De rol van brandweercultuur en gedrag bij het nabespreken van incidenten
26 februari 2026
De cultuur binnen de brandweer en het gedrag van brandweermensen kunnen van invloed zijn op het leren van incidenten. Maar hoe ervaren brandweermensen zelf die invloed? Dat heeft het NIPV onderzocht. Bevorderend werken: vertrouwdheid met elkaar, openheid, voorbeeldgedrag van (in)formele leiders en een cultuur waarin nabespreken vanzelfsprekend en belangrijk is. Belemmerend zijn: hiërarchie, groepsdruk, angst voor oordelen van anderen, loyaliteit en een mindset waarin het bereiken van het operationele doel voldoende wordt gevonden.
Nabesprekingen (nog) beter organiseren
Het doel van dit verkennende onderzoek was om inzichtelijk te maken of en hoe de brandweercultuur en het gedrag en de houding van brandweermensen het mono nabespreken van incidenten stimuleren of belemmeren. Met de bevindingen uit dit onderzoek kunnen nabesprekingen (nog) beter worden georganiseerd.
Belangrijkste conclusies
- Cultuur, gedrag en houding zijn nauw met elkaar verbonden bij het leren van incidenten.
- De heersende cultuur binnen een ploeg of post beïnvloedt sterk welk gedrag en houding tijdens nabesprekingen mogelijk en wenselijk zijn. Tegelijkertijd wordt die cultuur gevormd door het gedrag van individuen. Waarbij het voorbeeldgedrag van formele én informele leiders een belangrijke rol speelt.
- Brandweermensen hebben over het algemeen een positieve houding ten opzichte van het nabespreken van incidenten. Maar houding alleen is onvoldoende om het leren te borgen. Gedrag en sociale normen binnen de groep bepalen wat er daadwerkelijk wordt uitgesproken en opgepakt.
- Leren van incidenten is geen verantwoordelijkheid van individuele brandweermensen, maar een collectief proces. De effectiviteit van nabesprekingen hangt vooral af van een veilige groepsdynamiek, voorbeeldgedrag en duidelijke gezamenlijke doelen. En minder van de vorm van nabesprekingen (formeel, informeel of een combinatie).
Aandachtspunten voor nabespreken van incidenten
Het onderzoek laat zien welke aandachtspunten van belang zijn bij het organiseren en uitvoeren van nabesprekingen. Zo vraagt een goede nabespreking om oog voor verschillende behoeften binnen de ploeg, het actief stimuleren van openheid en het delen van lessen. Hierbij kunnen (in)formele leiders een belangrijke rol spelen. Ook individuele brandweermensen kunnen een positieve invloed uitoefenen door open en lerend het gesprek in te gaan.
Lees het rapport
Bekijk ook
“Ik kan echt het verschil maken in de vakbekwaamheid”
Februari 2026
“In mijn werk kan ik echt het verschil maken in de vakbekwaamheid van mijn brandweercollega’s”, vertelt Paul Monden, trainer-adviseur bij het NIPV. “Ik zie ze groeien, begeleid ze in uitdagende leersituaties en sta letterlijk naast hen terwijl zij uitgroeien tot een onmisbare schakel binnen de brandweer.”
“Geen werkweek is voor mij hetzelfde. Ik geef trainingen voor de functies Officier en Hoofdofficier van Dienst (OvD en HOvD) en Adviseur Gevaarlijke Stoffen (AGS), met een focus op het onderwijs voor de OvD. Dat betekent dat ik theorielessen verzorg, maar vooral ook de praktijk induik om studenten klaar te stomen voor hun rol. Daarnaast geef ik bijscholingen aan instructeurs door heel Nederland. Ik werk met actuele thema’s zoals waterstof en elektriciteit, actuele en belangrijke onderwerpen die volop in beweging zijn binnen Brandweer Nederland. Ik breng nieuwe kennis tot leven en help anderen vooruit. Dat maakt mijn werk energiek, vernieuwend en ontzettend relevant.”
