“Veiligheidsheidsregio’s moeten tijdig betrokken worden”
Nieuws van het programma Klimaatveiligheid, november 2026
Ze werkte zelf bij een veiligheidsregio en had nooit zo door dat er in Den Haag iemand zat die ‘haar’ dossier in de gaten hield. Nu is Xanthe Rekkers zelf die persoon. Als beleidsmedewerker bij de afdeling Veiligheidsregio’s en crisisbeheersing houdt zij zich namens het ministerie van Justitie en Veiligheid bezig met klimaat- en waterveiligheid. Haar missie: zorgen dat de veiligheidsregio’s klaar zijn voor de gevolgen van klimaatverandering en niet alleen worden gezien als de partij die komt opdraven als het misgaat, maar als kennispartner die al aan de voorkant meedenkt over een klimaatbestendig Nederland.
Geen beleidsmakers, wel verbinders
“Wij maken hier geen klimaatbeleid”, stelt Rekkers meteen duidelijk. “Dat doen anderen. Wij zijn er om te zorgen dat de veiligheidsregio’s hun taak kunnen blijven doen, ook als het klimaat verandert.” Dat klinkt bescheiden, maar in de praktijk betekent het een voortdurende balans tussen volgen, signaleren en ingrijpen. “Het is vooral scherp zijn op wat er speelt. Moeten we hier iets mee? Is dit iets wat de veiligheidsregio’s aangaat? Kunnen we hier iets mee?” Een concreet voorbeeld is de Nationale Adaptatiestrategie (NAS), de rijksbrede strategie die Nederland klimaatbestendig moet maken. “Daar zijn we nu goed bij aangehaakt”, vertelt Rekkers. “Om te zorgen dat veiligheid goed wordt meegenomen, maar ook dat de rol van de veiligheidsregio’s in de crisisbeheersing goed wordt neergezet en juist ook aan de voorkant, in hun adviesrol.”
Die verschuiving is hard nodig, merkt ze. “Je ziet dat er wel wordt gekeken naar de veiligheidsregio’s als het misgaat. Maar er zit heel veel kennis over veiligheid die niet op alle terreinen altijd goed wordt meegenomen.” Rekkers ziet het als haar taak om die rol aan de voorkant ook te benadrukken. “Als je nadenkt over ruimtelijke plannen en ontwikkeling, denk dan ook na over de klimaatmaatregelen die je neemt, inclusief de mogelijke veiligheidsconsequenties hiervan. Als je overal groene gevels neerzet, let dan op welke beplanting je kiest. Want als het heel droog is, heb je weer brandrisico’s.”
De actualiteit maakt het werk extra relevant. De afgelopen zomer was er de aanhoudende droogte, met bijbehorende natuurbranden. ” Bij de droogte van afgelopen zomer keek ik bij de collega’s van IenW: worden de veiligheidsregio’s aangehaakt op de informatiestromen? Ook de nieuwe Rijksbrede risicoanalyse, die onlangs verscheen, bevestigt de urgentie. “Je ziet dat klimaat hoog staat in het risicodiagram. Het is wel degelijk iets waar rekening mee wordt gehouden.”
NAS: van één zinnetje naar serieuze input
Momenteel houdt de NAS haar het meest bezig. Die strategie, met 15 sectorale opgaven – van waterkwaliteit tot goed beschermd cultureel erfgoed – is bijna klaar. “Ik ben er nu druk mee om te kijken: kunnen we nog mooie haakjes leggen? Bijvoorbeeld met die Rijksbrede risicoanalyse.” De veiligheidsregio’s zijn niet rechtstreeks bij de NAS betrokken, maar via Rekkers is dat lijntje kort. “Ik heb ervoor gezorgd dat zij met de eindteksten mee konden lezen en feedback konden geven. In de vorige NAS was daar één zinnetje over veiligheid aan toegevoegd. Nu proberen we dat duidelijker terug te laten komen.”
Herkenbaar en dichtbij
Het werk van Rekkers zit ‘m met name in de verbinding: zorgen dat de juiste partijen elkaar vinden. “Je merkt dat hoe vaker je aan tafel zit, ze je weten te vinden. Maar inmiddels weten ze de veiligheidsregio’s soms ook zelf te vinden. Dat is wat je uiteindelijk wil: dat er direct contact is als het moet.”
“Het contact tussen veiligheidsregio’s en het ministerie zelf loopt op dit thema grotendeels via het programma Klimaatveiligheid dat Charlotte van Ruijven coördineert. Daar stem ik als vertegenwoordiger van het ministerie van JenV, die het programma Klimaatveiligheid mogelijk maakt, regelmatig mee af.” Voor de veiligheidsregio’s die denken dat het ministerie ver weg is, heeft ze een geruststellende boodschap: “Ik heb er zelf gewerkt, dus ik weet dat het soms ver weg voelt, maar er is hier een hele afdeling die continu wijst op het belang van veiligheid en de expertise van de veiligheidsregio’s.”