13 november 2026
Op dinsdag 17 november wordt de release LCMS 2026 Q4 – 30.6 uitgerold op de Operationele omgeving van het LCMS. In het liveblog onderaan dit bericht houden we je tijdens de uitrol op de hoogte van de voortgang.
Planning en impact release
Er is geen sprake van downtime. Houd wel rekening met het volgende:
- De Operationele omgeving is vanaf 09:00 uur niet beschikbaar.
- De Oefenomgeving blijft beschikbaar.
- Maak voor een geplande oefening tijdelijk gebruik van de Oefenomgeving. Vermeld daarbij duidelijk ‘Oefening’ in de naam van de activiteit.
- De Operationele omgeving is naar verwachting vanaf 16:00 uur weer beschikbaar.
Vragen?
Heb je vragen naar aanleiding van dit bericht? Neem dan contact op met de beheerder van jouw organisatie.
Release LCMS 2026 Q4 – 30.6
Via dit liveblog volg je de voortgang van de release LCMS 2026 Q4 – 30.6 op de Operationele omgeving.
Dit liveblog is gesloten.
De uitrol op de Operationele omgeving is succesvol afgerond. Dit betekent dat ook de Operationele omgeving weer beschikbaar is.
Heb je vragen over deze release? Neem dan contact op met de beheerder van jouw eigen organisatie. De organisatiebeheerder heeft de contactgegevens van het NIPV en kan contact met ons opnemen.
Naar verwachting is de uitrol van de release binnen een halfuur afgerond.
De uitrol van de release verloopt conform planning.
De Oefenomgeving blijft beschikbaar. Het is daarom mogelijk om bij crisissituaties uit te wijken naar de Oefenomgeving.
Maak eventuele operationele activiteiten aan op de Oefenomgeving. Vermeld daarbij duidelijk dat het om een ‘operationele activiteit’ gaat.
We zijn gestart met de uitrol van de Release LCMS 2026 Q4 – 30.6 op de Operationele omgeving. De Operationele omgeving is daarom tussen 09.00-16.00 uur niet beschikbaar.
Meer inzicht in incidenten dankzij data-analyse en AI: vier onderzoeken laten de mogelijkheden zien
12 november 2026
Veiligheidsregio’s krijgen te maken met steeds complexere incidenten en crises. Data delen en benutten wordt daarom steeds belangrijker voor informatiegestuurd werken en bovenregionale samenwerking. Binnen het project DATAPRO112 onderzochten zeven veiligheidsregio’s en het NIPV hoe data uit het 112-incidentafhandelingsproces hiervoor kunnen worden ingezet.

Vier onderzoeken, vier inzichten
Het project DATAPRO112 verbindt data-analisten en data scientists van de veiligheidsregio’s en het NIPV en verkent daarbij de mogelijkheden van data-analyse en AI. De eerste resultaten en inzichten zijn gebundeld in vier factsheets.
1. Met AI trends herkennen in meldkamerteksten
Meldkamers leggen veel informatie vast in vrije tekst. Met behulp van het AI-taalmodel BERTopic is onderzocht of hierin automatisch trends en patronen kunnen worden herkend. Dat blijkt mogelijk: ook minder voor de hand liggende onderwerpen komen naar voren. De resultaten bieden kansen voor trendmonitoring, het identificeren van nieuwe incidenttypen, beleidsontwikkeling en operationele voorbereiding.
2. Opschaling bij gebouwbranden eerder voorspellen
Kan op basis van meldkamergegevens worden voorspeld of bij een gebouwbrand extra brandweereenheden nodig zijn? Dat blijkt lastig betrouwbaar te voorspellen. Bovendien vindt de meeste opschaling al vroeg in het incident plaats. De praktische meerwaarde van een landelijk voorspelmodel is daarom op dit moment beperkt.
3. Uniforme registratie van karakteristieken in GMS
Voor landelijke analyses is het belangrijk dat veiligheidsregio’s incidentgegevens vergelijkbaar registreren. Het onderzoek laat zien dat er een grote mate van uniformiteit is in het gebruik van karakteristieken in het Geïntegreerd Meldkamer Systeem (GMS). Verschillen zitten vooral in het wel of niet invullen van waarden. Landelijke analyses op basis van deze gegevens lijken daardoor goed mogelijk.
4. Woningbranden in beeld: vergelijking van incidentregistraties
Hoe compleet is het beeld van het aantal woningbranden? Hiervoor zijn drie databronnen in Veiligheidsregio Twente vergeleken over de periode 2020-2025: GMS, Stichting Salvage en de Slimme Vragenlijst. In totaal werden 1.841 unieke woningbrandmeldingen geregistreerd. Slechts 425 meldingen (23%) kwamen in alle drie de bronnen voor. Bijna de helft (885 incidenten) stond in minimaal twee bronnen. Het combineren van databronnen is dus belangrijk voor een completer beeld.
Samen werken aan betere informatie
De onderzoeken laten zien dat data en data science kansen bieden voor meer inzicht in incidenten. Tegelijkertijd vragen de resultaten aandacht voor datakwaliteit, uniforme registratie en de interpretatie van gegevens. De inzichten vormen een basis voor verdere samenwerking en ontwikkeling van data science-toepassingen.
Over DATAPRO112
DATAPRO112 is een samenwerking van zeven veiligheidsregio’s: Midden- en West-Brabant, Noord- en Oost-Gelderland, Gelderland-Midden, Gelderland-Zuid, IJsselland, Twente en Amsterdam-Amstelland, en het NIPV, gesubsidieerd door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties, Innovatie Budget Digitale Overheid, 2025.
