Nederland. Door de hoge temperaturen zijn brandweermensen tijdens inzetten minder belastbaar. Ook is de waterwinning vaak een uitdaging. Daarnaast zijn er minder incidenten, waardoor er minder gelegenheid is om praktijkervaring op te doen. Verder zijn de alarmering, opschaling en communicatie met de meldkamer anders ingericht. Op de kleinere eilanden verloopt de alarmering bijvoorbeeld nog telefonisch. Wat mij het meest verraste, is dat er geen natuurbranden op de eilanden voorkomen.”
Bijzondere ervaring
Nauta sluit af: “Het is een bijzondere ervaring om deze leergang te mogen verzorgen. Ik leer ook veel van de deelnemers, hun ervaringen en hun manier van werken. Dat maakt het lesgeven bij deze leergang extra waardevol. Ik kijk ernaar uit om samen met de groep het vervolg in te gaan.”
Bekijk ook
“Ik wil graag het verschil maken voor anderen”
18 september 2026
“Hulpdiensten heb ik altijd indrukwekkend gevonden. Na mijn bachelor Integrale Veiligheidskunde en master Crisis and Security Management had ik het gevoel dat er nog iets miste. Toen ik hoorde van de voltijdopleiding Brandweerofficier viel voor mij alles op zijn plek. Het is een uitdagend traject waarin je repressief wordt opgeleid en ook direct het verschil kan maken voor anderen. Daarom heb ik gesolliciteerd naar de functie van brandweerofficier bij Veiligheidsregio Brabant-Noord voor de sector Risicobeheersing”, zegt Kayley, student van de 55e voltijdopleiding brandweerofficier, die deze maand van start is gegaan.

“Gedurende de opleiding verwacht ik flink uitgedaagd te worden. Tijdens mijn master werkte ik als planner bij Veiligheidsregio Haaglanden. Daardoor heb ik dus al kennisgemaakt met de praktijk van een veiligheidsregio. Maar het repressieve brandweervak is nieuw voor mij. Naast inhoudelijke kennis zal de opleiding ook fysiek veel van mij vragen. Dat spreekt mij juist het meeste aan. Het lijkt mij bijzonder om in volledige uitrukkleding daadwerkelijk incidenten te bestrijden. Daarnaast hoop ik ook persoonlijk te groeien als mens. Want er is veel ruimte voor professionele ontwikkeling. De combinatie van vakinhoudelijke, fysieke en persoonlijke ontwikkeling helpt mij om voorbereid te zijn op mijn toekomstige rol als leidinggevende.”
Hoog tempo
“Het tempo van de opleiding ligt hoog. Er wordt intellectueel, fysiek en persoonlijk veel van je gevraagd, waardoor je snel stappen zet in je ontwikkeling. Ik waardeer de betrokkenheid van de decanen, lectoren en trainers bij mijn ontwikkeling. Hun brede praktijkervaring maakt het extra interessant en leerzaam.”
Leren en beleven
“Ik kijk uit naar alles wat we als groep gaan leren en beleven. Bijvoorbeeld de buitenlandstage en de bijzondere locaties waar we mogen meekijken en trainen. Tijdens de opleiding kom je op plekken waar je normaal gesproken niet snel komt. Over anderhalf jaar hoop ik alles wat ik tijdens deze opleiding leer, in mijn eigen regio in de praktijk te brengen. In de koude taken bij risicobeheersing en in de warme taken als officier van dienst.”
Formele start
De 55e lichting van de voltijdopleiding Brandweerofficier is formeel van start gegaan tijdens een bijeenkomst voor de studenten, familieleden, docenten, coaches en werkgevers. De lichting bestaat uit zestien studenten, die allemaal in dienst zijn bij een veiligheidsregio. De opleiding wordt verzorgd door het NIPV.

Bekijk ook
Publiek-civiele samenwerking belangrijk voor noodsteunpunten tijdens crises
17 september 2026
Hoe kunnen overheden, maatschappelijke organisaties en inwoners elkaar versterken bij de inrichting en inzet van noodsteunpunten? In de derde snelle kennismobilisatie binnen het ‘Landelijk project pilots noodsteunpunten’ onderzocht het NIPV welke factoren publiek-civiele samenwerking vóór en tijdens crises bevorderen of belemmeren. De publicatie draagt bij aan de kennisbasis voor de landelijke pilots met noodsteunpunten en coördinatiepunten in 2026.