Onderwijs ontwikkelen en geven
“De combinatie van het ontwikkelen van onderwijs én het trainen maakt mijn werk uniek. Ik denk mee over de inhoud van het onderwijs, bouw aan nieuwe leerlijnen én geef dat onderwijs zelf. Als inhoudsverantwoordelijke voor mijn vakgebied Incidentbestrijding Gevaarlijke Stoffen (IBGS), zie ik direct het effect van mijn werk in de klas. De inzichten die ik opdoe tijdens trainingen en de inzichten uit onderzoek van mijn collega’s, neem ik mee in het herzien van leergangen, zoals van de OvD. Zo ontstaat een prachtige leercirkel waarin ik een cruciale rol speel.”
Directe verbinding met praktijk
“Die directe verbinding met de praktijk maakt mijn werk extra boeiend. Ik werk met verschillende niveaus, van manschap tot HOvD. Het blijft een mooie uitdaging om kennis op een pakkende, begrijpelijke en motiverende manier over te brengen. Veel collega-trainers zijn net als ik zelf OvD of HOvD en nemen daardoor waardevolle praktijkervaring mee het onderwijs in. Andersom leer ik zelf ook weer veel door als trainer-adviseur te werken.”
Vacature
“Binnen ons team zoeken wij versterking. Wil jij ook een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van toekomstige incidentbestrijders? En meebouwen aan brandweeronderwijs dat er echt toe doet? Bekijk dan onze vacature docent & ontwikkelaar brandweeronderwijs (trainer-adviseur).”
Bekijk ook
“De wisselwerking tussen preventie en repressie kan beter door van elkaar te leren”
Februari 2026
Op 2 oktober 2025 hield Lieuwe de Witte, lector Brandveiligheidskunde bij het NIPV, zijn lectorale rede. Hierin pleitte hij voor een herbezinning op de aanpak van brandveiligheid. We spraken hem over zijn 6 ambities en de verbinding tussen onderzoek, onderwijs en de praktijk.
Je hebt 6 ambities opgesteld om brandveiligheid toekomstbestendig te maken. Waarom is dat nodig?
In Nederland lijkt de brandveiligheid goed geregeld te zijn. We vertrouwen op regels, techniek, uitvoering en een solide systeem. We gaan ervan uit dat mensen zich gedragen zoals verwacht en dat risico’s onder controle zijn. Maar die vanzelfsprekendheid is een risico en maakt brandveiligheid kwetsbaar. Brandveiligheidsprincipes, zoals doelen en regels, zijn al decennia nauwelijks veranderd. Maar de samenleving verandert wel: in hoe we wonen, bouwen en zorgen. Ik wil niet wachten op een nieuwe ramp. Dus vandaar mijn pleidooi om bewuste keuzes in brandveiligheid te maken. Wat betekent die veranderende samenleving voor brandveiligheid en hoe moeten we daarmee omgaan? Ik heb 6 ambities geformuleerd waarop ik me de komende jaren ga richten. Deze ambities zijn:
- Regelgeving doorontwikkelen
- Kennis- en informatiepositie versterken
- Risico’s woonomgeving reduceren
- Brandveiligheid mensgericht benaderen
- Samenhang versterken tussen voorkomen, beperken, bestrijden en nazorg van brand
- Onderzoek, onderwijs en praktijk met elkaar verbinden.
Met welke van de 6 ambities ga je het eerst aan de slag? Wat is het meest urgent?
De ambities zijn allemaal even belangrijk. De laatste ambitie is de kern van mijn werk: wetenschap, onderwijs en praktijk met elkaar verbinden. Dit is een blijvende ambitie waar ook mijn hart ligt: hoe kunnen we onderzoek toegankelijk maken voor mensen in de praktijk en hoe kunnen we dat vertalen naar onderwijs? Met de andere vijf ambities zijn we al in meer of mindere mate begonnen, bijvoorbeeld met onderzoeken naar het reduceren van risico’s in de woonomgeving. Redelijk nieuw is het onderzoek naar brandveiligheid met oog voor de mens, waarin wordt gekeken naar gedragsaspecten.
