Bevoegdheden van burgemeesters en voorzitters veiligheidsregio’s bij (dreigende) digitale incidenten onderzocht

16 januari 2023

Wat kunnen (en mogen) burgemeesters en voorzitters veiligheidsregio’s bij digitale incidenten van het Rijk verwachten en andersom?

Het Veiligheidsberaad heeft het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) verzocht een verkenning uit te voeren naar bestuur­lijke bevoegdheden bij (dreigende) digitale incidenten. Daarbij gaat het om juridische bevoegdheden en andere interventies van burgemeesters en/of voorzitters van veiligheidsregio’s.

Digitale ontwrichting als crisisscenario

De digitalisering van de samenleving blijft één van de grote ontwikkelingen van deze tijd. Technologische ontwikkelingen volgen elkaar in een onverminderd tempo op. Dit brengt vele kansen voor de samenleving met zich mee. Maar zorgt, vanwege onze toenemende afhankelijkheid van digitale systemen, ook voor kwetsbaarheden. De vervlechting van digitale systemen en maatschappelijke processen zorgt ervoor, dat we als samenleving rekening moeten houden met digitale ontwrichting als crisisscenario.

Wat zijn de bevoegdheden van burgemeesters en/of voorzitters veiligheidsregio’s bij (dreigende) cyberincidenten?

Burgemeesters en/of voorzitters veiligheidsregio’s hebben géén specifieke bevoegdheden waarmee zij bij cyberincidenten in kunnen grijpen. Wel staan hen, zo blijkt uit deze studie, in de ‘koude/ lauwe fase’ andere interventies ter beschikking op het gebied van cyberwaakzaamheid en cyberweerbaarheid. Denk hierbij aan interventies op het gebied van vergunningen, risicodialoog en stakeholdermobilisatie. Deze interventies bieden burgemeesters (vanuit hun rol als bestuurder, aanjager en bemiddelaar) aangrijpingspunten voor het bevorderen van cyberwaakzaamheid en -weerbaarheid. Deze interventies worden in praktijk niet of nauwelijks gebruikt.

Net zoals in de ‘koude/lauwe fase van een (dreigende) crisis’, beschikt een burgemeester en/of voorzitter veiligheidsregio’s in de ‘warme fase’ over reguliere bevoegdheden ten aanzien van openbare orde en veiligheid. Een burgemeester en/of voorzitter veiligheidsregio beschikt niet over specifieke bevoegdheden die hij/zij kan inzetten bij digitale incidenten. Net als bij andere bovenregionale crises spelen er bij digitale incidenten, waarbij meerdere regio’s betrokken zijn, wel een aantal terugkerende vragen en onduidelijkheden. Onder meer op het gebied van informatievoorziening, bestuurlijke afstemming en wederzijdse verwachtingen: wat kan (en mag) een burgemeester/voorzitter veiligheidsregio bij digitale incidenten van het Rijk (NCTV, NCSC) verwachten en andersom?

Lees ook

17-09-2026
Publiek-civiele samenwerking belangrijk voor noodsteunpunten tijdens crises 

Hoe kunnen overheden, maatschappelijke organisaties en inwoners elkaar versterken bij de inrichting en inzet van noodsteunpunten? In de derde snelle kennismobilisatie binnen het ‘Landelijk project noodsteunpunten’ onderzocht het NIPV welke factoren publiek-civiele samenwerking vóór en tijdens crises bevorderen of belemmeren.

17-09-2026
Goed leiderschap bij de brandweer: verbinden, begrenzen en situationeel handelen

Het NIPV heeft onderzocht wat goed beheersmatig leiderschap bij de brandweer inhoudt en hoe dit vorm krijgt in de praktijk.

15-09-2026
Opening onderwijsjaar 2026-2027: co-creatie wordt steeds urgenter

“Steeds vaker zien we dat onderwijs, onderzoek en praktijk elkaar weten te vinden. Dat is essentieel. De uitdagingen van het veld zijn immers ook onze uitdagingen”, vertelde Coby Flier, directeur Onderzoek en Onderwijs.

10-09-2026
Europees project versterkt grensoverschrijdende samenwerking bij rampenbestrijding 

Hoe kunnen hulpdiensten in grensregio’s beter samenwerken bij een ramp of grootschalig incident? Het Europese project Civil Protection – Liaison Network Concept onderzocht hoe landsgrensoverschrijdende liaison officers worden ingezet, opgeleid en georganiseerd.

09-09-2026
Eerste interregionale inzet Specialistische IBGS-eenheid bij incident in Eindhoven  

Eind augustus kwamen bij een metaalbedrijf in Eindhoven gevaarlijke stoffen vrij, vermoedelijk doordat een verkeerd type staal in een bak met salpeterzuur terechtkwam.

09-09-2026
Blog: Veiligheidsbeleving en de keten van vertrouwen

Onderzoeker Margreet Spoelstra blogt over hoe burgers risico’s van gevaarlijke stoffen ervaren en welke rol vertrouwen daarbij speelt.

08-09-2026
Inspectierapport JenV over leergang Hoofdofficier van dienst gepubliceerd

De leergang Hoofdofficier van Dienst (HOvD) van het NIPV voldoet aan de gestelde kwaliteitseisen en bereidt deelnemers goed voor op hun functie. Dat concludeert de Inspectie Justitie en Veiligheid (JenV) na onderzoek naar de kwaliteit van de leergang.

08-09-2026
“De MCPM heeft mijn manier van denken zichtbaar veranderd”

“Al van jongs af aan wist ik wat ik wilde worden. Als kind droomde ik ervan om militair, politieagent én brandweerman te zijn. Het bijzondere is dat die dromen uiteindelijk allemaal werkelijkheid zijn geworden.”

04-09-2026
Zestien studenten gestart met 55e voltijdopleiding Brandweerofficier  

“Met twee nieuwe studenten aan de voltijdopleiding Brandweerofficier blijven we bouwen aan een toekomstbestendige brandweer”, vertelt teamleider brandweerkunde Annette Klitsie van Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland over de opleiding die is gestart.