Van samenwerking naar samenwerken
De manier waarop naar crisisbeheersing wordt gekeken verandert. Waar crisisrespons lange tijd vooral was gebaseerd op hiërarchische sturing, ligt de nadruk steeds meer op coördinatie, coöperatie en een actieve rol van de samenleving. Maatschappelijke weerbaarheid, samenredzaamheid en de zogenoemde whole-of-society-benadering staan daarbij centraal.
Effectieve crisisrespons is niet alleen afhankelijk van formele samenwerking en afstemming. Minstens zo belangrijk is het creëren van omstandigheden waarin verschillende partijen vanuit hun eigen rol kunnen bijdragen aan een gezamenlijk doel. Tijdens een crisis kan het daardoor belangrijker zijn om goed met elkaar te kunnen samen werken dan om steeds meer formele samenwerking te organiseren.
Maatschappelijke initiatieven van grote waarde
Tijdens crises ontstaat vrijwel altijd een geïmproviseerd netwerk van organisaties die betrokken zijn bij crisisbeheersing. Maatschappelijke initiatieven beschikken over waardevolle lokale kennis, netwerken, faciliteiten en vrijwilligerscapaciteit. Zogenoemde uitbreidende en emergente organisaties, zoals buurthuizen, sportverenigingen, scholen en spontaan ontstane vrijwilligersinitiatieven, kunnen daarmee een belangrijke aanvulling vormen op de reguliere crisisrespons. Zij kunnen inspelen op behoeften waarvoor bestaande structuren niet altijd direct een oplossing bieden.
Wat bevordert succesvolle samenwerking?
Enkele belangrijke bevorderende factoren zijn:
- Wederzijds vertrouwen en openheid
- Kennis van elkaars rollen, mogelijkheden en werkwijzen
- Gezamenlijke oefeningen en ruimte om te leren en experimenteren
- Aansluiting bij bestaande lokale netwerken en gemeenschappen
- Een open en gelijkwaardige houding van alle betrokken partijen
- Een goede balans tussen coördinatie en flexibiliteit.
Onderzoeker Adriëlle de Haan: “Deze snelle kennismobilisatie benadrukt het belang van een uitgangspunt waarin inwoners niet worden gezien als hulpeloos, maar als veerkrachtige mensen die tijdens crises ook zelf initiatief nemen en anderen helpen.”
Wat betekenen deze inzichten voor noodsteunpunten?
De Haan: “Een noodsteunpunt kan niet zelfstandig voorzien in de verschillende behoeften die tijdens een crisis kunnen ontstaan. Voor noodsteunpunten betekent dit dat samenwerking met maatschappelijke organisaties en initiatieven een belangrijk onderdeel is. Lokale partners kunnen bijvoorbeeld locaties beschikbaar stellen, vrijwilligers inzetten of ondersteuning bieden aan specifieke doelgroepen. “
Uit de kennismobilisatie volgen 5 belangrijke inzichten voor noodsteunpunten:
- Er bestaat niet één formule voor een succesvolle samenwerking.
- Overheidsorganisaties moeten blijven redeneren vanuit het perspectief van inwoners.
- Het ontdekken van werkbare vormen van samenwerking vraagt ruimte voor leren en experimenteren.
- Duidelijke afspraken over taken en verantwoordelijkheden helpen bij de voorbereiding van noodsteunpunten, mits voldoende flexibiliteit in procedures wordt geborgd.
- De rol en houding van overheden ten opzichte van maatschappelijke initiatieven vragen om een balans tussen faciliteren en regisseren.
Lees het rapport
Bekijk ook
Goed leiderschap bij de brandweer: verbinden, begrenzen en situationeel handelen
17 september 2026
Leidinggeven bij de brandweer gaat niet alleen over wat er gebeurt tijdens een incident. Ook in het dagelijkse werk wordt voortdurend leidinggegeven: aan posten, ploegen en teams op kantoor. Dit wordt beheersmatig of ‘koud’ leiderschap genoemd. Het NIPV onderzocht wat goed beheersmatig leiderschap inhoudt en hoe dit vorm krijgt in de praktijk. Lector Brandweerkunde Ricardo Weewer, projectleider Karin Dangermond en onderzoeker Joost Hermans vertellen.