Hoe deel je onderzoeksresultaten met mensen in de praktijk?
We proberen mensen uit de praktijk al te betrekken bij het onderzoek. Daarvoor werken we met Communities of Practice, om kennis met elkaar uit te wisselen. Daar zit een grote verbindende schakel richting de praktijk. Daarnaast worden ze betrokken via klankbordgroepen en kunnen ze meedenken over uitgangspunten en rapportages. Ik vertel bijvoorbeeld ook over ons onderzoek in de vakraad Brandveiligheid van Brandweer Nederland en haal daar ook onderzoeksvragen op. Daarnaast nemen we deel aan diverse netwerken van Brandweer Nederland. Ook word ik regelmatig uitgenodigd door veiligheidsregio’s om over ons onderzoek te vertellen. En word ik benaderd door de media om te reageren op actuele incidenten.
Hoe krijgen de nieuwe inzichten een plek in het onderwijs van het NIPV?
Ik denk mee over de ontwikkeling van leerlijnen. Onze onderzoekers van de vakgroep Brandweerzorg helpen mee bij het ontwikkelen van onderwijs en sommigen zijn ook docent in een leergang, bijvoorbeeld de leerroute Brandonderzoek en diverse andere leerroutes Risicomanagement. Vroeger gaf ik zelf ook veel les, bijvoorbeeld in de specialisten- en officiersopleiding, maar sinds ik lector ben is dat wel minder geworden. Ik ben nog wel verbonden aan de vernieuwde post-hbo-opleiding Fire Safety Engineering, die in mei van start gaat.
Welke boodschap wil je ten slotte nog meegeven?
Eén van de ambities die ik nog wil uitlichten is de samenhang tussen risicobeheersing en incidentbestrijding versterken. De wisselwerking tussen preventie en de repressieve kant kan beter door van elkaar te leren. In het project ‘Leren van incidenten’ proberen we de cirkel rond te maken, zodat het leidt tot verbeteringen aan de voorkant, en niet alleen als evaluatiepunt aan het eind.
Bekijk ook
Maak kennis met het NIPV tijdens de Werkbelevingsweek
23 februari 2026
Van 13 tot en met 18 april doet het NIPV voor de tweede keer mee aan de Gelderse Werkbelevingsweek. Tijdens deze week openen meer dan 30 overheidsorganisaties in Gelderland hun deuren. Op dinsdagmiddag 14 april en donderdagmiddag 16 april is iedereen die geïnteresseerd is in het NIPV van harte welkom!
Wil jij weten wat het betekent om mee te werken aan een veilig en veerkrachtig Nederland? Laat je verrassen en maak kennis met het NIPV!
Op dinsdagmiddag 14 april en donderdagmiddag 16 april staan onze enthousiaste collega’s klaar op onze locatie in Arnhem om je te ontvangen. We laten je graag zien wat het betekent om te werken bij het NIPV. Dit geeft je de kans om te ervaren waar wij ons als kennis- en opleidingsinstituut in onderscheiden.
Ontdek tijdens onze kennissessies onderwerpen zoals brand- en klimaatveiligheid en beleef de grote brand van vorig jaar in het centrum van Arnhem door de ogen van de officier van dienst. Luister naar het verhaal van één van onze collega’s die vertelt over zijn loopbaan bij het NIPV: van stagiair tot natuurbrandspecialist. Of krijg inzicht in wat jouw echte drijfveren zijn.
Aanmelden
De Werkbelevingsweek is een unieke kans om vrijblijvend sfeer te proeven. Aanmelden voor een kennissessie of een vrijblijvend gesprek kan via de website van de Werkbelevingsweek.
Over de Werkbelevingsweek
De Werkbelevingsweek is een initiatief van Werken in Gelderland, hét platform voor overheidsvacatures. Na het succes van vorig jaar doet het NIPV voor de tweede keer mee.
Vacatures bij het NIPV
Wil jij bijdragen aan een veilig en veerkrachtig Nederland? Kijk voor een overzicht van onze actuele vacatures op onze website Werken bij het NIPV.