Lees het rapport en de factsheets
-
DATAPRO112. Naar datagedreven werken met incidentdata
pdf | 5 MB | 21-09-2026 -
Factsheet DATAPRO112. Karakteristieken in GMS
pdf | 322 KB | 21-09-2026 -
Factsheet DATAPRO112. Met AI trends herkennen in meldkamerteksten
pdf | 413 KB | 21-09-2026 -
Factsheet DATAPRO112. Mogelijkheden eerder voorspellen opschaling gebouwbranden
pdf | 347 KB | 21-09-2026
Bekijk ook
Korte verstoring LCMS Plot: workaround opgesteld
10 november 2026
Door nog onbekende oorzaak was op dinsdagavond 10 november korte tijd sprake van een verstoring in LCMS Plot. Hierdoor was de achtergrondkaartlaag niet beschikbaar. We onderzoeken de oorzaak van de verstoring.
Er is een workaround opgesteld om tijdens dergelijke verstoringen toch gebruik te kunnen maken van de achtergrondkaartlaag. Deze vind je onderaan dit bericht.
Stappenplan tijdelijke workaround
Deze workaround geldt voor elke gebruiker die kaartmateriaal wil tonen of bewerken.
- Ga in het LCMS naar Datalagen en klik op het +teken.
- Wijzig bovenaan in het venster het type verbinding: van WMS naar WMTS.
- Voer de volgende URL in ter vervanging van de bestaande Geo4OOV-verbinding: https://service.pdok.nl/kadaster/brt-achtergrondkaart/wmts/v2_0?request=GetCapabilities&service=WMTS
- Klik op de knop Get Capabilities.
- Selecteer de laag Standaard.
Screenshot van de workaround

Project Bovenregionale scenario ontwikkeling klimaatgerelateerde risico’s
Nieuws van het programma Klimaatveiligheid, november 2026
In opdracht van het Programma Klimaatveiligheid ontwikkelde het Lectoraat Crisisbeheersing in samenwerking met diverse partners vier klimaatgerelateerde risico’s visuele scenario’s die veiligheidsregio’s en crisispartners kunnen gebruiken als gesprekshulp. De klimaatrisico’s zijn: hitte, droogte, wateroverlast en overstroming. Per risico zijn vier plausibele scenario’s uitgewerkt, en elk risico vormt daardoor een bundel met daarin de bijbehorende scenario’s.

Visuele scenario’s bovenregionale klimaatgerelateerde risico’s
Klimaatrisico’s houden zich niet aan regionale grenzen. Hitte, droogte, wateroverlast en overstromingen kunnen meerdere veiligheidsregio’s tegelijk raken en vragen om samenwerking tussen verschillende crisispartners. Tegelijkertijd blijkt uit onderzoeken en evaluaties dat bovenregionale samenwerking nog verdere ontwikkeling vraagt. Er bleek behoefte te zijn aan een praktisch hulpmiddel waarmee partners gezamenlijk kunnen nadenken over mogelijke situaties en de vraagstukken die daarbij ontstaan. Om op deze behoefte in te spelen hebben we in dit project visuele scenarioproducten ontwikkeld.
Er zijn voor vier klimaatgerelateerde risico’s visuele scenario’s ontwikkeld die veiligheidsregio’s en crisispartners kunnen gebruiken als gesprekshulp. De klimaatrisico’s zijn: hitte, droogte, wateroverlast en overstroming. Per risico zijn vier plausibele scenario’s uitgewerkt, en elk risico vormt daardoor een bundel met daarin de bijbehorende scenario’s.
Elke risicobundel heeft drie onderdelen:
1. Een assenstelsel waarin de vier ontwikkelde scenario’s als geheel zichtbaar zijn
2. Een overzicht van de impact van elk scenario op verschillende sectoren
3. Per scenario een verhaallijn die het scenario tekstueel beschrijft
Ontwikkeling en proces
De scenario’s zijn ontwikkeld door het lectoraat Crisisbeheersing, samen met experts uit veiligheidsregio’s, kennisinstituten, waterschappen, het KNMI, ministeries en andere crisispartners, in opdracht van het programma Klimaatveiligheid. We zijn begonnen met het ontwikkelen van een factsheet per risico met daarin ondersteunende kennis. Vervolgens zijn expertsessies georganiseerd waarin deelnemers gezamenlijk verkenden welke factoren bepalend zijn voor de impact van het risico. Op basis daarvan zijn per risico vier plausibele scenario’s uitgewerkt, die uiteindelijk het assenstelsel vormden. Daarna zijn de scenario’s verder uitgewerkt door het onderzoeksteam, zijn ze getoetst door experts en vervolgens samengebracht tot het visuele product.
Doel en gebruik
Het doel van de scenario’s is niet om te voorspellen wat er precies gaat gebeuren. De scenario’s zijn juist bedoeld om het voorstellingsvermogen te vergroten en gesprekken op gang te brengen. Ze kunnen worden gebruikt tijdens bijeenkomsten, beleidsontwikkeling en discussies over bovenregionale samenwerking. Door samen naar dezelfde scenario’s te kijken kunnen organisaties verkennen wat een bepaalde situatie voor hen betekent, welke partners daarbij betrokken zijn en welke vraagstukken of uitdagingen mogelijk ontstaan.
De scenario’s vormen daarmee een gezamenlijk vertrekpunt voor verdere voorbereiding op klimaatgerelateerde crises. Daarnaast vormen de scenario’s ook het vertrekpunt voor het project Landelijke uitgangspunten crisisbeheersing dat momenteel loopt binnen het programma Klimaatveiligheid.