Waarom dit onderzoek?
“Beheersmatig leiderschap is belangrijk voor het functioneren van mensen, ploegen, korpsen en de organisatie. Het bepaalt mede of medewerkers zich gezien voelen, verantwoordelijkheid nemen, elkaar durven aanspreken en bereid zijn mee te bewegen met veranderingen”, vertelt Dangermond. “Hoewel leiderschap al jarenlang onderwerp van wetenschappelijk onderzoek is, ontbrak een diepgaand onderzoek binnen de brandweer. Dit onderzoek is het eerste dat specifiek over brandweerleiderschap gaat. Het past in de lijn van de eerdere onderzoeken die we naar de brandweermens hebben gedaan.”
Hoe hebben jullie het onderzoek aangepakt?
Dangermond: “We hebben niet alleen gekeken naar degenen die leidinggeven, maar ook naar de mensen die leiding krijgen. Met leidinggevenden en medewerkers op alle niveaus van de brandweer hebben we (groeps)interviews gehouden. Daarnaast hebben we literatuuronderzoek gedaan naar leiderschap bij de brandweer. En naar leiderschap in vergelijkbare organisaties, zoals de politie en Defensie. Ook hebben we bestaande leiderschapsinitiatieven van de veiligheidsregio’s geïnventariseerd. Al die inzichten zijn samengebracht in één rapport.”
Wat is het bijzondere aan leiderschap binnen de brandweer?
“Vertrouwen, duidelijkheid, aandacht, vakmanschap en een goede balans tussen resultaatgericht en mensgericht leidinggeven zijn overal belangrijk. Wat leiderschap binnen de brandweer bijzonder maakt, is de context. Die bepaalt wat wel en niet werkt”, legt onderzoeker Hermans uit. “Veiligheidsregio’s, posten en ploegen verschillen in geschiedenis, samenstelling en dynamiek. Wat op de ene plek werkt, kan elders weerstand oproepen. Daarom moeten leidinggevenden voortdurend kunnen schakelen tussen nabijheid en afstand, lokale eigenheid en regionale samenhang, participatie en besluitvaardigheid, en tussen de operationele praktijk en beheersmatige sturing.”
Wat is volgens het onderzoek goed beheersmatig leiderschap?
Hermans: “Goed brandweerleiderschap vraagt om situationeel handelen. Leiders moeten kunnen verbinden, coachen, faciliteren én begrenzen. Belangrijke kenmerken zijn een brandweerhart, vertrouwen, relationele kwaliteiten, lef en het vermogen om mensen mee te nemen in veranderingen. Repressieve ervaring kan helpen om gezag te krijgen, maar is niet doorslaggevend.” Ook volgerschap is essentieel, geeft Hermans aan: “Brandweermensen tonen initiatief, eigenaarschap, kritisch meedenken, volgzaamheid of weerstand. Informeel en gedeeld leiderschap spelen een grote rol, omdat invloed binnen de brandweer vaak ook komt door expertise, anciënniteit, sociale positie en groepsdynamiek.”
Wat is de betekenis van dit onderzoek voor leiderschapsontwikkeling?
“De waarde van dit onderzoek is dat het zichtbaar maakt hoe leiderschap bij de brandweer in de praktijk ontstaat en wordt ervaren”, zegt Weewer. “Het onderzoek levert geen blauwdruk voor de ideale brandweerleider op, maar wel een basis voor een toekomstbestendige visie op brandweerleiderschap en leiderschapsontwikkeling. Ook biedt het onderzoek een gedeelde taal voor selectie, opleiding, begeleiding en intervisie.”
Meer informatie
Naast het onderzoeksrapport en een samenvatting zijn 2 uitgaven met tips voor leidinggevenden verschenen. Ook is er een leiderschapsspel ontwikkeld waarmee leidinggevenden in de regio of op de post met elkaar in gesprek kunnen gaan over leiderschapsdilemma’s. Vorig jaar verscheen al een inventarisatie van de leiderschapsinitiatieven in de veiligheidsregio’s.
Rapport, samenvatting en tips voor leidinggevenden
-
Goed beheersmatig leiderschap bij de brandweer. Onderzoek vanuit verschillende perspectieven
pdf | 3 MB | 17-09-2026 -
Samenvatting Goed beheersmatig leiderschap bij de brandweer
pdf | 603 KB | 17-09-2026 -
Een gezonde familiecultuur bij de brandweer: tips voor leidinggevenden
pdf | 329 KB | 17-09-2026 -
Veranderen met oog voor de brandweercultuur: tips voor leidinggevenden
pdf | 369 KB | 17-09-2026 -
Terugkoppeling inventarisatie veiligheidsregio’s: leiderschap bij de brandweer
pdf | 732 KB | 24-04-2025
Engelse vertalingen samenvatting en tips voor leidinggevenden
Bekijk ook
Opening onderwijsjaar 2026-2027: co-creatie wordt steeds urgenter
15 september 2026
“Steeds vaker zien we dat onderwijs, onderzoek en praktijk elkaar weten te vinden. Dat is essentieel. De uitdagingen van het veld zijn immers ook onze uitdagingen”, vertelde Coby Flier, directeur Onderzoek en Onderwijs, tijdens de opening van het onderwijsjaar 2026-2027. Co-creatie was het thema van deze editie.