Bekijk ook
Tiende versie van het Handboek C2000 Brandweer verschenen
19 februari 2026
De nieuwe editie van het Handboek C2000 Brandweer is een jubileumuitgave. Sinds de eerste publicatie op 28 augustus 2016 is het handboek uitgegroeid tot een levend document dat in alle 25 veiligheidsregio’s wordt gelezen, gebruikt en voortdurend verbeterd. Het NIPV beheert en actualiseert het handboek jaarlijks, samen met een redactiecommissie uit het brandweerveld.
Afspraken en procedures
Het Handboek C2000 Brandweer is een naslagwerk voor medewerkers van de brandweer en heeft als doel om afspraken en procedures rondom het digitale communicatienetwerk C2000 te borgen. Het handboek biedt relevante kennis over C2000, een landelijk uniforme werkwijze en beoogt een optimaal gebruik van de mogelijkheden van C2000 in de spoedeisende hulpverlening.
Belangrijkste wijzigingen
In deze editie zijn de wijzigingen beperkt, maar relevant. De belangrijkste aanpassingen zijn:
- In het handboek is een duidelijke koppeling gelegd met de ontwikkelingen rondom VMX) (= Vernieuwing Missiekritische Communicatie), de opvoler van het C2000-systeem.
- De paragraaf over de noodknop heeft een tekstuele verduidelijking gekregen.
- Bijlage A: het verbindingsschema voor Uitval C2000 is aangepast met ‘Grouptalk’ (schema 26).
- Bijlage A: het verbindingsschema voor de Nationale Reddingsvloot (NRV) is bijgewerkt (schema 28).
- Bijlage A: er is een nieuw verbindingsschema toegevoegd voor de samenwerking met de QRT (schema 27).
- De toelichting op Bijlage B – LKF Brandweer is herschreven naar de huidige werkwijze.
VMX: opvolger C2000
VMX (Vernieuwing Missiekritische Communicatie) is de opvolger van het huidige C2000-systeem, dat niet meer voldoet aan de nieuwe behoeften van gebruikers. De techniek achter C2000 is verouderd en biedt geen innovatiemogelijkheden. Daarom wordt er hard gewerkt aan een nieuw systeem. Het nieuwe VMX-platform gaat voldoen aan nieuwe Europese wetgeving en standaarden.
Download het handboek en bijlage A
Bekijk ook
Stapeling van klimaatdreigingen vraagt om integrale voorbereiding en respons
18 februari 2026
De effecten van klimaatrisico’s zoals hitte, droogte en natuurbrand kunnen elkaar tijdens een crisis versterken. Wanneer deze klimaatdreigingen tegelijk voorkomen, kunnen ze leiden tot een reeks aan cascade-effecten. Denk daarbij aan uitval van telecommunicatie en elektriciteit, mobiliteitsproblemen en gevolgen voor industrie, voedselvoorziening en gezondheidszorg. Uit onderzoek van Deltares, TNO en het NIPV blijkt dat de belangrijkste uitdaging voor crisisbeheersing in dit soort situaties is om zowel in de voorbereiding als in de respons te werken vanuit een integrale benadering.
Deltares-onderzoekers en projectleider Margreet van Marle:
“Klimaatdreigingen verschillen van andere dreigingen doordat ze vaak een groot gebied beslaan, lang kunnen aanhouden en lastig te voorspellen zijn. Als vitale infrastructuur zoals telecommunicatie of elektriciteit uitvalt werkt dat direct door in andere sectoren en kan het daardoor snel leiden tot grote maatschappelijke impact. Daarom is het belangrijk om nu al strategieën te ontwikkelen die ook werken bij langdurige, onvoorspelbare en gelijktijdige gebeurtenissen.”
