Blog: Dilemma’s rond de USAR-teams

9 februari 2023

De waarde van het hulpteam ter plaatse is aanmerkelijk groter dan alleen het redden van slachtoffers, blogt lector Crisisbeheersing Menno van Duin.

Hulpverleners bij aardbeving Turkije

Na iedere aardbeving of andere situatie met instortingen komen vanuit de gehele wereld USAR-teams naar de plaats des onheils om reddingswerkzaamheden te verrichten. Als het aantal uitzendingen van deze teams wordt afgezet tegen het aantal succesvolle reddingen zou hier beter gestopt kunnen worden. Het aantal reddingen is vrijwel altijd zeer gering en veelvuldig wordt er niemand levend uit het puin gehaald.

Cru gezegd zou dat geld dus beter uitgegeven kunnen worden door het totaal van alle kosten gewoon over te maken naar het betreffende land c.q. betrokken NGO’s. Daarbij moet niet vergeten worden dat (sommige van) deze teams ter plaatse ook weer gebruik maken van schaarse middelen (bijvoorbeeld auto’s en voedsel).

Toch is deze redenering veel te eenzijdig en zijn er zeker diverse redenen te noemen waarom het sturen van deze – veel aandachttrekkende – hulpteams ook nuttig kan zijn. Het is soms een waardevol politiek gebaar dat ook weer kan aanzetten de banden met het betreffende land te versterken. Het helpt soms mee om het thuisland van dat team bewust te maken van de ernst van de situatie (hetgeen de giften soms doet toenemen).

Verder is de waarde van de teams ter plaatse altijd beduidend groter dan alleen het redden van personen. Ook het onder het puin vandaan halen van overledenen heeft voor de nabestaanden grote waarde. Duidelijkheid is over het algemeen beter dan lange onzekerheid. Daarnaast brengen deze teams vaak enige structuur ter plaatse in de hulpverlening en de reddingswerkzaamheden. Bij elkaar wordt over het algemeen de inzet van deze teams ter plaatse zeer gewaardeerd en ook dat is het nodige waard.

Dat er deze keer daadwerkelijk mensen (al zo’n 10) zijn gered is zeer uitzonderlijk en geeft ook aan dat dit keer men ook echt snel ter plaatse was. In het verleden ging er soms erg veel tijd overheen alvorens toestemming e.d. was verleend om naar het gebied te vertrekken en werd bij aankomst ook nog veel tijd verloren.

Ten slotte is ons Nederlandse USAR-team inmiddels zo ervaren en getraind dat het ook in eigen land prima inzetbaar is – ook voor andere klussen dan de primaire werkzaamheden. Ook hiervoor zijn soms nog net te veel drempels.

Menno van Duin
lector Crisisbeheersing

Lees ook

28-10-2026
Nieuwe werkwijze THV: slachtoffer zo snel mogelijk uit auto 

Bij een verkeersongeval staat voor de brandweer één vraag centraal: wat heeft het slachtoffer nu nodig? De inzichten daarover zijn in de afgelopen jaren veranderd.

27-10-2026
Pilots noodsteunpunten: hoe houd je ze ook in de toekomst draaiende?

Noodsteunpunten moeten inwoners tijdens een crisis ondersteuning bieden. Maar hoe zorg je ervoor dat ze niet alleen bij de start, maar ook bij een langdurige inzet blijven functioneren?

27-10-2026
Onderzoek brengt factoren in beeld die samenhangen met woningbranden

Oudere woningen, lagere inkomens en huishoudens met kinderen hangen onder andere samen met een grotere kans op een woningbrandmelding.

22-10-2026
LCMS niet geraakt door PHP-kwetsbaarheid 

De LCMS-applicatie werd niet geraakt door de kwetsbaarheid in PHP.

15-10-2026
Regels en verantwoordelijkheden rondom brandweerliften 

De brandweer gebruikt bij brand in hogere gebouwen een brandweerlift om materieel en brandweermensen te vervoeren. Het NIPV onderzocht welke regels gelden voor brandweerliften en hoe deze regels met elkaar samenhangen.

12-10-2026
Jori Kalkman nieuwe lector Crisisbeheersing bij het NIPV

Jori Kalkman wordt per 1 januari 2027 de nieuwe lector Crisisbeheersing van het NIPV. Met zijn brede ervaring in onderzoek, onderwijs en de praktijk brengt hij nieuwe inzichten op crisisbeheersing naar het NIPV.

08-10-2026
London Fire Brigade en NIPV zoeken samenwerking op  

Met de ondertekening van een Memorandum van overeenstemming (MoU) zetten beide partijen een stap naar meer kennisdeling en samenwerking.

06-10-2026
Grootschalige incidenten: unieke scenario’s met vergelijkbare patronen 

Het NIPV heeft een literatuuronderzoek gedaan naar de benodigde gezamenlijke slagkracht van de brandweer bij grootschalige incidenten. Het onderzoek dient als input voor een landelijk referentiekader voor gezamenlijke slagkracht.

02-10-2026
Menno van Duin neemt afscheid als lector Crisisbeheersing

Na een loopbaan van ruim veertig jaar heeft Menno van Duin op 2 oktober afscheid genomen als lector Crisisbeheersing van het NIPV. Daarmee komt een einde aan een indrukwekkende carrière waarin hij zich heeft ingezet voor de ontwikkeling van het vakgebied crisisbeheersing en rampenbestrijding in Nederland. Zijn werk heeft invloed gehad op zowel de wetenschap als de praktijk van crisismanagement. Hij blijft als adviseur (emeritus lector) nog wel verbonden aan het NIPV.