Natuurbranden is goed voorbeeld
“We zien allemaal dat het thema co-creatie steeds urgenter wordt. Kijk bijvoorbeeld naar het onderwerp natuurbranden. Door toegepast onderzoek, intensieve samenwerking met het werkveld en de oplevering volgend jaar van het basishandboek natuurbranden, leveren wij een concrete bijdrage aan een vraagstuk dat de komende jaren alleen maar belangrijker wordt. Dat doen we natuurlijk met als doel om professionals en organisaties beter toe te rusten op de uitdagingen van vandaag en morgen”, aldus Flier.
Elkaar naar het hoogste niveau optillen
Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel onderstreepte ook het belang van co-creatie en samenwerking. “Tijdens en na de grote natuurbranden van dit jaar ben ik bij de betrokken brandweermensen langsgegaan. Ik hoorde daar intense verhalen over wat zij die dagen en weken allemaal hadden meegemaakt. Maar zij vertelden ook dat zij altijd konden terugvallen op hun training en opleiding. Die basis kan alleen bestaan dankzij gedegen onderzoek en kennisdeling. Daarom is co-creatie ook zo belangrijk. Want er gaat steeds meer worden gevraagd van hulpdiensten in een crisissituatie. Niet alleen in jullie eigen werk, maar ook in de samenwerking.”
“Het is belangrijk dat de mensen die altijd als eerste ter plekke zijn, over de meest recente kennis beschikken en het beste handelingsperspectief. Dat is voor mij de essentie van co-creatie. Elkaar naar het hoogste niveau optillen.”

Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel. Foto: NIPV.
Van denken naar doen, van samenwerking naar samenhang
Martin Wijnen, Directeur-Generaal bij Rijkswaterstaat ga de aanwezig en mee: “Complexe en maatschappelijke opgaven vragen steeds om de vraag: wat heeft de situatie nu eigenlijk van ons nodig? Als je die vraag stelt, heb je de kern te pakken van co-creatie. Het betekent voor mij dat we verschillende kennis, verantwoordelijkheden en perspectieven bij elkaar brengen. Om samen te bepalen wat nodig is en vervolgens ook de stap durven te zetten: van denken naar doen, van samenwerking naar samenhang.”

Schaarste stimuleert co-creatie
Nils Rosmuller, lector Energie-en transportveiligheid en bijzonder hoogleraar aan de Universiteit Twente, verzorgde de Publieke veiligheidsrede 2026-2027. “De veiligheidsregio’s staan steeds meer onder druk. Er is sprake van een listige cocktail aan schaarste in het veiligheidsdomein. Maar deze schaarste biedt ook kansen. De schaarste omarmen helpt om co-creatie tot stand te brengen. En daarmee onze maatschappij veiliger te maken in de huidige turbulente tijd.”

