Europees project versterkt grensoverschrijdende samenwerking bij rampenbestrijding
10 september 2026
Hoe kunnen hulpdiensten in grensregio’s beter samenwerken bij een ramp of grootschalig incident? Het, mede door de EU gefinancierde, Europese project Civil Protection – Liaison Network Concept (CivPro-LiNC) onderzocht hoe landsgrens-grensoverschrijdende liaison officers (verbindingsfunctionarissen) momenteel worden ingezet, opgeleid en georganiseerd. In het voorjaar van 2026 is er al een vijfdaagse pilot-training uitgevoerd met (naburige) liaisons uit Nederland en Duitsland.
Aan het onderzoek namen de Bezirksregierung Köln (districtsbestuur van Keulen), het Institut der Feuerwehr van de deelstaat Noordrijn-Westfalen (Duitsland), het International CBRNE Institute (ICI) (België) en het NIPV deel. De resultaten vormen de basis voor een Liaison Manual en een Liaison Course Curriculum, die openbaar beschikbaar zijn gesteld.
Verschillende systemen, één gezamenlijke uitdaging
De organisatie van rampenbestrijding verschilt per land. In sommige landen is sprake van een gecentraliseerd systeem waarbij de invulling van de functie van grensliaison centraal wordt bepaald en georganiseerd. In andere landen is er weer meer vrijheid voor (grens)regio’s om op eigen manier de functie van grensliaison vorm te geven. Daardoor zijn er veel verschillende manieren waarop grensliaisons worden ingezet. Er zijn ook veel grensgebieden in Europa waar niet wordt gewerkt met landgrens-overschrijdende liaison.
Het doel van CivPro-LiNC was om op basis van initiatieven en ervaringen in Europa de functie van grensliaison te beschrijven en op basis daarvan de Manual en het Curriculum te ontwikkelen. Uitgangspunt daarbij blijft dat grensregio’s bij het gebruik van voornoemde documenten ruimte hebben voor eigen regionale invulling.
Belangrijkste bevindingen
Voor het onderzoek zijn kwalitatieve interviews gehouden en vragenlijsten uitgezet onder deskundigen uit grensregio’s in Duitsland, Nederland, België, Polen, Frankrijk, Denemarken en Tsjechië.
De belangrijkste conclusies zijn:
- Er is in grote lijnen onderscheid tussen operationele liaison officers bij de plaats incident en liaison officers op afstand in crissiteams.
- Europa kent geen uniform kader voor de rol, opleiding en competenties van liaison officers op regionaal niveau
- Liaison officers vervullen hun functie doorgaans op vrijwillige basis, naast hun reguliere werkzaamheden.
- Zij kunnen, afhankelijk van het incident en regionale afspraken, worden ingezet op operationeel, tactisch of strategisch niveau.
- Taalvaardigheid, cultureel bewustzijn en kennis van het eigen én buitenlandse systeem zijn essentieel voor effectieve samenwerking.
- Liaison officers hebben uiteenlopende achtergronden, onder meer binnen de brandweer, medische hulpverlening en het openbaar bestuur.
- Een gestandaardiseerde opleiding ontbreekt; regio’s ontwikkelen en organiseren hun eigen trainingsprogramma’s.
Met de Liaison Manual en Liaison Course Curriculum wil CivPro-LiNC bijdragen aan een meer professionele en consistente aanpak. Een pilotopleiding en table-topoefening worden gebruikt om de ontwikkelde instrumenten te testen en verder te verbeteren.
Helder doel: snel en effectief samenwerken
“Bij een crisis houdt een landsgrens zich niet aan de gevolgen van een incident. Hulpdiensten moeten elkaar daarom snel kunnen vinden en begrijpen hoe de organisatiestructuren en werkwijzen aan de andere kant van de grens zijn ingericht. Een goed opgeleide grensliaison kan daarin een cruciale rol spelen. Met CivPro-LiNC werken we toe naar een aanpak die niet alleen in Nederland, Duitsland en België bruikbaar is, maar ook in andere Europese grensregio’s,” zegt Frank Cools, projectleider CivPro-LiNC bij het NIPV.
Tijdens het 9th European Civil Protection Forum in Brussel op 3 en 3 november is Frank Cools één van de sprekers tijdens een workshop over Host Nation Support.