Linkjes praatplaten en verantwoordingsrapport:
Praatplaat Bovenregionaal scenario Hitte
Praatplaat Bovenregionaal scenario Droogte
Praatplaat Bovenregionaal scenario Wateroverlast
Praatplaat Bovenregionaal scenario Overstroming
Verantwoordingsrapport Bovenregionale scenario’s klimaatgerelateerde risico’s
Bekijk ook
Een jaar van uitersten: terugblik op 2026 – it’s (almost) a wrap
Nieuws van het programma Klimaatveiligheid, november 2026
Hoi allen,
Wat een jaar! We zeggen het elk jaar, omdat het werk van het netwerk, het programma en iedereen in de regio’s ieder jaar nog beter in topvorm komt. Dit jaar zat dat niet alleen in oefenen, producten ontwikkelen en bijdragen aan kennis- en beleidsontwikkeling. We hebben ook een jaar achter de rug met flinke weersextremen. Tijd om de balans op te maken, voor het jaar echt voorbij is.

Van sneeuw en ijzel naar droogte en natuurbranden
Het jaar begon winters. Januari was de koudste sinds 2017 en op sommige plaatsen lag er meer dan 20 centimeter sneeuw. Storm Goretti bracht begin januari sneeuw en gladheid, en begin februari volgde code rood voor ijzel in het noorden. Grote uitdagingen voor de veiligheidsregio’s. Toch was het gemiddeld een droge winter.
Die droogte zette door. Eind april zat het neerslagtekort al op de lijn van de 5% droogste jaren. In zeker 20 van de 25 veiligheidsregio’s gold het hoogste waarschuwingsniveau voor natuurbrandgevaar, en het Landelijk Actiecentrum Natuurbranden werd preventief ingericht. Het risico manifesteerde zich in het voorjaar en de zomer op meerdere plekken in het land, vaak tegelijkertijd. Daarmee werd de capaciteit van de hulpdiensten flink op de proef gesteld.
Hitte: een zomer die records brak
De hitte wilde er nog een schepje bovenop doen. Op 26 juni mat De Bilt 36,8 graden, de warmste junidag ooit, en in het Limburgse Ell liep het kwik op tot 39,4 graden, de hoogste junitemperatuur ooit in Nederland. De zomer als geheel was de warmste sinds het begin van de metingen in 1901, en het KNMI gaf voor het eerst ooit code rood af voor extreme hitte. Het hele land stond voor de vraag hoe je veilig en gezond kunt wonen, werken, verblijven en feesten wanneer het kwik zo hoog oploopt.
Onweer en wateroverlast: lokaal, maar ontwrichtend
De hitte ging gepaard met stevige buien. Bij de onweersbuien van 19 en 20 juni ontstond schade door omvallende bomen en blikseminslagen, en in Hoogeveen kwam de drinkwatervoorziening in de problemen door schade aan een transportleiding. In de nacht van 27 op 28 juni telde het KNMI maar liefst 413.660 bliksemontladingen. Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland kreeg veel meldingen van wateroverlast. Een grootschalige overstroming bleef Nederland dit jaar gelukkig bespaard.
Droogte: de stille crisis
Terwijl het in juni hard onweerde, liep de droogte op. Het Managementteam Watertekorten (RWS) besloot op te schalen, omdat de droogte steeds meer op die van 1976 ging lijken. Half augustus piekte het landelijk neerslagtekort op 309 millimeter. Het record uit 1976 staat op 361 millimeter. Eind september bereikte de Rijn bij Lobith het laagste peil ooit gemeten. De droogte had vooral gevolgen voor scheepvaart, land- en tuinbouw, watergebonden ondernemers en natuur. De veiligheidsregio’s volgden de ontwikkelingen. Dankzij de regen van de afgelopen weken werd er weer terug geschaald. Daarmee is de droogte nog niet voorbij: de grondwaterstanden zijn op veel plaatsen nog laag tot zeer laag, en voor herstel is een natte herfst én winter nodig.
Beleid: van waarschuwing naar aanpak
Ook op beleids- en onderzoeksgebied was het een jaar met veel beweging. Aan veel van deze trajecten hebben jullie als klimaatveiligheidsprofessionals meegewerkt:
- Extreem rapport en Staat van ons Klimaat. Het KNMI beschreef eind 2025 in het Extreem rapport met welk extreem weer we in het huidige klimaat al rekening moeten houden. De Staat van ons Klimaat 2025 volgde in januari.
- OVV-rapport over extreme regen. Op 22 januari publiceerde de Onderzoeksraad voor Veiligheid het rapport Onveiligheid door extreme regen. De OVV stelt dat Nederland onvoldoende is voorbereid.
- Nationale Aanpak Wateroverlast en NAS’26. De nieuwe Nationale klimaatadaptatiestrategie wordt naar verwachting eind 2026 gepresenteerd. Hetzelfde geldt voor de Nationale Aanpak Wateroverlast. Bij beide zijn wij op verschillende niveaus nauw betrokken.
- Rijksbrede risicoanalyse. Deze is gepubliceerd en bevestigt vooral het belang van ons werk op het gebied van klimaatveiligheid.
- En nog veel meer…
Terugblik op de producten uit het programma
Jullie werkten niet alleen mee aan kennis- en beleidsontwikkeling bij partnerorganisaties. Ook de producten uit het programma kwamen dit jaar weer tot stand dankzij jullie inbreng:
- Weerkamer-meldkamer sessies op 3 juni en een vervolg op 4 november
- Bovenregionale, klimaat en water gerelateerde scenario’s en uitgangspunten
- Campagne klimaatveiligheid
- Water-crisistraining is in de afrondende fase, na een test wordt deze afgerond
- Landelijke uitgangspunten crisisbeheersing, volgen begin 2027
- Projectwerkplaatsen: handreiking nafase wateroverlast, serious game, praatplaten overstroming en wateroverlast, bestuurlijke kernboodschappen en effecten kou/AMOC
Allemaal gemaakt door het netwerk, voor het netwerk. Mega goed!