Co-creatie én co-productie
Volgens programmadirecteur Onderwijs Onderweg en Toekomstbestendige Brandweerzorg Dennis van Zanten gaat het niet alleen om co-creatie, maar ook om co-productie. “Om het onderwijs toekomstbestendig te houden moet ook samen de verantwoordelijkheid worden genomen voor de uitvoering, dus co-productie. Dat vraagt niet alleen ander gedrag, maar ook een stelsel dat samenwerking, besluitvorming, financiering en eigenaarschap daadwerkelijk ondersteunt.”
Lees de Publieke veiligheidsrede terug
Bekijk ook
Europees project versterkt grensoverschrijdende samenwerking bij rampenbestrijding
10 september 2026
Hoe kunnen hulpdiensten in grensregio’s beter samenwerken bij een ramp of grootschalig incident? Het, mede door de EU gefinancierde, Europese project Civil Protection – Liaison Network Concept (CivPro-LiNC) onderzocht hoe landsgrensoverschrijdende liaison officers (verbindingsfunctionarissen) momenteel worden ingezet, opgeleid en georganiseerd. In het voorjaar van 2026 is er al een vijfdaagse pilottraining uitgevoerd met (naburige) liaisons uit Nederland en Duitsland.

Aan het onderzoek namen deel de Bezirksregierung Köln (districtsbestuur van Keulen), het Institut der Feuerwehr van de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen, het International CBRNE Institute (ICI) (België) en het NIPV. De resultaten vormen de basis voor een Liaison Manual en een Liaison Course Curriculum, die openbaar beschikbaar zijn gesteld.
Verschillende systemen, één gezamenlijke uitdaging
De organisatie van rampenbestrijding verschilt per land. In sommige landen is sprake van een gecentraliseerd systeem waarbij de invulling van de functie van grensliaison centraal wordt bepaald en georganiseerd. In andere landen is er weer meer vrijheid voor (grens)regio’s om op eigen manier de functie van grensliaison vorm te geven. Daardoor zijn er veel verschillende manieren waarop grensliaisons worden ingezet. Er zijn ook veel grensgebieden in Europa waar niet wordt gewerkt met landgrens-overschrijdende liaison.
Het doel van CivPro-LiNC was om op basis van initiatieven en ervaringen in Europa de functie van grensliaison te beschrijven. En op basis daarvan de Manual en het Curriculum te ontwikkelen. Uitgangspunt daarbij blijft dat grensregio’s bij het gebruik van deze documenten ruimte hebben voor eigen regionale invulling.
Belangrijkste bevindingen
Voor het onderzoek zijn kwalitatieve interviews gehouden en vragenlijsten uitgezet onder deskundigen uit grensregio’s in Duitsland, Nederland, België, Polen, Frankrijk, Denemarken en Tsjechië.
De belangrijkste conclusies zijn:
- Er is in grote lijnen onderscheid tussen operationele liaison officers bij de plaats incident en liaison officers op afstand in crissiteams.
- Europa kent geen uniform kader voor de rol, opleiding en competenties van liaison officers op regionaal niveau
- Liaison officers vervullen hun functie doorgaans op vrijwillige basis, naast hun reguliere werkzaamheden.
- Zij kunnen, afhankelijk van het incident en regionale afspraken, worden ingezet op operationeel, tactisch of strategisch niveau.
- Taalvaardigheid, cultureel bewustzijn en kennis van het eigen én buitenlandse systeem zijn essentieel voor effectieve samenwerking.
- Liaison officers hebben uiteenlopende achtergronden, onder meer binnen de brandweer, medische hulpverlening en het openbaar bestuur.
- Een gestandaardiseerde opleiding ontbreekt; regio’s ontwikkelen en organiseren hun eigen trainingsprogramma’s.
Met de Liaison Manual en Liaison Course Curriculum wil CivPro-LiNC bijdragen aan een meer professionele en consistente aanpak. Een pilotopleiding en table-topoefening worden gebruikt om de ontwikkelde instrumenten te testen en verder te verbeteren.
Helder doel: snel en effectief samenwerken
“Bij een crisis houdt een landsgrens zich niet aan de gevolgen van een incident. Hulpdiensten moeten elkaar daarom snel kunnen vinden en begrijpen hoe de organisatiestructuren en werkwijzen aan de andere kant van de grens zijn ingericht. Een goed opgeleide grensliaison kan daarin een cruciale rol spelen. Met CivPro-LiNC werken we toe naar een aanpak die niet alleen in Nederland, Duitsland en België bruikbaar is, maar ook in andere Europese grensregio’s,” zegt Frank Cools, projectleider CivPro-LiNC bij het NIPV.
Tijdens het 9th European Civil Protection Forum in Brussel op 3 en 4 november werkt Frank Cools mee aan een workshop over Host Nation Support.
Lees de manual en het curriculum
Bekijk ook
Eerste interregionale inzet Specialistische IBGS-eenheid bij incident in Eindhoven
9 september 2026
Op maandagavond 31 augustus 2026 kwamen bij een metaalbedrijf in Eindhoven gevaarlijke stoffen vrij. Vermoedelijk doordat een verkeerd type staal in een bak met salpeterzuur terechtkwam. Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost vroeg specialistische bijstand aan bij de coördinerende Meldkamer Rotterdam. Het was de eerste keer dat een specialistische eenheid van het landelijk brandweerspecialisme Incidentbestrijding gevaarlijke stoffen (IBGS) werd ingezet. Dankzij een succesvolle samenwerking tussen het metaalbedrijf, de brandweer in Eindhoven en de Specialistische IBGS-eenheid (SIE) werd het incident opgelost.

