Community of Practice Technische Hulpverlening

De Community of Practice (CoP) Technische Hulpverlening verbindt inhoudelijke specialisten afkomstig uit de veiligheidsregio’s en het NIPV. De CoP wil samenwerking stimuleren door kennis en expertise te delen.

Wat doet de CoP Technische Hulpverlening?

• Gelegenheid bieden voor het sparren met inhoudelijke specialisten uit andere regio’s door middel van bijeenkomsten.
• Nieuwe ontwikkelingen en ervaringen uit de regio’s met elkaar te delen.
• Samenwerken aan doorontwikkeling van kennis rondom technische hulpverlening.

Stand van zaken 2026:
Actualisatie bevrijdingstechnieken bij verkeersongevallen

Uit diverse praktijkincidenten kwamen signalen dat de protocollen van brandweer en ambulance de afgelopen niet meer goed op elkaar aansloten. Tijdens het bevrijden van beknelde slachtoffers bij verkeersongevallen bleek regelmatig dat ambulancebemensing en brandweer vanuit verschillende perspectieven naar de bevrijding kijken.

Voor het lectoraat Brandweerkunde was dit aanleiding om onderzoek te doen naar deze uiteenlopende inzichten. Het rapport Actualisatie bevrijdingstechnieken verkeerslachtoffers van eind 2023 leidde tot aanbevelingen om nieuwe medische inzichten te vertalen naar het brandweeroptreden bij verkeersongevallen en om de bestaande les- en leerstof hierop aan te passen. De huidige lesstof is immers nog grotendeels gebaseerd op de uitgangspunten van de methode-Kusters uit de jaren negentig.  

Om tot concrete aanpassingen te komen, heeft het Landelijk Netwerk THV een landelijke uitvraag gedaan onder specialisten technische hulpverlening. Vanuit vrijwel iedere regio sloot een vertegenwoordiger aan. Onder leiding van het lectoraat Brandweerkunde is deze Community of Practice (COP) THV aan de slag gegaan met het vertalen van vernieuwde medische inzichten naar een actualisatie van bevrijdingstechnieken bij verkeersongevallen.

Het voorstel van de COP THV

De COP THV heeft een document opgesteld waarin een actualisatie van de bevrijdingstechnieken wordt voorgesteld. Dit document vormt de basis voor het ontwikkelen van werkinstructies, procedures en aanpassingen in de leergangen Manschap, Bevelvoerder en Officier van Dienst.
De COP stelt de volgende concrete aanpassingen voor:

• Afstappen van het standaardoptreden bij verkeersongevallen met beknelling, waarbij totale immobilisatie van voertuig en wervelkolom GEEN uitgangspunt meer is. Het ten alle tijden totaal stabiliseren van het voertuig past niet meer in de huidige werkwijze,
• Overgaan naar een situationele wijze van optreden, waarbij het realiseren van een veilige werkomgeving voor hulpverleners, omstanders en slachtoffer(s) de primaire doelstelling is. Vanuit deze veilige omgeving wordt het slachtoffer geholpen of bevrijd op een manier die bijdraagt aan een positief herstel. Waarna de situatie, wanneer deze is veiliggesteld en of nog aanwezige risico’s in beeld zijn, wordt overgedragen.
• Werken met vier mogelijke ongeval scenario’s, waarbij per scenario een passende bevrijdingsroute en wijze wordt toegepast. Zelfstandig uitstappen al dan niet met hulp is hierbij het preferente scenario.
• De tijd dat een slachtoffer in het voertuig verblijft zo kort mogelijk houden. Onnodige werkzaamheden die niet bijdragen aan het positief herstel moeten worden voorkomen. Het slachtoffer wordt snel, veilig en effectief bevrijd.
• Als het bijdraagt aan tijdswinst, kan ervoor worden gekozen het voertuig veilig en effectief te verplaatsen met het slachtoffer nog in de auto.
• Werken vanuit een procesgerichte benadering. Deze werkwijze is niet alleen toepasbaar bij verkeersongevallen met personenvoertuigen, maar ook bij andere incidenten waarbij personen bekneld raken, zoals onder een zware last.

Richtinggevend kader

Het is niet mogelijk om voor ieder type ongeval een volledig passend handelingsperspectief te bieden. Praktijksituaties verschillen immers sterk in omstandigheden en dynamiek. De voorgestelde handelingsperspectieven hebben daarom niet het doel een bindende standaard te creëren, maar bieden een richtinggevende structuur voor het optreden bij incidenten met beknelde slachtoffers zowel binnen het basisoptreden als het specialistisch optreden van de brandweer.

Veiligheid en toekomstbestendigheid

Technologische ontwikkelingen, zoals alternatieve voertuig­aandrijvingen, volgen elkaar snel op en brengen nieuwe risico’s met zich mee voor hulpverleners. Door te werken vanuit het uitgangspunt van een veilige werkomgeving krijgen werkzaamheden gericht op het beheersen van (nieuwe) risico’s een vaste en gestructureerde plaats binnen het optreden.

De doelgerichte benadering van bevrijding sluit bovendien aan bij de uitgangspunten van situationele commandovoering. Het realiseren van de benodigde benaderings-, behandel- en bevrijdingsruimte is daarbij primair gebaseerd op het toepassen van gereedschapsvaardigheden, in plaats van complexe bevrijdingstechnieken.

Implementatie en vervolgstappen

Na vaststelling van het voorstel in de vakraad Incidentbestrijding start het implementatietraject. Op dit moment werkt het NIPV aan de herziening van de leergang Manschap (versie 3.0). De nieuwe medische inzichten en de geactualiseerde bevrijdingsprincipes worden hierin integraal verwerkt.

Met ondersteuning van het Ontwikkelfonds Veiligheidsregio’s worden daarnaast onderwijsproducten ontwikkeld voor zowel vakbekwaam worden als vakbekwaam blijven. Het gaat hierbij om:

• Digitale Canvas-modules
• Bijbehorende praktijkonderwijsproducten

Deze producten ondersteunen regio’s bij een eenduidige en toekomstbestendige implementatie van de vernieuwde werkwijze.