Drie bijeenkomsten, en de laatste was weer een kennishub
We kwamen dit jaar drie keer bij elkaar. In de nieuwsbrief blikken we altijd terug op de bijeenkomsten. De laatste bijeenkomst, een paar weken geleden was in Utrecht was weer een kennishub. En het barstte van de energie. Wij waren vertegenwoordigd met 45 mensen, samen met de veiligheidsregio’s en partners, waaronder het KNMI, J&V, IenW en KCR2. Het programma:
- AMOC. Prof. Caroline Katsman (KNMI en TU Delft) legde uit wat het nieuws over de Atlantische kantelcirculatie betekent voor de klimaatscenario’s.
- Hittepanel. Vertegenwoordigers van RCDV, RIVM, Klimaatverbond en VU blikten onder leiding van Edith Leentvaar (NIPV) terug op de hitte van afgelopen zomer. De conclusie: hitte vraagt aandacht, en de rollen van zorg, veiligheid en communicatie moeten scherper.
- Klimaateffectatlas. Lisette Klok (Climate Adaptation Services) liet zien hoe de nieuwe instrumenten en kaartverhalen helpen bij veiligheidsvraagstukken.
- Bovenregionale scenario’s. Jullie input voor de landelijke uitgangspunten is volgens projectleider Maartje Schuurmans zeer waardevol voor het project.
- Droogte en bestuur. Lars Wiersma (UvA) liet ons nadenken over vragen als: gaat het bij watertekort om het verdelen van water of van risico’s. En wanneer wordt een watertekort een veiligheidsvraagstuk? Vragen die na deze zomer niet actueler hadden kunnen zijn.
Willen jullie meer weten over de inhoudelijke punten? Mail ons gerust.
Belangrijk: Dank!
Dit alles was niet gelukt zonder jullie. Het netwerk is zo sterk als de mensen die eraan bijdragen: jullie delen kennis, denken mee, testen producten in de praktijk en nemen elke keer weer de moeite om erbij te zijn. Zonder jullie zou het netwerk geen netwerk zijn.
Alle producten die door het netwerk voor het netwerk worden gemaakt, van dashboards en scenario’s tot praatplaten, hebben er de afgelopen jaren aan bijgedragen dat klimaatveiligheid in Nederland een relevant thema is geworden. Daar mogen we samen trots op zijn.
Hartelijk dank voor een bijzonder jaar. We wensen jullie een fijne najaarstijd en (heel vroeg, maar toch alvast) fijne feestdagen en een goede jaarwisseling. We zien jullie graag weer bij de bijeenkomsten van volgend jaar.
Mede namens de kerngroep Klimaatveiligheid en de Themagroep Water,
Charlotte, Nanette, Anne, Cheyenne en Lana
Bekijk ook
Beter samenwerken bij hoogwater: Rijk en regio’s starten gezamenlijk traject
Nieuws van het programma Klimaatveiligheid, november 2026
Renee Linck is projectleider van het Hoogwatertraject Regio-Rijk waarin rijksoverheid, waterschappen en veiligheidsregio’s samen opleiden, trainen en oefenen voor hoogwater en overstromingen. “Ik krijg nog vaak de reactie ‘O, jij bent van die grote oefening’, maar er is bewust gekozen voor een breder OTO-traject van anderhalf jaar en de borging ervan in een kennisbank.”

Van grote oefening naar doorlopend OTO-traject
Twintig jaar geleden vond de TMO plaats, de Taskforce Management Overstromingen: een grootschalige wateroefening naar aanleiding van de ravage die orkaan Katrina in Amerika aanrichtte. Die oefening vormde de oorsprong van de Stuurgroep Management Watercrises en Overstromingen (SMWO) dat er nu nog steeds is. “De partners hebben tegen elkaar gezegd: het zou eigenlijk wel goed zijn als we weer echt aan de slag gaan met elkaar”, vertelt Linck. Toch bleef het daarna lang stil. “We hebben nu ook een geactualiseerd landelijk crisisplan voor hoogwater en overstroming, maar dat is papier. Dat moeten we natuurlijk nog in de vingers gaan krijgen. We hebben bewust gekozen om niet opnieuw één grote oefening te doen, maar om er een doorlopend traject van te maken met kleinere trainingen, dilemma-sessies, opleidingen, meerdere oefeningen en een kennisbank.” Linck is voor het traject ingehuurd door het Departementaal Coördinatiecentrum Crisisbeheersing van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, opdrachtgever namens de SMWO. Ze richtte samen met een brede projectgroep vanuit waterpartners, veiligheidsregio’s en ministeries het traject in.
Eerst opleiden, dan pas oefenen
Er zit een duidelijke opbouw in het traject, en dat is niet zonder reden. “Je hebt niks aan een oefening als mensen bijvoorbeeld niet goed hun rol weten”, legt Linck uit. “Dan ga je de samenwerking trainen, maar je weet zelf eigenlijk niet wat je moet doen in die samenwerking.” Daarom ook aandacht voor de O en de T in OTO: opleiden, trainen, oefenen. Eerst opleiden en trainen, dan ervaring opdoen in kleinere, bovenregionale oefeningen, en pas daarna een grotere oefening waarin Rijk en regio’s gezamenlijk participeren. “Iedereen doet mee in het netwerk, en alles wat we leren proberen we zoveel mogelijk te verspreiden. Het is uiteindelijk echt een ontwikkeling die je in dat netwerk wilt krijgen.” Uit eerdere ervaringen en oefeningen bleek dat de samenwerking tussen rijk en regio ontzettend belangrijk is. De overstroming in Limburg (2021) voegde daar een belangrijke les aan toe: de samenwerking tussen de ketens van water- en veiligheidswereld is ook belangrijk. “We hebben geleerd dat bovenregionaal en intersectoraal samenwerken, zeker als het echt zo groot is, geen vanzelfsprekendheid is.”
