De rol van brandweercultuur en gedrag bij het nabespreken van incidenten
26 februari 2026
De cultuur binnen de brandweer en het gedrag van brandweermensen kunnen van invloed zijn op het leren van incidenten. Maar hoe ervaren brandweermensen zelf die invloed? Dat heeft het NIPV onderzocht. Bevorderend werken: vertrouwdheid met elkaar, openheid, voorbeeldgedrag van (in)formele leiders en een cultuur waarin nabespreken vanzelfsprekend en belangrijk is. Belemmerend zijn: hiërarchie, groepsdruk, angst voor oordelen van anderen, loyaliteit en een mindset waarin het bereiken van het operationele doel voldoende wordt gevonden.
Nabesprekingen (nog) beter organiseren
Het doel van dit verkennende onderzoek was om inzichtelijk te maken of en hoe de brandweercultuur en het gedrag en de houding van brandweermensen het mono nabespreken van incidenten stimuleren of belemmeren. Met de bevindingen uit dit onderzoek kunnen nabesprekingen (nog) beter worden georganiseerd.
Belangrijkste conclusies
- Cultuur, gedrag en houding zijn nauw met elkaar verbonden bij het leren van incidenten.
- De heersende cultuur binnen een ploeg of post beïnvloedt sterk welk gedrag en houding tijdens nabesprekingen mogelijk en wenselijk zijn. Tegelijkertijd wordt die cultuur gevormd door het gedrag van individuen. Waarbij het voorbeeldgedrag van formele én informele leiders een belangrijke rol speelt.
- Brandweermensen hebben over het algemeen een positieve houding ten opzichte van het nabespreken van incidenten. Maar houding alleen is onvoldoende om het leren te borgen. Gedrag en sociale normen binnen de groep bepalen wat er daadwerkelijk wordt uitgesproken en opgepakt.
- Leren van incidenten is geen verantwoordelijkheid van individuele brandweermensen, maar een collectief proces. De effectiviteit van nabesprekingen hangt vooral af van een veilige groepsdynamiek, voorbeeldgedrag en duidelijke gezamenlijke doelen. En minder van de vorm van nabesprekingen (formeel, informeel of een combinatie).
Aandachtspunten voor nabespreken van incidenten
Het onderzoek laat zien welke aandachtspunten van belang zijn bij het organiseren en uitvoeren van nabesprekingen. Zo vraagt een goede nabespreking om oog voor verschillende behoeften binnen de ploeg, het actief stimuleren van openheid en het delen van lessen. Hierbij kunnen (in)formele leiders een belangrijke rol spelen. Ook individuele brandweermensen kunnen een positieve invloed uitoefenen door open en lerend het gesprek in te gaan.