Blog: Dilemma’s rond de USAR-teams

9 februari 2023

De waarde van het hulpteam ter plaatse is aanmerkelijk groter dan alleen het redden van slachtoffers, blogt lector Crisisbeheersing Menno van Duin.

Hulpverleners bij aardbeving Turkije

Na iedere aardbeving of andere situatie met instortingen komen vanuit de gehele wereld USAR-teams naar de plaats des onheils om reddingswerkzaamheden te verrichten. Als het aantal uitzendingen van deze teams wordt afgezet tegen het aantal succesvolle reddingen zou hier beter gestopt kunnen worden. Het aantal reddingen is vrijwel altijd zeer gering en veelvuldig wordt er niemand levend uit het puin gehaald.

Cru gezegd zou dat geld dus beter uitgegeven kunnen worden door het totaal van alle kosten gewoon over te maken naar het betreffende land c.q. betrokken NGO’s. Daarbij moet niet vergeten worden dat (sommige van) deze teams ter plaatse ook weer gebruik maken van schaarse middelen (bijvoorbeeld auto’s en voedsel).

Toch is deze redenering veel te eenzijdig en zijn er zeker diverse redenen te noemen waarom het sturen van deze – veel aandachttrekkende – hulpteams ook nuttig kan zijn. Het is soms een waardevol politiek gebaar dat ook weer kan aanzetten de banden met het betreffende land te versterken. Het helpt soms mee om het thuisland van dat team bewust te maken van de ernst van de situatie (hetgeen de giften soms doet toenemen).

Verder is de waarde van de teams ter plaatse altijd beduidend groter dan alleen het redden van personen. Ook het onder het puin vandaan halen van overledenen heeft voor de nabestaanden grote waarde. Duidelijkheid is over het algemeen beter dan lange onzekerheid. Daarnaast brengen deze teams vaak enige structuur ter plaatse in de hulpverlening en de reddingswerkzaamheden. Bij elkaar wordt over het algemeen de inzet van deze teams ter plaatse zeer gewaardeerd en ook dat is het nodige waard.

Dat er deze keer daadwerkelijk mensen (al zo’n 10) zijn gered is zeer uitzonderlijk en geeft ook aan dat dit keer men ook echt snel ter plaatse was. In het verleden ging er soms erg veel tijd overheen alvorens toestemming e.d. was verleend om naar het gebied te vertrekken en werd bij aankomst ook nog veel tijd verloren.

Ten slotte is ons Nederlandse USAR-team inmiddels zo ervaren en getraind dat het ook in eigen land prima inzetbaar is – ook voor andere klussen dan de primaire werkzaamheden. Ook hiervoor zijn soms nog net te veel drempels.

Menno van Duin
lector Crisisbeheersing

Lees ook

06-01-2026
Onderwijs en examens NIPV geannuleerd

Uitgaande van de informatie van het KNMI en WeerOnline is het beeld ontstaan dat er de komende dagen in heel Nederland stevige winterse omstandigheden zijn te verwachten. Het onderwijs en de geplande examens van woensdag 7 januari en donderdag 8 januari worden om die reden en uit voorzorg geannuleerd.

01-01-2026
Jaarwisseling 2025-2026: Kerncijfers Nieuwjaarsincidenten

In opdracht van Brandweer Nederland publiceert het NIPV jaarlijks het dashboard Kerncijfers Nieuwjaarsincidenten. Dit dashboard geeft een landelijk beeld van gemelde brandweerincidenten tijdens de jaarwisseling.

22-12-2025
Belangrijke stappen naar sterker samenspel in het onderwijs

De Raad van Commandanten en Directeuren Veiligheidsregio (RCDV) en het MT NIPV hebben weer ingestemd met een aantal belangrijke besluiten binnen het programma Onderwijs Onderweg.

19-12-2025
“De DPG-opleiding geeft je een gevulde rugzak voor als het erop aankomt”

Saskia Vonk is manager Veilig Thuis bij GGD Gelderland-Zuid en lid van het MT bij de GGD. Toen de bezetting voor de back-up functie Directeur Publieke Gezondheid (DPG) krap werd, besloot ze de DPG opleiding voor de GHOR-taken bij het NIPV te gaan doen.

18-12-2025
Nieuwe kennisbundel over veiligheid van ammoniak in de energietransitie

Als drager van waterstof maakt ammoniak de grootschalige opslag en het transport van deze stof mogelijk. De toenemende aandacht voor ammoniak was voor het NIPV de aanleiding om een nieuwe kennisbundel te publiceren.

17-12-2025
Jaarplan 2026: goede samenwerking is van doorslaggevend belang

Het Algemeen Bestuur, bestaande uit de voorzitters van de veiligheidsregio’s, heeft op vrijdag 12 december ingestemd met ons jaarplan 2026.

16-12-2025
Een Extreem Rapport: extreem weer in tijden van klimaatverandering

Het NIPV werkte mee aan de uitgave ‘Een Extreem Rapport’ van het KNMI. Onderzoeker Brian Verhoeven schreef mee aan een casus over een natuurbrand en de impact daarvan op de brandweerinzet.

15-12-2025
Nieuwe look voor webpagina’s LEC Industriële Veiligheid

De webpagina’s van het LEC Industriële Veiligheid hebben een nieuwe ‘look’. Met de nieuwe indeling en lay-out willen we de vindbaarheid van thema’s en documentatie verbeteren.

15-12-2025
Jaarplan LEC en Netwerk Industriële Veiligheid 2026: focus op doorontwikkeling samenwerking

Versterking van samenwerking is een van de speerpunten in het Jaarplan 2026 van het LEC Industriële Veiligheid (LEC IV) en het Netwerk Industriële Veiligheid (IV). Een greep uit de highlights voor komend jaar.