Dilemma’s zonder goed of fout
Een belangrijk onderdeel van het traject zijn de bestuurlijke dilemma’s. “Daar is geen goed of fout.”, zegt Linck. “We leren bestuurders om te gaan met die dilemma’s. Welke afwegingen maak je? Hoe stem je hierover af? Wat communiceer je daarover? Neem bijvoorbeeld het thema ‘evacuatie’. Dat lijkt heel makkelijk: we gaan mensen evacueren. Maar als je mensen van de ene helft van het land naar de andere helft moet brengen, en dat is niet voor een dagje maar voor echt lang, hoe doe je dat dan? En is dat niet gevaarlijker dan op de plek blijven en daarna hulp krijgen? Dat zijn allemaal moeilijke keuzes, waar bestuurders voor kunnen komen te staan.”
Het traject
“Op 2 november vindt een eerste dilemma-sessie plaats voor bestuurders: dijkgraven, burgemeesters en directeuren-generaal van ministeries. Ze krijgen dilemma’s voorgelegd: hoe zou je hiermee omgaan, wat verwacht je van de ander? Bovendien is het een ontmoetingsmoment waarop partners elkaar op dit thema weer treffen.”
“Daarna volgen de opleidingen, die we willen aanbieden vanuit een digitale kennisbank. Wij willen daarbij uitgaan van een bestaand platform dat makkelijk toegankelijk is, ook voor bestuurders. Daar komen dan trainingen, filmpjes en lesmateriaal te staan die bestuurders zelfstandig kunnen gebruiken, of die Rijkspartners, veiligheidsregio’s en waterschappen kunnen meenemen in hun eigen opleidingsprogramma’s.”
In het voorjaar van 2027 staat een bovenregionale oefening op de agenda, waarin meerdere regio’s, RWS en waterschappen met elkaar gaan oefenen. Die oefeningen worden door partners zelf georganiseerd, met ondersteuning vanuit ons traject. Later volgt een tweede bovenregionale oefening in een ander gebied. De inzichten en opbrengsten uit die oefeningen worden breed gedeeld met het netwerk, onder andere via het platform. “Komt daaruit bijvoorbeeld dat het goed is om kennis te hebben van een bepaald onderwerp, dan houden we daar in de opleidingen weer rekening mee. Zo is het traject ook interactief en borgen we tussentijds de inzichten.”
Wat betekent het voor veiligheidsregio’s?
Er is nauwe afstemming met het programma Klimaatveiligheid. Bijvoorbeeld in de ontwikkeling van producten, zoals de water-crisistraining. Via de bovenregionale werkgroep waterveiligheid blijven de veiligheidsregio’s aangehaakt.Voor veiligheidsregio’s ligt de winst daarnaast vooral in het bovenregionaal samenwerken en in de contacten met het Rijk. “Dat bovenregionale samenwerken speelt natuurlijk ook op andere thema’s”, benadrukt Linck. “Denk aan natuurbranden, waarvoor korpsen uit het hele land met elkaar aan de slag moesten. Het is nu dan het thema water waar we met elkaar mee aan de slag gaan, maar het helpt ook voor andere thema’s.” Uit onderzoek van het NIPV blijkt daarnaast dat de verbinding tussen veiligheidsregio’s en de waterschappen verder kan worden versterkt. Ook daar draagt dit traject aan bij. “Het zijn toch twee werelden, met een eigen taal en doctrines. Het is sowieso goed om elkaar daarin beter te leren verstaan.”
Bekijk ook
“Veiligheidsheidsregio’s moeten tijdig betrokken worden”
Nieuws van het programma Klimaatveiligheid, november 2026
Ze werkte zelf bij een veiligheidsregio en had nooit zo door dat er in Den Haag iemand zat die ‘haar’ dossier in de gaten hield. Nu is Xanthe Rekkers zelf die persoon. Als beleidsmedewerker bij de afdeling Veiligheidsregio’s en crisisbeheersing houdt zij zich namens het ministerie van Justitie en Veiligheid bezig met klimaat- en waterveiligheid. Haar missie: zorgen dat de veiligheidsregio’s klaar zijn voor de gevolgen van klimaatverandering en niet alleen worden gezien als de partij die komt opdraven als het misgaat, maar als kennispartner die al aan de voorkant meedenkt over een klimaatbestendig Nederland.

Geen beleidsmakers, wel verbinders
“Wij maken hier geen klimaatbeleid”, stelt Rekkers meteen duidelijk. “Dat doen anderen. Wij zijn er om te zorgen dat de veiligheidsregio’s hun taak kunnen blijven doen, ook als het klimaat verandert.” Dat klinkt bescheiden, maar in de praktijk betekent het een voortdurende balans tussen volgen, signaleren en ingrijpen. “Het is vooral scherp zijn op wat er speelt. Moeten we hier iets mee? Is dit iets wat de veiligheidsregio’s aangaat? Kunnen we hier iets mee?” Een concreet voorbeeld is de Nationale Adaptatiestrategie (NAS), de rijksbrede strategie die Nederland klimaatbestendig moet maken. “Daar zijn we nu goed bij aangehaakt”, vertelt Rekkers. “Om te zorgen dat veiligheid goed wordt meegenomen, maar ook dat de rol van de veiligheidsregio’s in de crisisbeheersing goed wordt neergezet en juist ook aan de voorkant, in hun adviesrol.”
