Manieren voor het monitoren van beroepsgerelateerde blootstelling en gezondheid

Samenvatting

Het is al lange tijd bekend dat er vanwege de risico’s in het werk van brandweerprofessionals sprake is van een verhoogd risico op aantasting van hun gezondheid en/of veiligheid. Sommige veiligheidsregio’s hebben inzicht in deze risico’s in hun eigen regio, maar een landelijk beeld van de blootstelling en gezondheid van brandweerprofessionals ontbreekt.

Op basis van een monitor van gezondheidsklachten en een blootstellingsregistratie kan na een aantal jaren van opbouw van data inzicht worden gecreëerd in welke mate klachten bij werknemers voorkomen en of dit verschilt van de civiele populatie. Vervolgens kan er gekeken worden of er mogelijke verbanden zijn tussen klachten en blootstellingen. In dit rapport worden methoden van (gezondheids-)monitoring omschreven die mogelijk bruikbaar zijn voor dit doel. Hiervoor is een literatuurstudie uitgevoerd en zijn resultaten uit de praktijk opgehaald.

Wijze van monitoren

In de literatuur zijn methoden gevonden voor het monitoren van gezondheidseffecten, zoals het fysiologisch meten van parameters en het bijhouden van digitale registratiesystemen. Voor het in kaart brengen van blootstelling worden het gebruik van vragenlijsten, metingen met wearables of sensoren en biomonitoring in de literatuur genoemd. Er is beschreven dat werknemers en sporters het relevant vinden om hartslag, bloeddruk, kerntemperatuur, geluid en GPS ten behoeve van blootstelling te monitoren.

Wel zijn werknemers en sporters kritisch over het delen van gegevens, met name richting werkgevers. Relevante ethische aspecten bij het monitoren van gezondheid zijn rechten en privacy van werknemers, anonimiteit van de data en vertrouwelijkheid en veiligheid daarvan. Ook de mogelijkheid tot het maken van een eigen keuze door de persoon van wie de gegevens zijn over wie zijn of haar gegevens mag inzien, wordt meermaals in de literatuur benoemd.

Uit gesprekken blijkt dat er in de praktijk qua blootstelling gemonitord wordt op basis van een digitaal registratiesysteem voor gevaarlijke stoffen en met een meetsysteem voor het monitoren van hitte. Gezondheidsmonitoring vindt plaats met behulp van registratiesystemen met eerstelijnszorgsysteem in combinatie met HR-gegevens, met ingevulde vragenlijsten en biometrische testen in een preventief medisch onderzoek en met een periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek.

Bevindingen uit de topsportsector

In de topsportsector worden aanvullend openbare bronnen gebruikt om inzicht te creëren in gezondheidseffecten. Daarnaast zijn een aantal ethische aspecten genoemd die relevant zijn bij invoering van een monitor, zoals vertrouwen in de organisatie, controle van gezondheid op basis van de gezondheidsgegevens, autonomie (vrijwillig gebruik van monitoring in een hiërarchische organisatie), veiligheid en privacy. Op het gebied van communicatie, organisatie, techniek en ethiek zijn enkele aandachtspunten genoemd.

In het geval van het opstarten van een monitoringssysteem voor brandweerpersoneel is het aan te bevelen om in kaart te brengen welke vormen van monitoring al plaatsvinden binnen de veiligheidsregio’s (ook voor andere vormen van blootstelling) en in het buitenland. Ook is het aan te bevelen om in contact te treden met Defensie, politie, Ambulancezorg Nederland en de bouw- en topsportsector om specifieke vragen te stellen en te leren van hun ervaringen bij monitoren.