Beter voorbereiden op samenloop, schaarste en onderlinge afhankelijkheden
Incidenten die ontstaan door klimaatdreigingen veroorzaken steeds vaker cascade‑effecten die meerdere sectoren en regio’s tegelijk treffen. Dit vraagt om een betere voorbereiding op samenloop van gebeurtenissen, schaarste en onderlinge afhankelijkheden. De inzichten uit het rapport laten zien dat crisisbeheersing moet verschuiven van een aanpak per afzonderlijk incident naar een integrale benadering van gelijktijdige crises.
NIPV-onderzoeker en medeauteur Edith Leentvaar:
“We weten dat er cascade-effecten zijn, we weten dat we moeten samenwerken, en toch zie je dat we crises in Nederland nog gefragmenteerd aanpakken. De uitdaging voor crisisbeheersing is dat we in voorbereiding én in respons veel meer moeten komen tot een integrale benadering.”
Eerder en intensiever samenwerken
Een belangrijke conclusie uit het onderzoek is dat veiligheidsregio’s en betrokken organisaties al in de voorbereidingsfase eerder en intensiever moeten samenwerken. Door gezamenlijk scenario’s uit te werken, te oefenen met meerdere gelijktijdige incidenten en vooraf na te denken over keuzes bij schaarste, wordt voorkomen dat organisaties tijdens een crisis vooral vanuit hun eigen processen handelen. Daarnaast is meer bovenregionale afstemming noodzakelijk, omdat de effecten van klimaatgerelateerde incidenten zich zelden beperken tot één regio. Dat vraagt niet alleen om gezamenlijke besluitvorming, maar ook om duidelijke afspraken vooraf over gezamenlijke communicatie.
Het onderzoek benadrukt dat organisaties nu al belangrijke stappen kunnen zetten door risico’s en onderlinge afhankelijkheden expliciet in kaart te brengen, samen te oefenen met complexe scenario’s en zo handelingsperspectieven te ontwikkelen voor langdurige of onvoorspelbare crises.
Onderdeel van het programma Klimaatveiligheid
Dit onderzoek is uitgevoerd door Deltares, TNO en het NIPV in opdracht van het programma Klimaatveiligheid. Dit programma richt zich op het verhogen van kennis, beter samenwerken en professionaliseren op het gebied van klimaatveiligheid binnen de veiligheidsregio’s.
Lees het rapport
Bekijk het onderzoek ‘Klimaatdreigingen, bijbehorende cascade-effecten en gevolgen voor crisisrespons’.
Bekijk ook
Stapeling van klimaatdreigingen vraagt om integrale voorbereiding en respons
18 februari 2026
De effecten van klimaatrisico’s zoals hitte, droogte en natuurbrand kunnen elkaar tijdens een crisis versterken. Wanneer deze klimaatdreigingen tegelijk voorkomen, kunnen ze leiden tot een reeks aan cascade-effecten. Denk daarbij aan uitval van telecommunicatie en elektriciteit, mobiliteitsproblemen en gevolgen voor industrie, voedselvoorziening en gezondheidszorg. Uit onderzoek van Deltares, TNO en het NIPV blijkt dat de belangrijkste uitdaging voor crisisbeheersing in dit soort situaties is om zowel in de voorbereiding als in de respons te werken vanuit een integrale benadering.
Deltares-onderzoeker en projectleider Margreet van Marle: “Klimaatdreigingen verschillen van andere dreigingen, doordat ze vaak een groot gebied beslaan, lang kunnen aanhouden en lastig te voorspellen zijn. Als vitale infrastructuur zoals telecommunicatie of elektriciteit uitvalt, werkt dat direct door in andere sectoren en kan het daardoor snel leiden tot grote maatschappelijke impact. Daarom is het belangrijk om nu al strategieën te ontwikkelen die ook werken bij langdurige, onvoorspelbare en gelijktijdige gebeurtenissen.”
Beter voorbereiden op samenloop, schaarste en onderlinge afhankelijkheden
Incidenten die ontstaan door klimaatdreigingen veroorzaken steeds vaker cascade‑effecten die meerdere sectoren en regio’s tegelijk treffen. Dit vraagt om een betere voorbereiding op samenloop van gebeurtenissen, schaarste en onderlinge afhankelijkheden. De inzichten uit het rapport laten zien dat crisisbeheersing moet verschuiven van een aanpak per afzonderlijk incident naar een integrale benadering van gelijktijdige crises.