Die verschuiving is hard nodig, merkt ze. “Je ziet dat er wel wordt gekeken naar de veiligheidsregio’s als het misgaat. Maar er zit heel veel kennis over veiligheid die niet op alle terreinen altijd goed wordt meegenomen.” Rekkers ziet het als haar taak om die rol aan de voorkant ook te benadrukken. “Als je nadenkt over ruimtelijke plannen en ontwikkeling, denk dan ook na over de klimaatmaatregelen die je neemt, inclusief de mogelijke veiligheidsconsequenties hiervan. Als je overal groene gevels neerzet, let dan op welke beplanting je kiest. Want als het heel droog is, heb je weer brandrisico’s.”
De actualiteit maakt het werk extra relevant. De afgelopen zomer was er de aanhoudende droogte, met bijbehorende natuurbranden. ” Bij de droogte van afgelopen zomer keek ik bij de collega’s van IenW: worden de veiligheidsregio’s aangehaakt op de informatiestromen? Ook de nieuwe Rijksbrede risicoanalyse, die onlangs verscheen, bevestigt de urgentie. “Je ziet dat klimaat hoog staat in het risicodiagram. Het is wel degelijk iets waar rekening mee wordt gehouden.”
NAS: van één zinnetje naar serieuze input
Momenteel houdt de NAS haar het meest bezig. Die strategie, met 15 sectorale opgaven – van waterkwaliteit tot goed beschermd cultureel erfgoed – is bijna klaar. “Ik ben er nu druk mee om te kijken: kunnen we nog mooie haakjes leggen? Bijvoorbeeld met die Rijksbrede risicoanalyse.” De veiligheidsregio’s zijn niet rechtstreeks bij de NAS betrokken, maar via Rekkers is dat lijntje kort. “Ik heb ervoor gezorgd dat zij met de eindteksten mee konden lezen en feedback konden geven. In de vorige NAS was daar één zinnetje over veiligheid aan toegevoegd. Nu proberen we dat duidelijker terug te laten komen.”
Herkenbaar en dichtbij
Het werk van Rekkers zit ‘m met name in de verbinding: zorgen dat de juiste partijen elkaar vinden. “Je merkt dat hoe vaker je aan tafel zit, ze je weten te vinden. Maar inmiddels weten ze de veiligheidsregio’s soms ook zelf te vinden. Dat is wat je uiteindelijk wil: dat er direct contact is als het moet.”
“Het contact tussen veiligheidsregio’s en het ministerie zelf loopt op dit thema grotendeels via het programma Klimaatveiligheid dat Charlotte van Ruijven coördineert. Daar stem ik als vertegenwoordiger van het ministerie van JenV, die het programma Klimaatveiligheid mogelijk maakt, regelmatig mee af.” Voor de veiligheidsregio’s die denken dat het ministerie ver weg is, heeft ze een geruststellende boodschap: “Ik heb er zelf gewerkt, dus ik weet dat het soms ver weg voelt, maar er is hier een hele afdeling die continu wijst op het belang van veiligheid en de expertise van de veiligheidsregio’s.”
Bekijk ook
Natuurbranden: ‘De winst zit aan de voorkant’
Nieuws van het programma Klimaatveiligheid, november 2026
Edwin Kok is Landelijk Coördinator Natuurbrandbestrijding. In een gesprek blikt hij terug op een recordjaar en schetst hij de uitdagingen voor de toekomst.

“We hebben een absurd druk jaar gehad. Al in april moesten we internationale bijstand aanvragen vanwege gelijktijdige natuurbranden. Tegelijkertijd hebben we vanuit Nederland ook bijstand geleverd aan het buitenland. We hebben dit jaar al ruim duizend natuurbrandmeldingen gehad – volgens mij het hoogste aantal dat we ooit hebben geregistreerd. Het ‘brandbare’ seizoen’ was dit jaar uitzonderlijk lang: van begin april tot begin september. Vooral in de laatste weken van juli en de eerste twee weken van augustus was het droog en heel warm. Alleen in die eerste twee weken van augustus hadden we ruim 200 natuurbrandmeldingen. Dat is een enorme belasting voor de brandweer, zeker omdat die periodes vaak samenvallen met de vakantieperiode.”
Nieuwe realiteit
“Sinds 2018 hebben we zes droge jaren gehad en twee nattere. Alle rapporten wijzen erop dat droge periodes vaker zullen voorkomen. Dat vraagt om een gezamenlijke aanpak. We zijn met het ministerie van Justitie en Veiligheid in gesprek over uitbreiding van capaciteit, specifiek gericht op natuurbranden. Daarnaast voeren we gesprekken met andere partijen, zoals agrarische organisaties. Boeren kunnen bijvoorbeeld water leveren met hun giertanks, en materieel van boeren en loonwerkers wordt steeds vaker ingezet voor nabluswerkzaamheden. De brandweer kan niet wekenlang bij een brand blijven om alle smeulende delen uit te maken. Daar heb je elkaar voor nodig.”
Winst behalen aan de voorkant
“We hebben dit jaar in heel Europa gezien dat branden de capaciteit van de brandweer overschreden. Zelfs in Spanje, waar ze veel verder zijn in kennis en materieel, waren er branden die niet meer te bestrijden waren. De Spaanse brandweer gaf aan: we maken iets mee waarvan we niet meer weten wat we kunnen doen. Dat betekent dat we alleen aan de voorkant maatregelen kunnen treffen in preventie en risicobeheersing. Denk aan een gevarieerd landschap, waarin brandbare vegetatie zoals heide en naaldbomen wordt afgewisseld met minder brandbare vegetatie.”
“Verder moet je per gebied met elkaar afspraken en keuzes maken. Zo kan het in sommige gebieden acceptabeler zijn dat een stuk afbrandt, bijvoorbeeld als er geen camping of waardevolle vegetatie ligt, dan in andere gebieden waar veel activiteiten of kwetsbare functies zijn. Dat gesprek moet je, hoe lastig ook, aan de voorkant voeren met de gemeente, de natuurbeheerder en de brandweer.”
