Toekomstverkenning Crisisbeheersing

Hoe ziet de wereld van crisisbeheersing er over 10 jaar uit?

Er manifesteren zich grote economische, sociale en politieke veranderingen in de samenleving. Digitale, klimatologische en gezondheidsontwikkelingen volgen elkaar steeds sneller op.

Wat betekenen deze veranderingen voor de crisisbeheersing? Hoe kunnen veiligheidsregio’s het best inspelen op deze trends? Het project Toekomstverkenning Crisisbeheersing geeft antwoord op deze vragen.

Kerngegevens

Startdatum

maart 2022

Einddatum

juni 2022

Opdrachtgever

Raad van Commandanten en Directeuren Veiligheidsregio (RCDV)

Agenda

volgt


Terugblik congres Toekomstverkenning Crisisbeheersing

Op dinsdag 10 mei hebben we een inspirerende bijeenkomst gehad in het kader van de Toekomstverkenning Crisisbeheersing. Met circa 70 enthousiaste deelnemers uit het veld hebben we met elkaar de toekomst van de crisisbeheersing doordacht. Welke uitdagingen staan ons de komende tien jaar te wachten? Wat betekenen maatschappelijke ontwikkelingen voor de crisisbeheersing? Hoe kunnen veiligheidsregio’s het beste inspelen op deze ontwikkelingen? Deze vragen stonden centraal tijdens deze dag.


Belangrijkste adviezen vanuit deze dag:

  • Kom los van lokale en regionale grenzen; er zijn bovenregionale plannen nodig. Anderzijds: landelijke crisis regionaal laten oplossen geeft versnippering.
  • Accepteer dat we niet alles kunnen voorspellen en voorkomen.
  • Als overheid moeten we niet alles zelf willen doen; je hebt ook private partijen nodig. Daarnaast moeten we de functionele kolom meer centraal zetten.
  • Belang van denken vanuit dreiging. Er is toenemende verwevenheid en complexiteit van risico’s. Het is belangrijk om (internationale) ketenafhankelijkheden bij verschillende typen crises in kaart te brengen.
  • Blijf ook voorbereid op oude risico’s, niet alleen op nieuwe uitdagingen.
  • We leven van persconferentie naar persconferentie, terwijl de scenario’s en de vraag van de samenleving veel verder vooruitgaan.
  • Veiligheidsbewustzijn hobbelt achter technologische ontwikkeling aan. Technologische ontwikkelingen creëren hun eigen gevolgen/crises. Ook digitale vaardigheden zijn snel verouderd. Denken vanuit het nu is te beperkt.
  • Betrekken van de burger: benut zelfredzame burgers in crisismanagement, zet een brede groep burgers/jongeren aan tafel om mee te praten, sluit aan bij wat mensen raakt, schiet niet te ver door in globale denkbeelden.
  • Oproep aan directeuren veiligheidsregio: geef aan wat je nodig hebt van het ministerie!

Vraagstukken:

  • Moeten we ons wel voorbereiden op crisistypes, of meer op hoe we ons opstellen in crises?
  • Er is veel verwevenheid tussen ontwikkelingen: hoe verhouden trends zich tot elkaar?
  • Wat is de rol van de veiligheidsregio, waar ben je wel en niet van, waar zoek je je netwerk op? De burger ziet niet direct onderscheid tussen veiligheidsregio, brandweer of GGD.
  • Afhankelijkheid van de technologie is groot: moeten we weer low-tech aandacht geven om minder kwetsbaar te zijn?

Bestaat de zelf- en samenredzaamheid zoals we die nu kennen over tien jaar nog wel?

De toekomst verder vormgeven

Op basis van de informatie die we reeds op verschillende manieren hebben verzameld – naast het congres een literatuuronderzoek, de Toekomstverkenning Brandweer, interviews met experts en verschillende sessies – werken we aan een eindrapport. Verder zijn we bezig met een podcastreeks, waarin we met aansprekende gasten in dialoog gaan over de crises van de toekomst. En hoe crisismanagement kan anticiperen op trends als data en technologie, toenemende maatschappelijke dynamiek en black swans.  

Het beste is natuurlijk zelf vorm te geven aan het crisismanagement van 2040. Hoe doe jij dat? Welke goede voorbeelden uit jouw crisispraktijk kun je met ons delen? Heb jij ideeën over de toekomst van crisismanagement of ben je nieuwgierig naar ons verhaal? We horen het graag! Laat het ons weten via: crisisbeheersing@nipv.nl.


Projectdefinitie en opdracht

In opdracht van de Raad van Commandanten en Directeuren Veiligheidsregio (RCDV) voert NIPV een Toekomstverkenning Crisisbeheersing uit. De toekomstverkenning bouwt voort op de Toekomstverkenning Brandweer die ook wordt opgesteld in opdracht van de RCDV. In dat kader zijn maatschappelijke trends geïdentificeerd. Het ministerie van JenV is co-financier van het project.


Aanpak

Als onderdeel van dit traject vinden interviews plaats met experts uit wetenschap en praktijk en worden brainstormsessies georganiseerd. Daarnaast wordt een podcast vormgegeven, waarin experts in gesprek gaan over grote maatschappelijke transities en de ontwikkeling van toekomstig crisismanagement. Het project loopt tot en met juni 2022.

Leidende vragen in de Toekomstverkenning Crisisbeheersing zijn:
► Welke maatschappelijke trends manifesteren zich op middellange termijn (5-10 jaar)?
► Welke trends hebben naar verwachting de meeste impact op de crisisbeheersing (en op welke manier)?
► Hoe kan de crisisbeheersing op die trends anticiperen? Welke ontwikkelopgaven kunnen worden geïdentificeerd?


Toekomstverkenning Brandweer

Welke ontwikkelingen komen tussen nu en 2030 op ons af en wat is de relevantie ervan voor de brandweerorganisatie? Op welke wijze kunnen deze ontwikkelingen (het repressieve optreden van) de brandweer beïnvloeden en veranderen?

Welke ontwikkelingen zijn noodzakelijk om bij te dragen aan een oplossing voor de problemen waar de brandweer operationeel maar ook als organisatie voor komt te staan?

Deze vragen staan centraal in het onderzoek Toekomstverkenning brandweer. De scope is gesteld op 10 jaar (2020-2030). NIPV voert het onderzoek uit in opdracht van de Raad van Commandanten en Directeuren Veiligheidsregio (RCDV).

Lees verder

Uitvoeringsagenda

Samen ambities waarmaken. De wereld om ons heen verandert. Dit gaat samen met grote uitdagingen en nieuwe risico’s op het gebied van energie, leefmilieu, mobiliteit en veiligheid in het bijzonder. Nederland is veilig. Maar willen we het veilig houden, dan zal de brandweer zich ook op moderne risico’s moeten richten. We moeten werken aan een veilige en weerbare samenleving.

Lees verder

Programma-onderdelen

Het programma bestaat onder meer uit een congres, interviews met experts en diverse brainstormsessies. In zes verschillende podcasts worden vanaf juni 2022 toekomstige crisisscenario’s besproken, variërend van een terroristische aanval tot een klimaatramp, van een pandemie tot een cyberaanval.

Specialisten en betrokkenen zullen aan tafel aanschuiven om hun visie te geven.