NIPV-onderzoeker en medeauteur Edith Leentvaar: “We weten dat er cascade-effecten zijn, we weten dat we moeten samenwerken, en toch zie je dat we crises in Nederland nog gefragmenteerd aanpakken. De uitdaging voor crisisbeheersing is dat we in voorbereiding én in respons veel meer moeten komen tot een integrale benadering.”
Eerder en intensiever samenwerken
Een belangrijke conclusie uit het onderzoek is dat veiligheidsregio’s en betrokken organisaties al in de voorbereidingsfase eerder en intensiever moeten samenwerken. Door gezamenlijk scenario’s uit te werken, te oefenen met meerdere gelijktijdige incidenten en vooraf na te denken over keuzes bij schaarste, wordt voorkomen dat organisaties tijdens een crisis vooral vanuit hun eigen processen handelen. Daarnaast is meer bovenregionale afstemming noodzakelijk, omdat de effecten van klimaatgerelateerde incidenten zich zelden beperken tot één regio. Dat vraagt niet alleen om gezamenlijke besluitvorming, maar ook om duidelijke afspraken vooraf over gezamenlijke communicatie.
Het onderzoek benadrukt dat organisaties nu al belangrijke stappen kunnen zetten door risico’s en onderlinge afhankelijkheden expliciet in kaart te brengen, samen te oefenen met complexe scenario’s en zo handelingsperspectieven te ontwikkelen voor langdurige of onvoorspelbare crises.
Onderdeel van het programma Klimaatveiligheid
Dit onderzoek is uitgevoerd door Deltares, TNO en het NIPV in opdracht van het programma Klimaatveiligheid. Dit programma richt zich op het verhogen van kennis, beter samenwerken en professionaliseren op het gebied van klimaatveiligheid binnen de veiligheidsregio’s.
Lees het rapport
Bekijk ook
Complex incident met gevaarlijke stoffen? Zo werkt landelijke opschaling
18 februari 2026
Het bestrijden van incidenten met gevaarlijke stoffen is een kerntaak van de brandweer. In de meeste situaties biedt de lokale inzet voldoende capaciteit en expertise. Maar bij complexe incidenten kan aanvullende specialistische ondersteuning noodzakelijk zijn.
Denk aan een gekantelde tankwagen met salpeterzuur in een dichtbevolkt gebied, een grote lekkage van toxische stoffen of een incident waarbij meerdere risico’s samenkomen. In zulke situaties kan de brandweer het landelijk brandweerspecialisme Incidentbestrijding Gevaarlijke Stoffen (IBGS) inzetten.
Wanneer komt IBGS in beeld?
IBGS ondersteunt bij incidenten waarbij:
- sprake is van complexe chemische, toxische of fysische risico’s;
- specialistische meet- en analysecapaciteit nodig is;
- bronbestrijding vraagt om specifieke kennis en materieel;
- grootschalige ontsmetting noodzakelijk is;
- samenwerking met industriële bedrijfsbrandweren vereist is;
- risico’s voor de omgeving zorgvuldig moeten worden beoordeeld.
De inzet van IBGS verloopt via een heldere opschalingsstructuur. De Adviseur Gevaarlijke Stoffen (AGS) beoordeelt het incident ter plaatse. Wanneer de situatie daarom vraagt, schakelt de AGS via de meldkamer de hulplijn in. De Landelijk Adviseur Gevaarlijke Stoffen (LA-GS) adviseert vervolgens over de inzet van landelijke specialismen.
Wat doet IBGS concreet?
IBGS levert specialistische kennis, materieel en teams ter ondersteuning van de lokale inzet. Daarbij kan het onder meer gaan om:
Advies over schuimtoepassing
Specialistisch advies over de inzet van schuimtoepassing en het beperken van verspreiding.
Effectgebied in kaart brengen
Door middel van onder meer geavanceerde meetapparatuur en deskundigheid brengt IBGS verspreiding en effectgebied in kaart.
