Verkenning crisisbeheersing bij natuurbranden
9 juli 2026
Door klimaatverandering neemt de kwetsbaarheid van Nederland voor natuurbranden toe. In onderzoek en praktijk ligt de focus tot nu toe vooral op de brandweer. De maatschappelijke gevolgen en de rol van crisisbeheersing bij natuurbranden zijn minder zichtbaar. Het NIPV heeft een verkennend onderzoek uitgevoerd dat inzicht biedt in de stand van zaken van de crisisbeheersing bij natuurbranden. En in mogelijke knelpunten voor regionale crisisorganisaties en hun partners. Ook reikt het onderzoek handvatten aan om de multidisciplinaire voorbereiding op en respons bij natuurbranden te versterken.
Onderzoeksaanpak
Voor het onderzoek analyseerden de onderzoekers 51 natuurbrandcasussen (2010-2025) waarin volgens de GRIP‑structuur is opgeschaald. Op basis van evaluaties, mediaberichten en openbare documentatie zijn de maatschappelijke gevolgen van deze incidenten, de lessen uit de crisisrespons en de voorbereiding op natuurbranden in beeld gebracht. Daarnaast zijn interviews gehouden met betrokken organisaties en crisisfunctionarissen. Met behulp van een rodedradenanalyse kwamen de onderzoekers tot overkoepelende inzichten.
De balans opmaken
Op basis van de inzichten zijn 6 conclusies geformuleerd over wat natuurbranden vragen van de crisisbeheersing en in hoeverre de crisisbeheersing daarop is toegerust in termen van kennis, kunde, ervaring en vaardigheden. Deze bevindingen laten zien dat er een verschil is tussen wat natuurbranden vragen van crisisorganisaties en hoe goed de crisisbeheersing daarop momenteel is voorbereid.
Wat vragen natuurbranden van de crisisbeheersing?
- Door de toenemende kans op natuurbranden en de mogelijke maatschappelijke gevolgen is een frequentere inzet van de crisisorganisatie te verwachten.
- De maatschappelijke gevolgen van natuurbranden zijn tot nu toe beperkt gebleven, maar door het intensieve ruimtegebruik is Nederland kwetsbaar en kunnen in de toekomst ernstigere gevolgen optreden.
- Crisisbeheersing bij natuurbranden kent specifieke aandachtspunten, omdat deze branden seizoensgebonden en dynamisch zijn, vaak plaatsvinden in moeilijk toegankelijke gebieden voor hulpverleners en geregeld een grensoverschrijdend karakter hebben.
Wat hebben we op het gebied van de crisisbeheersing?
- De crisisorganisatie is nog relatief weinig ingezet bij natuurbranden. Hierdoor zijn de specifieke kennis van en ervaring met dergelijke incidenten en de bijbehorende gevolgen nog beperkt.
- De aandacht voor natuurbranden is de afgelopen jaren toegenomen, zowel landelijk als binnen veiligheidsregio’s en bij crisispartners. Desondanks blijven er aandachtspunten voor de crisisbeheersing die om nadere uitwerking vragen.
- Bestaande knelpunten in de brandweercapaciteit kunnen gevolgen hebben voor de crisisbeheersing.
Agenda voor crisisbeheersing bij (dreigende) natuurbranden
Om de voorbereiding en respons verder te versterken, hebben de onderzoekers een agenda voor de crisisbeheersing bij natuurbranden opgesteld. Deze bestaat uit 5 hoofdpunten:
- Versterk het leren en evalueren van natuurbranden.
- Houd vast aan een brede blik op natuurbranden en hun maatschappelijke gevolgen.
- Anticipeer op het risico van natuurbranden.
- Bereid voor op specifieke knel- en aandachtspunten in de respons.
- Werk aan de maatschappelijke weerbaarheid.