Blog: De boerenprotesten onder de loep

9 september 2022

“Terwijl de omgekeerde vlaggen wat uit het (landelijke) straatbeeld gaan verdwijnen, neemt de kans op een ‘heet najaar’ alleen maar toe”, stelt lector Crisisbeheersing Menno van Duin.

Het lectoraat Crisisbeheersing is aan het begin van de coronacrisis gestart met kleine snelle onderzoeksprojecten: ‘snelle kennismobilisaties’ (SKM). Tussen start van onderzoek en rapport lag meestal zo’n vier tot zes weken. Een vijftal van dergelijke onderzoeken volgden; steeds gebaseerd op de informatie van dat moment gecombineerd met tussen de 15 en 25 gesprekken met betrokken bestuurders en anderen. Vervolgens werden enkele van dergelijke rapporten over de vluchtelingencrisis gemaakt. Het doel van deze rapporten? Actueel zijn en polsen wat er NU speelt: vinger aan de pols houden van de crisis van vandaag ten behoeve van het leren voor morgen.

Vandaag verschijnt een eerste SKM over de boerenprotesten. In al deze rapporten proberen wij kort en bondig – op basis van de gesprekken en  observaties over de situatie, de wijze van aanpak van de besluitvorming en de signaleerde problemen (en soms de daarbij bedachte oplossingsrichtingen) op een rijtje te zetten. 

Vertekend beeld

Ook deze ‘crisis’ levert weer interessante inzichten op. In tegenstelling tot de andere rapporten hebben wij deze rapportage net wat uitgebreider gemaakt: een vrij uitgebreid feitenrelaas is opgenomen. Alleen dan al valt op hoeveel acties, blokkades en andere vormen van protest er de afgelopen maanden zijn geweest en, zo constateren wij, hoe weinig dat écht tot problemen leidde. De ruime media-aandacht voor enkele gebeurtenissen (en de vele herhalingen daarvan) vertekenen gemakkelijk het beeld.

Een valse start werkt als een rode lap

De onderzoekers hebben voor dit rapport een aantal dilemma’s centraal gesteld:

  • Kun je, bijvoorbeeld als burgemeester, begrip hebben voor de situatie en toch streng zijn?
  • Hoe handelt een vrijwilliger bij de brandweer die ook boer is?).

Eén ding is duidelijk. Een valse start, het beruchte kaartje!, van minister Van der Wal heeft gewerkt als de bekende rode lap. Het leek daarmee of alleen boeren verantwoordelijk zijn voor het stikstofprobleem en ook alsof die boeren (vooral de veehouders) nog niets deden op dat vlak.

De ‘crisis’ is zeker nog niet ten einde. Het rapport van de Raad van State (de investeringen van de boeren in stikstofarme stallen levert bij lange na niet die reductie op die werd verwacht!) en nieuw onderzoek dat aangeeft dat de gevolgen voor het milieu nog ingrijpender zijn dan gedacht maken de situatie alleen maar complexer. Remkes heeft waarschijnlijk een ‘impossible job’ om ook nog wat positiefs richting de boeren te kunnen zeggen, terwijl heel politiek Den Haag al maanden nauwelijks iets doet op het dossier vanwege het lange wachten op Remkes.

Een onvoorspelbaar kruitvat

Terwijl de omgekeerde vlaggen wat uit het (landelijke) straatbeeld gaan verdwijnen, neemt de kans op een ‘heet najaar’ alleen maar toe. Het feit dat dat steeds meer de boerenprotesten worden ondersteund door groepen die vooral vanuit een anti-overheidsgedachte participeren en ook verschillende vormen van onheil en andere ‘crisis’ (de vluchtelingencrisis; de koopkrachtcrisis; de extreme energieprijzen e.a.) aanleiding tot grote onrust (kunnen) geven, maakt een onvoorspelbaar kruitvat. Ik geloof bijvoorbeeld niet in een rustige jaarwisseling.   

Menno van Duin
Lector Crisisbeheersing

Lees ook

10-11-2026
Natuurbranden vragen meer van crisisbeheersing dan we denken

Natuurbranden in Nederland: we kennen de beelden uit Spanje en Frankrijk, maar door de klimatologische ontwikkelingen neemt ook in ons land het risico op een brand met grote maatschappelijke impact toe.

10-11-2026
Update uit het netwerk Klimaatveiligheid  

Voordat ik de inhoudelijke diepte induik, wil ik mezelf graag voorstellen: ik ben Cheyenne Nijboer en ik ben sinds een tijdje covoorzitter van de themagroep waterveiligheid.

10-11-2026
Update programma Klimaatveiligheid  

Momenteel zijn we binnen het programma nog volop bezig om de landelijke uitgangspunten crisisbeheersing te ontwikkelen. Dit doen we met de input vanuit de expertise die we tot nu toe hebben opgedaan binnen het programma Klimaatveiligheid en vanuit de warme fase van de crisisbeheersing binnen veiligheidsregio’s en samenwerkingspartners.

10-11-2026
#IntheSpotlight: Van een getal naar een narratief. Veiligheidsregio IJsselland werkt met nieuwe systematiek voor klimaatscenario’s

Waar veiligheidsregio’s vroeger risico’s beoordeelden op basis van een rekensommetje van kans maal effect, werkt Veiligheidsregio IJsselland nu met de nieuwe landelijke systematiek die vier lenzen hanteert.

10-11-2026
Samen voorbereid op klimaatrisico’s: vier bovenregionale scenario’s ontwikkeld 

Het NIPV ontwikkelde in opdracht van het Programma Klimaatveiligheid, samen met verschillende partners, visuele scenario’s voor hitte, droogte, wateroverlast en overstromingen.  

06-11-2026
Netwerkbijeenkomst Bevolkingszorgfunctionarissen: leren van de stadsbrand in Arnhem

Op 5 november organiseerde het NIPV in Utrecht de netwerkbijeenkomst voor Bevolkingszorgfunctionarissen. De stadsbrand in Arnhem vormde het uitgangspunt voor de bijeenkomst. Betrokken Bevolkingszorgfunctionarissen, het Rode Kruis, Stichting Salvage en ARQ deelden hun ervaringen en inzichten. Wat vraagt een dergelijke brand van de betrokken organisaties en wat kunnen andere gemeenten en veiligheidsregio’s daarvan leren?

05-11-2026
Release LCMS 2026 Q4 30.6 – Oefenomgeving

Volg de voortgang van de release op de Oefenomgeving op 10 november via het liveblog.

02-11-2026
Kennis over brandveiligheid van parkeergarages met elektrische voertuigen geactualiseerd

Aan de publicatie ‘Brandveiligheid van parkeergarages met elektrisch aangedreven voertuigen’ uit 2021 is een addendum toegevoegd.

02-11-2026
Voldoende ontruimers: wat vraagt artikel 6.20 van het Besluit bouwwerken leefomgeving? 

Wanneer zijn er voldoende ontruimers aanwezig om een gebouw veilig te ontruimen? Over die vraag bestaat discussie. Want wat is voldoende? ‘Er spelen veel variabelen mee en het wetsartikel geeft geen concrete invulling, waardoor het complex is.