Ondersteuning door industriële bedrijfsbrandweren
Afstemming en inzet van specifieke industriële kennis en capaciteit.
Grootschalige ontsmetting
Organisatie en uitvoering van ontsmettingsprocessen bij grotere groepen betrokkenen.
Bronbestrijding met specialistische teams
Technische ondersteuning bij het dichten van lekkages, stabiliseren van situaties en beperken van verdere uitstroom.
IBGS werkt aanvullend op de regionale inzet en versterkt waar nodig de operationele slagkracht.
Heldere lijnen bij impactvolle incidenten
Grote incidenten met gevaarlijke stoffen komen relatief weinig voor. Juist daarom is het van belang dat functionarissen in de veiligheidsketen weten hoe de landelijke ondersteuning is georganiseerd en wanneer opschaling passend is.
Duidelijke afspraken, snelle besluitvorming en eenduidige communicatie dragen bij aan effectieve incidentbestrijding en het beperken van risico’s voor hulpverleners en omgeving. De landelijk coördinator IBGS van het NIPV ondersteunt hierin. Onder meer door het faciliteren van ontwikkeling en verbinding van expertise, systemen, mensen en middelen.
Bekijk ook
Zorgplicht in de nafase: lessen voor gemeenten
16 februari 2026
Wanneer de hulpdiensten zijn vertrokken of de crisisorganisatie is afgeschaald, is een gebeurtenis vaak nog niet voorbij. Na de acute fase blijven de gevolgen voor inwoners vaak nog lang voelbaar. In deze periode hebben gemeenten een zorgplicht richting hun inwoners. Het NIPV heeft onderzoek gedaan naar lokale (mini-)crises om inzicht te geven wat deze fase van gemeenten vraagt en hoe hier in de praktijk invulling aan wordt gegeven.
Onvoldoende overdracht van crisis naar regulier
Uit het onderzoek blijkt dat de nafase veel van gemeenten vergt. Het gemeentelijke werk begint meestal bij de overdracht van de crisisorganisatie naar de gemeentelijke organisatie. Die overdracht komt vaak maar matig uit de verf. Een ‘warme’ overdracht door middel van een gesprek komt lang niet altijd tot stand. Ook ontbreekt het vaak aan expliciete besluitvorming en vooraf vastgestelde uitgangspunten.
Pragmatische aanpak overheerst
Door het ontbreken van duidelijke kaders wordt de nafase meestal pragmatisch ingevuld. Slechts in enkele gevallen is sprake van een gestructureerde aanpak met daarin de inrichting van teams en werkwijzen, verantwoordelijkheden en aandachtspunten per thema.
Communicatie op orde hebben
Zorgvuldige en consistente communicatie is essentieel voor het vertrouwen van getroffenen. Gemeenten zetten diverse communicatiemiddelen in, zoals bewonersbrieven, bijeenkomsten en online informatie. Toch is de communicatie niet altijd toereikend, bijvoorbeeld door onduidelijke aanspreekpunten of wisselende boodschappen.
Ondersteuning en psychosociale zorg
Positieve ervaringen zijn er met centrale informatie- en ondersteuningspunten, waar inwoners met uiteenlopende vragen terechtkunnen. Deze ‘eenloketfunctie’ wordt gewaardeerd. Psychosociale zorg wordt meestal snel ingezet bij incidenten met doden of gewonden, maar komt bij de aantasting van de leefomgeving vaak later op gang.
Inspanningsplicht en leren van de nafase
Hoewel schadeafhandeling geen directe gemeentelijke taak is, is het wenselijk als de gemeente hierin wel een ondersteunende rol vervult. Zeker vanwege de koppeling tussen herstel en nazorg. Opvallend is dat de nafase zelden wordt geëvalueerd of gemonitord.
