Blog: Dilemma’s rond de USAR-teams

9 februari 2023

De waarde van het hulpteam ter plaatse is aanmerkelijk groter dan alleen het redden van slachtoffers, blogt lector Crisisbeheersing Menno van Duin.

Hulpverleners bij aardbeving Turkije

Na iedere aardbeving of andere situatie met instortingen komen vanuit de gehele wereld USAR-teams naar de plaats des onheils om reddingswerkzaamheden te verrichten. Als het aantal uitzendingen van deze teams wordt afgezet tegen het aantal succesvolle reddingen zou hier beter gestopt kunnen worden. Het aantal reddingen is vrijwel altijd zeer gering en veelvuldig wordt er niemand levend uit het puin gehaald.

Cru gezegd zou dat geld dus beter uitgegeven kunnen worden door het totaal van alle kosten gewoon over te maken naar het betreffende land c.q. betrokken NGO’s. Daarbij moet niet vergeten worden dat (sommige van) deze teams ter plaatse ook weer gebruik maken van schaarse middelen (bijvoorbeeld auto’s en voedsel).

Toch is deze redenering veel te eenzijdig en zijn er zeker diverse redenen te noemen waarom het sturen van deze – veel aandachttrekkende – hulpteams ook nuttig kan zijn. Het is soms een waardevol politiek gebaar dat ook weer kan aanzetten de banden met het betreffende land te versterken. Het helpt soms mee om het thuisland van dat team bewust te maken van de ernst van de situatie (hetgeen de giften soms doet toenemen).

Verder is de waarde van de teams ter plaatse altijd beduidend groter dan alleen het redden van personen. Ook het onder het puin vandaan halen van overledenen heeft voor de nabestaanden grote waarde. Duidelijkheid is over het algemeen beter dan lange onzekerheid. Daarnaast brengen deze teams vaak enige structuur ter plaatse in de hulpverlening en de reddingswerkzaamheden. Bij elkaar wordt over het algemeen de inzet van deze teams ter plaatse zeer gewaardeerd en ook dat is het nodige waard.

Dat er deze keer daadwerkelijk mensen (al zo’n 10) zijn gered is zeer uitzonderlijk en geeft ook aan dat dit keer men ook echt snel ter plaatse was. In het verleden ging er soms erg veel tijd overheen alvorens toestemming e.d. was verleend om naar het gebied te vertrekken en werd bij aankomst ook nog veel tijd verloren.

Ten slotte is ons Nederlandse USAR-team inmiddels zo ervaren en getraind dat het ook in eigen land prima inzetbaar is – ook voor andere klussen dan de primaire werkzaamheden. Ook hiervoor zijn soms nog net te veel drempels.

Menno van Duin
lector Crisisbeheersing

Lees ook

08-04-2026
Woningbranden in 2025 eisen 26 dodelijke slachtoffers

Het afgelopen jaar kwamen in ons land 26 mensen om bij 25 woningbranden. De brandweer redde daarnaast 268 mensen bij 128 woningbranden.

08-04-2026
OTOpia 2026: crisisbeheersing, systeemstress en weerbaarheid staan centraal 

In een wereld waarin geopolitieke spanningen toenemen, economische schommelingen elkaar snel opvolgen en crises steeds complexer worden, staat de crisisprofessional voor grote uitdagingen.

07-04-2026
Vernieuwde post-hbo-opleiding Fire Safety Engineering start in mei 2026

Voor de opleiding die start op 20 mei a.s. zijn nog enkele plaatsen beschikbaar. De opleiding is bedoeld voor professionals die zich willen verdiepen in de wetenschappelijke kant van brandveiligheid.

07-04-2026
Nieuwe Handleiding Regionale risico-inventarisatie en -analyse vastgesteld

Op 27 februari 2026 heeft de Raad van Commandanten en Directeuren Veiligheidsregio de nieuwe Handleiding regionale risico-inventarisatie en -analyse vastgesteld.

07-04-2026
Team digitale verkenning ondersteunt brandweer met snelle beeldvorming

In een nieuwe video laat TDV zien hoe teams met drones en robots informatie verzamelen voor betere beeldvorming tijdens incidenten.

03-04-2026
Release LCMS 2026 Q2 – Oefenomgeving 

Volg de voortgang van de release op de Oefenomgeving op 7 april via het liveblog.

02-04-2026
Nieuwe bijscholingen voor instructeurs over thema energietransitie 

De bijscholingen gaan over: accu’s, zonnepanelen en windturbines, technische hulpverlening bij elektrische voertuigen, LNG en andere cryogene stoffen en multi-energiestations.

31-03-2026
“Voor het eerst weten we landelijk hoe brandweermensen de aandacht en steun rondom ingrijpende incidenten ervaren”

Onderzoek naar hoe repressieve brandweermensen en hun leidinggevenden de psychosociale ondersteuning voorafgaand aan, tijdens en na ingrijpende incidenten ervaren.

26-03-2026
Groei thuisbatterijen vraagt om handelingsperspectief  

Het NIPV onderzocht hoe incidenten met thuisbatterijen zich kunnen ontwikkelen en welk handelingsperspectief daarbij past voor de brandweer.