“Mijn belangrijkste boodschap is dat de bestrijding van natuurbranden niet alleen een taak voor de brandweer is. In de acute fase staan wij aan de lat, met goed materieel en goed getrainde mensen. Maar de risicobeheersing en de nabluswerkzaamheden moeten we echt samen met heel veel andere partijen oppakken. Alleen zo kunnen we de lasten verdelen en deze uitdaging gezamenlijk aangaan.”
Bekijk ook
Natuurbranden vragen meer van crisisbeheersing dan we denken
Nieuws van het programma Klimaatveiligheid, november 2026
Natuurbranden in Nederland: we kennen de beelden uit Spanje en Frankrijk, maar door de klimatologische ontwikkelingen neemt ook in ons land het risico op een brand met grote maatschappelijke impact toe. Terwijl de afgelopen jaren de nodige kennis is ontwikkeld over natuurbrandbestrijding, was minder bekend over de betekenis van natuurbranden voor de crisisbeheersing. Onderzoeker Joyce Kox (NIPV) deed hier verkennend onderzoek naar.

“We wilden beter begrijpen wat natuurbranden betekenen voor de crisisbeheersing. Daarom hebben we natuurbrandincidenten waarbij is opgeschaald volgens de GRIP-structuur in de afgelopen 15 jaar in kaart gebracht. Dat waren er in totaal 51. Voor deze incidenten hebben we evaluaties, mediaberichtgeving en andere relevante documentatie verzameld. Daarnaast hebben we interviews gehouden met betrokken organisaties en crisisfunctionarissen. Op basis hiervan hebben we de kenmerken van de incidenten, de maatschappelijke gevolgen, de ervaringen uit de crisisrespons en de voorbereiding op natuurbranden in beeld gebracht.”
“Deze aanpak maakte het mogelijk om over individuele incidenten heen te kijken en rode draden te identificeren. Zo ontstond een integraal beeld van natuurbranden vanuit het perspectief van de crisisbeheersing, waarmee zichtbaar wordt wat natuurbranden vragen van de crisisbeheersing en in hoeverre de crisisbeheersing daarop is toegerust in termen van kennis, kunde, ervaring en vaardigheden.”
De balans opmaken
“Op grote lijnen zien we dat de kans op natuurbranden toeneemt en dat Nederland kwetsbaar is voor maatschappelijke impact. Dat hangt mede samen met de Wildland-Urban interface: de overgangszone tussen natuur en bewoond gebied. Waar in sommige landen nog sprake is ongerepte natuur, liggen in Nederland campings, recreatieparken, musea en woongebieden vaak in of direct naast natuurgebieden. Hierdoor kunnen natuurbranden sneller leiden tot risico’s voor mensen, natuur, infrastructuur en maatschappelijke functies, wat de kans vergroot dat de crisisorganisatie moet worden ingezet.
Ook brengen natuurbranden specifieke uitdagingen voor de crisisbeheersing met zich mee. Natuurbranden zijn dynamische incidenten, wat de beeldvorming en besluitvorming uitdagender maakt. Door een veranderende windrichting kan een natuurbrand zich plotseling in een andere richting ontwikkelen en een dorp bedreigen. Daarnaast liggen natuurgebieden vaak op geografische grenzen, waardoor bovenregionale samenwerking noodzakelijk kan zijn. Tegelijkertijd is de fysieke en technische infrastructuur in deze gebieden vaak beperkter.” “Uit onze verkenning blijkt dat de ervaring van een dergelijke inzet specifiek bij natuurbranden binnen crisisorganisaties nog beperkt is. Tel daarbij op dat er grenzen zijn aan de brandweercapaciteit die kunnen doorwerken in de crisisorganisatie, zeker bij een langdurige inzet. De aandacht voor het thema is in de afgelopen jaren wel echt toegenomen en verdere ontwikkeling is in gang gezet.”
Agenda voor crisisbeheersing bij (dreigende) natuurbranden
Overkoepeld laat het onderzoek zien dat er een verschil is tussen wat natuurbranden vragen van crisisorganisaties en hoe goed de crisisbeheersing daarop momenteel is voorbereid. Daarnaast zijn er een aantal concrete knelpunten die samenhangen met de specifieke kenmerken van natuurbranden die nog onvoldoende zijn uitgewerkt in beleid en praktijk.
“Op basis daarvan hebben we een ‘agenda’ voor de crisisbeheersing bij natuurbranden opgesteld met vijf speerpunten om de voorbereiding en respons bij natuurbranden te versterken. We hopen dat deze verkenning bijdraagt aan meer bewustwording en betere voorbereiding op wat er mogelijk op ons afkomt.”
Edwin Kok, Landelijk Coördinator Natuurbrandbestrijding, bevestigt het belang van deze verkenning. “De aanpak van het natuurbrandrisico is niet alleen een taak voor de brandweer is. In de acute fase staan wij aan de lat, met goed materieel en goed getrainde mensen. Maar de risicobeheersing en de nabluswerkzaamheden moeten we echt samen met heel veel andere partijen oppakken. Alleen zo kunnen we de lasten verdelen en deze uitdaging gezamenlijk aangaan.” Lees het volledige artikel met Edwin Kok ‘Natuurbranden: de winst zit aan de voorkant’
Agenda voor crisisbeheersing bij natuurbranden in het kort:
1. Houd vast aan een brede blik op natuurbranden en hun maatschappelijke gevolgen
2. Anticipeer op het risico van natuurbranden
3. Bereid voor op specifieke knel- en aandachtspunten in de respons
4. Werk aan de maatschappelijke weerbaarheid
5. Versterk het leren en evalueren van natuurbranden
Het rapport Verkenning Crisisbeheersing bij Natuurbranden is beschikbaar op de website van NIPV of via deze link.