Het onderzoek biedt waardevolle inzichten voor gemeenten: wat zijn de ervaringen, goede praktijken en aandachtspunten voor de nafase? Op basis van deze kennis kunnen gemeenten zich beter voorbereiden op mogelijke toekomstige gebeurtenissen met een nafase. De rode draden en aandachtspunten zijn beknopt samengevat in een factsheet. Het onderzoek vormt een startpunt voor verdere kennisontwikkeling over de nafase van (mini-)crises.
Lees het rapport en de factsheet
Bekijk ook
Update uit het netwerk: hoe ik een duurzaamheidsvisie uit de jaren ’80 nu kon voelen
Nieuws van het programma Klimaatveiligheid, februari 2026
Hallo allemaal,
Na de Kerst vertrok ik voor een prachtige reis door Costa Rica, waar ik iets heb ervaren dat me diep heeft geraakt en dat ik graag met jullie wil delen. Niet omdat het ver weg en exotisch is, maar omdat het verrassend dichtbij komt bij de vragen waar wij ons in Nederland dagelijks mee bezighouden: hoe leven we veilig, duurzaam en toekomstbestendig in een veranderend klimaat?
Een land dat kiest voor harmonie met de natuur
Wat me vanaf het begin opviel, is hoe vanzelfsprekend de relatie met de natuur in Costa Rica is. Niet als decor, maar als partner. Niet iets dat beheerst moet worden, maar iets waarmee je samenwerkt. De Costa Ricanen kozen decennia geleden al voor een pad van duurzaamheid, herstel van ecosystemen en een langetermijnvisie op leefbaarheid.
Dat zie je overal terug:
- in hun nationale trots op regenwouden en biodiversiteit
- in de manier waarop gemeenschappen verantwoordelijkheid delen voor water, bossen en landbouwgrond
- in het respectvolle, bijna ritmische samenspel tussen mens en omgeving
Die houding voelt anders dan hoe wij in Nederland vaak met risico’s omgaan. Waar wij geneigd zijn te sturen, te reguleren en te beheersen, kiest Costa Rica juist voor aanpassen, samenwerken en meebewegen.
Klimaatveiligheid vraagt om marathonlopers
Wat mij het meest inspireerde, is hoe consequent Costa Rica vasthoudt aan zijn duurzame koers. Niet als een verzameling van losse beleidsmaatregelen, maar als een culturele keuze, diep verankerd in de samenleving. Decennialang investeren in natuurherstel en educatie heeft hen niet alleen groene landschappen gebracht, maar ook veerkracht, een gedeeld gevoel van verantwoordelijkheid én inkomsten uit ecotoerisme en regeneratieve natuur. Het laat zien: duurzaamheid is geen sprint, maar een marathon. Geen plan op papier, maar een manier van leven.
Daarin schuilt voor mij een belangrijke les voor ons werk aan klimaatveiligheid. Onze veiligheidsregio’s staan voor grote uitdagingen: extremer weer, kwetsbare systemen, druk op hulpdiensten en een maatschappij in transitie. Maar Costa Rica liet me zien dat lange adem, gezamenlijke visie en vertrouwen in natuurlijke systemen uiteindelijk meer opleveren dan snelle wins. Natuurlijk is niet alles perfect daar. De uitdaging om investeerders en toeristen met slechte bedoelingen buiten te houden is groot. Maar ik geloof dat zij het kunnen – net zoals wij!
Klimaatveiligheid is geen extra klusje, het is de sleutel tot continuïteit en een weerbare samenleving. Laten wij het jaar 2026 gebruiken om nog steviger in onze schoenen te staan met ons werk aan klimaatveiligheid. Laten we onze organisaties stap voor stap verder bewust maken van ons belang als hulpdiensten bij dit onderwerp. Én laten wij verder de droom nastreven van klimaatveiligheid als cultuur, niet als project, door actief richting te geven aan de toekomst die we willen.
Ik ben dankbaar dat jullie met mij deze marathon (misschien zelfs ultramarathon) lopen, en ik kijk ernaar uit jullie op 12 maart weer te spreken tijdens onze eerste netwerkbijeenkomst!
Hasta luego compañeros!
Lana Garrels
Voorzitter Netwerk Klimaatveiligheid