Grootschalige incidenten: unieke scenario’s met vergelijkbare patronen
6 oktober 2026
In opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) heeft het NIPV een literatuuronderzoek gedaan naar de benodigde gezamenlijke slagkracht van de brandweer bij grootschalige incidenten. Hiervoor analyseerden de onderzoekers 60 incidenten binnen 4 scenario’s: rivieroverstromingen, gelijktijdige natuurbranden, grootschalige chemische incidenten en instortingen. Het onderzoek dient als input voor een landelijk referentiekader voor gezamenlijke slagkracht.
Aanleiding voor het onderzoek
Aanleiding voor het onderzoek was de conclusie in 2025 van de Inspectie JenV dat de gezamenlijke slagkracht van de brandweer onder druk staat door onder meer regionale verschillen, versnippering en het ontbreken van eenduidige landelijke afspraken. Tegen die achtergrond vroeg het ministerie van JenV aan het NIPV om inzicht te bieden in de benodigde gezamenlijke slagkracht.
Geen unieke incidenten, maar herkenbare patronen
Uit de analyse van de 60 incidenten blijkt dat dezelfde omstandigheden steeds terugkeren. Deze omstandigheden treden vaak tegelijk op en versterken elkaar, waardoor het brandweeroptreden complexer wordt en samenwerking tussen regio’s noodzakelijk wordt. Deze terugkerende omstandigheden, oftewel scenariopatronen, leggen structurele druk op de slagkracht van de brandweer.
Flitskracht en duurkracht heel belangrijk
De onderzoekers concluderen ook dat slagkracht méér is dan alleen meer capaciteit (mensen en materieel). Flitskracht en duurkracht spelen een heel belangrijke rol. Een effectief brandweeroptreden vraagt om een balans tussen beide: voldoende snelheid en flexibiliteit in de beginfase van een incident (flitskracht) en een tijdige overgang naar een georganiseerde en langdurig vol te houden inzet (duurkracht). Daarbij gaat het om zowel leiding, coördinatie, bestrijding als materiaal en materieel.
Ontwerpprincipes voor bovenregionale slagkracht
Op basis van de analyse zijn ontwerpprincipes geformuleerd die de bouwstenen vormen voor een landelijk referentiekader voor gezamenlijke slagkracht. De kern daarvan is:
- Uithoudingsvermogen als leidend ontwerpprincipe
- Inzetcapaciteit die modulair en combineerbaar is en is ingericht op gelijktijdigheid
- Collectieve paraatheid die gebaseerd is op onzekerheid en gedeeld risicobewustzijn
- Informatievoorziening die gericht is op gezamenlijke duiding en besluitvorming
- Opschaling als een voorspelbaar en doorlopend proces
- Meerschalige en robuuste leiding en coördinatie
- Structureel georganiseerde samenwerking met ketenpartners.