Van regionale gaspakeenheid naar SIE
Voorheen had elke veiligheidsregio verplicht een eigen gaspakeenheid. Dat is veranderd. Via het landelijke brandweerspecialisme IBGS zijn er nu specialistische teams die de regionale teams grotendeels vervangen. Veiligheidsregio’s kunnen een SIE aanvragen via de landelijk adviseur gevaarlijke stoffen.
De eenheden bestaan uit:
- vier gaspakdragers
- een inzetleider (LIMA)
- een chauffeur/plotter
Ook komt een liaison (op OvD -niveau) mee die afstemt met de regio die de bijstand heeft aangevraagd.
Terugblik eerste SIE-inzet
Thorsten Hackl, landelijk coördinator van het brandweerspecialisme IBGS, blikt terug op de eerste SIE-inzet: “Direct na de melding trad de brandweer in Eindhoven op met de basisbrandweerzorg: de ruimte werd afgesloten en de situatie gestabiliseerd, zodat de dreiging niet verder kon uitbreiden. Vervolgens vroeg de brandweer specialistische bijstand aan voor de bronbestrijding.

Het specialistische team begon met een gedetailleerde verkenning binnen. Hierbij droegen ze een gaspak. Daarna vond de daadwerkelijke bronbestrijding plaats. Het oorspronkelijke plan was om de balk die verkeerd in de bak met salpeterzuur terecht was gekomen, fysiek te verwijderen. Bij nadere beoordeling tijdens de verkenning werd dit als te risicovol bestempeld.
Daarom koos het team voor een alternatieve aanpak: de luiken werden gesloten, waardoor de dampen naar een gaswasser werden geleid. Daarmee verdween de emissie en kwam het incident onder controle. Deze aanpak gebeurde in nauwe samenwerking met een bedrijfsdeskundige die buiten meekeek via de bodycam van een van de gaspakdragers. De beelden werden uitgelezen via het landelijk sensorplatform. Op basis van deze informatie kon de bedrijfsdeskundige de gaspakdrager nauwkeurige aanwijzingen geven voor de bediening van het regelpaneel.”

“De inzet in Eindhoven laat precies zien waarom we dit specialisme landelijk hebben georganiseerd. Waar vroeger elke veiligheidsregio zelf een gaspakeenheid in de lucht moest houden, kunnen we nu SIE’s inzetten met precies de kennis en het materieel voor dit soort bronbestrijding.”
Organisatie van de eenheden
Het specialisme zit in een transitiefase: er zijn 6 geplande eenheden, waarvan er inmiddels 4 operationeel zijn. Deze eenheden zijn verspreid over het land georganiseerd:
- Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant in samenwerking met Veiligheidsregio Zeeland
- De Gezamenlijke Brandweer
- Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland in samenwerking met Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland
- De bedrijfsbrandweer van Ebert HERA, via Veiligheidsregio Zuid-Limburg
Binnenkort bieden ook Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden en Veiligheidsregio Groningen een SIE interregionaal aan.
Hoe vraag je als veiligheidsregio ondersteuning van een SIE aan?
De brandweer kan hulp van een SIE aanvragen door via de coördinerende Meldkamer Rotterdam contact op te nemen met de landelijk adviseur gevaarlijke stoffen.
