Blog: Dilemma’s rond de USAR-teams

9 februari 2023

De waarde van het hulpteam ter plaatse is aanmerkelijk groter dan alleen het redden van slachtoffers, blogt lector Crisisbeheersing Menno van Duin.

Hulpverleners bij aardbeving Turkije

Na iedere aardbeving of andere situatie met instortingen komen vanuit de gehele wereld USAR-teams naar de plaats des onheils om reddingswerkzaamheden te verrichten. Als het aantal uitzendingen van deze teams wordt afgezet tegen het aantal succesvolle reddingen zou hier beter gestopt kunnen worden. Het aantal reddingen is vrijwel altijd zeer gering en veelvuldig wordt er niemand levend uit het puin gehaald.

Cru gezegd zou dat geld dus beter uitgegeven kunnen worden door het totaal van alle kosten gewoon over te maken naar het betreffende land c.q. betrokken NGO’s. Daarbij moet niet vergeten worden dat (sommige van) deze teams ter plaatse ook weer gebruik maken van schaarse middelen (bijvoorbeeld auto’s en voedsel).

Toch is deze redenering veel te eenzijdig en zijn er zeker diverse redenen te noemen waarom het sturen van deze – veel aandachttrekkende – hulpteams ook nuttig kan zijn. Het is soms een waardevol politiek gebaar dat ook weer kan aanzetten de banden met het betreffende land te versterken. Het helpt soms mee om het thuisland van dat team bewust te maken van de ernst van de situatie (hetgeen de giften soms doet toenemen).

Verder is de waarde van de teams ter plaatse altijd beduidend groter dan alleen het redden van personen. Ook het onder het puin vandaan halen van overledenen heeft voor de nabestaanden grote waarde. Duidelijkheid is over het algemeen beter dan lange onzekerheid. Daarnaast brengen deze teams vaak enige structuur ter plaatse in de hulpverlening en de reddingswerkzaamheden. Bij elkaar wordt over het algemeen de inzet van deze teams ter plaatse zeer gewaardeerd en ook dat is het nodige waard.

Dat er deze keer daadwerkelijk mensen (al zo’n 10) zijn gered is zeer uitzonderlijk en geeft ook aan dat dit keer men ook echt snel ter plaatse was. In het verleden ging er soms erg veel tijd overheen alvorens toestemming e.d. was verleend om naar het gebied te vertrekken en werd bij aankomst ook nog veel tijd verloren.

Ten slotte is ons Nederlandse USAR-team inmiddels zo ervaren en getraind dat het ook in eigen land prima inzetbaar is – ook voor andere klussen dan de primaire werkzaamheden. Ook hiervoor zijn soms nog net te veel drempels.

Menno van Duin
lector Crisisbeheersing

Lees ook

04-05-2026
Risico’s biogas zijn bekend, kennis nu gebundeld

In het Klimaatakkoord is afgesproken om de productie van groen gas fors te vergroten. Een groot deel van dat groene gas moet uit biogas geproduceerd worden. 

01-05-2026
Netwerkdag LEC IV 12 maart: focus op stationaire blussystemen

Tijdens de Netwerkdag Industriële Veiligheid op 12 maart maakte een plenaire presentatie tijdens het ochtendprogramma duidelijk dat effectief blussen of falen in belangrijke mate afhankelijk is van keuzes in de ontwerp- en installatiefase.

30-04-2026
Traineeship Risicobeheersing: “Over twee jaar ben je opgeleid en mag je jezelf specialist noemen.”

Ben je recent afgestudeerd en zoekend naar een functie waarin je kunt bijdragen aan een duurzame en veilige samenleving?

29-04-2026
“We kunnen klimaatverandering niet stoppen, maar we kunnen wel zorgen dat we beter voorbereid zijn”

Alfons Hofman is beleidsadviseur binnen Brandweerzorg bij Veiligheidsregio Groningen. Vanuit zijn rol werkt hij onder andere aan het inzichtelijk maken van risico’s en het versterken van de voorbereiding op crises. Waaronder de mogelijke gevolgen van klimaatverandering.

29-04-2026
“Als je niet weet wat de risico’s straks zijn, kun je mensen er ook niet op voorbereiden”

Lone Mokkenstorm (KNMI) werkt als klimaatadviseur op het snijvlak van onderzoek, operatie en praktijk. Vanuit die rol helpt zij organisaties om klimaatdata en meteorologische kennis te vertalen naar toepasbare inzichten. Daarmee draagt zij bij aan het centrale doel van het KNMI: Nederland veilig houden – nu en in de toekomst.

29-04-2026
“Klimaatveiligheid betekent voor mij dat we voorbereid zijn op de effecten van klimaatverandering, zowel in onze bedrijfsvoering als in het politiewerk zelf”

Ingelou Sybrandij is programmamanager Duurzaamheid en Milieuveiligheid bij de Politie. Vanuit haar rol werkt zij, naast duurzaamheid & milieuveiligheid, aan de vraag hoe de politie weerbaar blijft in een veranderend klimaat. Van hitte en overstromingen tot nieuwe vormen van criminaliteit die samenhangen met de energietransitie.

29-04-2026
“Voor mij raakt klimaatveiligheid direct aan waarom ik ooit met hulpverlening ben begonnen”

“Dagelijks zie ik hoe de effecten van klimaatverandering steeds concreter worden voor het veiligheidsdomein. We proberen er voldoende aandacht aan te geven, maar het blijft best moeilijk om de urgentie vast te houden, zegt Marcel Huijbrechs, beleidsadviseur Brandweerzorg en crisisbeheersing bij de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuiden.

23-04-2026
Jaarverslag LEC Industriële Veiligheid 2025: productief jaar

Het LEC Industriële Veiligheid (LEC IV) heeft een productief jaar achter de rug. Niet eerder zijn zoveel activiteiten op het gebied van kennismanagement uitgevoerd als in 2025, zo blijkt uit het binnenkort te verschijnen jaarverslag.

23-04-2026
Meer aandacht nodig voor kwetsbare groepen in weerbaarheidsbeleid

De onderzoekers van het NIPV roepen overheden en partners op kwetsbare groepen structureel mee te nemen in beleid, communicatie en maatregelen en nauwer samen te werken met maatschappelijke organisaties.