Update uit het netwerk Klimaatveiligheid
Nieuws van het programma Klimaatveiligheid, november 2026
Hoi allemaal,
Voordat ik de inhoudelijke diepte induik, wil ik mezelf graag voorstellen: ik ben Cheyenne Nijboer en ik ben sinds een tijdje covoorzitter van de themagroep waterveiligheid. Waar de al zittende voorzitter Anne van Diepen in Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland werkzaam is, ben ik in mijn dagelijkse functie als adviseur crisisbeheersing te vinden in Veiligheidsregio Gelderland-Zuid. Een echt rivierengebied, waar hoogwater en overstroming tot de grootste risico’s behoren. Ik kijk ernaar uit om een waardevolle bijdrage te leveren aan de themagroep.

Laat ik de update vervolgen met hetgeen jullie vast niet ontgaan is; deze zomer was het droog. Érg droog. De combinatie van veel verdamping en felle zonnestraling leidde tot een groot neerslagtekort, zowel in Nederland als in omringende landen. Hierdoor daalden de rivierwaterafvoer en de grondwaterstanden sterk. De voorspelling is dat periodes van droogte steeds vaker en langer zullen voorkomen. Desondanks werd recent bekend dat Nederland zal bezuinigen op projecten omtrent droogte en de beschikbaarheid van zoetwater. Het toenemende risico op droogte en watertekorten brengt vragen met zich mee: Nederland bereidt zich al lange tijd voor op extreem hoge waterstanden en de risico’s die dit met zich meebrengt, maar wat gebeurt er als de waterstanden juist extreem laag zijn? En, welke rol kunnen en zullen veiligheidsregio’s hierin spelen?
Duidelijk is dat de gevolgen van droogte en watertekorten verder reiken dan enkel de fysieke omgeving. Volgens het IHE Delft raakt droogte ook voedselsystemen, energieproductie, economieën, ecosystemen en het menselijk welzijn. Deze brede maatschappelijke impact is al zichtbaar in Europese landen die al langer met droogte worstelen, zoals Frankrijk. In 2022 en 2023 vonden hier protesten plaats van milieuactivisten die weerstand wilden bieden tegen het plaatsen van waterreservoirs voor agrariërs. Eén van de protesten liep uit de hand en had honderden gewonden tot gevolg. Dit jaar, in 2026, ontstond onrust op sociale media, waar Franse inwoners hun ongenoegen uitten over water dat naar datacentra en agrarische bedrijven gaat, terwijl de bevolking restricties omtrent watergebruik werd opgelegd.4 Milieuactivisten en boeren lijken steeds rechter tegenover elkaar te staan door de toenemende lokale en regionale waterschaarste. Of en hoe deze polarisatie ook naar Nederland zal overwaaien, is één van de vele vraagtekens omtrent het watertekortvraagstuk.
Tegenover de bezuinigingen op droogte en zoetwater staat dat er extra geïnvesteerd zal worden in de vernieuwing van infrastructuur, ook in het belang van waterveiligheid. Want, ondanks de toegenomen risico’s voorkomend uit droogte, blijven we scherp op de risico’s omtrent dijkdoorbraak en overstroming, ook binnen de veiligheidsregio’s. Zo vinden er positieve ontwikkelingen plaats rond de evacuatietool. Na de initiële beproeving in Veiligheidsregio Zeeland, wordt de tool nu uitgebreid naar het stroomgebied van de Rijn en de Waal, een project dat getrokken wordt door Veiligheidsregio Zuid-Holland-Zuid en in samenwerking met veiligheidsregio’s in het stroomgebied plaatsvindt. We zijn erg benieuwd naar wat dit op gaat leveren en kijken uit naar de eerste ervaringen en resultaten.
Verder is er vanuit de themagroep, een werkgroep waterveiligheid van start gegaan! Het doel van de werkgroep is om prangende vragen, urgente behoeften en creatieve ideeën om te zetten naar concrete producten, die voor iedere regio bruikbaar zijn. Inmiddels is er een jaarplan opgesteld en zijn de leden druk bezig om initiatieven uit te werken. Ook is er sinds kort representatie vanuit iedere coalitie. Dat is een mooie ontwikkeling. Via de themagroep zullen we jullie regelmatig op de hoogte houden van de werkzaamheden binnen de werkgroep.
Dan nog goed nieuws uit OTO-land; het DO-SMWO heeft ingestemd met het projectplan van het Hoogwatertraject Regio-Rijk. Deze is 2 november van start gegaan. In plaats van een eenmalige oefening, is gekozen voor een meerjarig traject. Op deze manier kunnen meerdere onderwerpen worden aangepakt en kan op verscheidene manieren worden geoefend, onder andere door middel van een landelijk kennisplatform en bovenregionale oefeningen. We volgen de ontwikkelingen op de voet én vol enthousiasme.
Als ik zo terugblik op het afgelopen halfjaar, zie ik één rode draad: de behoefte tot samenwerking. Waterrisico’s hangen als een deken over de grenzen van onze regio’s heen en als ik zo kijk naar de lopende initiatieven, wordt de urgentie voor bovenregionale actie steeds meer gevoeld. Ons werk wordt steeds meer gezien en krijgt bestuurlijke daadkracht. Jullie bijdrage is hierin onmisbaar en Anne en ik willen jullie dan ook vragen om hier even bij stil te staan: dit is iets om trots op te zijn. Met of zonder extra investeringen, bij hoog of bij laag water, we blijven roeien met de riemen die we hebben.
Groetjes, ook namens Anne, Cheyenne
