Update uit het netwerk Klimaatveiligheid 

Laat ik de update vervolgen met hetgeen jullie vast niet ontgaan is; deze zomer was het droog. Érg droog. De combinatie van veel verdamping en felle zonnestraling leidde tot een groot neerslagtekort, zowel in Nederland als in omringende landen. Hierdoor daalden de rivierwaterafvoer en de grondwaterstanden sterk. De voorspelling is dat periodes van droogte steeds vaker en langer zullen voorkomen. Desondanks werd recent bekend dat Nederland zal bezuinigen op projecten omtrent droogte en de beschikbaarheid van zoetwater. Het toenemende risico op droogte en watertekorten brengt vragen met zich mee: Nederland bereidt zich al lange tijd voor op extreem hoge waterstanden en de risico’s die dit met zich meebrengt, maar wat gebeurt er als de waterstanden juist extreem laag zijn? En, welke rol kunnen en zullen veiligheidsregio’s hierin spelen?  

Duidelijk is dat de gevolgen van droogte en watertekorten verder reiken dan enkel de fysieke omgeving. Volgens het IHE Delft raakt droogte ook voedselsystemen, energieproductie, economieën, ecosystemen en het menselijk welzijn. Deze brede maatschappelijke impact is al zichtbaar in Europese landen die al langer met droogte worstelen, zoals Frankrijk. In 2022 en 2023 vonden hier protesten plaats van milieuactivisten die weerstand wilden bieden tegen het plaatsen van waterreservoirs voor agrariërs. Eén van de protesten liep uit de hand en had honderden gewonden tot gevolg. Dit jaar, in 2026, ontstond onrust op sociale media, waar Franse inwoners hun ongenoegen uitten over water dat naar datacentra en agrarische bedrijven gaat, terwijl de bevolking restricties omtrent watergebruik werd opgelegd.⁴ Milieuactivisten en boeren lijken steeds rechter tegenover elkaar te staan door de toenemende lokale en regionale waterschaarste. Of en hoe deze polarisatie ook naar Nederland zal overwaaien, is één van de vele vraagtekens omtrent het watertekortvraagstuk.  

Tegenover de bezuinigingen op droogte en zoetwater staat dat er extra geïnvesteerd zal worden in de vernieuwing van infrastructuur, ook in het belang van waterveiligheid. Want, ondanks de toegenomen risico’s voorkomend uit droogte, blijven we scherp op de risico’s omtrent dijkdoorbraak en overstroming, ook binnen de veiligheidsregio’s. Zo vinden er positieve ontwikkelingen plaats rond de evacuatietool. Na de initiële beproeving in Veiligheidsregio Zeeland, wordt de tool nu uitgebreid naar het stroomgebied van de Rijn en de Waal, een project dat getrokken wordt door Veiligheidsregio Zuid-Holland-Zuid en in samenwerking met veiligheidsregio’s in het stroomgebied plaatsvindt. We zijn erg benieuwd naar wat dit op gaat leveren en kijken uit naar de eerste ervaringen en resultaten. 

Verder is er vanuit de themagroep, een werkgroep waterveiligheid van start gegaan! Het doel van de werkgroep is om prangende vragen, urgente behoeften en creatieve ideeën om te zetten naar concrete producten, die voor iedere regio bruikbaar zijn. Inmiddels is er een jaarplan opgesteld en zijn de leden druk bezig om initiatieven uit te werken. Ook is er sinds kort representatie vanuit iedere coalitie. Dat is een mooie ontwikkeling. Via de themagroep zullen we jullie regelmatig op de hoogte houden van de werkzaamheden binnen de werkgroep.  

Dan nog goed nieuws uit OTO-land; het DO-SMWO heeft ingestemd met het projectplan van het Hoogwatertraject Regio-Rijk. Deze gaat 2 november van start. In plaats van een eenmalige oefening, is gekozen voor een meerjarig traject. Op deze manier kunnen meerdere onderwerpen worden aangepakt en kan op verscheidene manieren worden geoefend, onder andere door middel van een landelijk kennisplatform en bovenregionale oefeningen. We volgen de ontwikkelingen op de voet én vol enthousiasme.  

Als ik zo terugblik op het afgelopen halfjaar, zie ik één rode draad: de behoefte tot samenwerking. Waterrisico’s hangen als een deken over de grenzen van onze regio’s heen en als ik zo kijk naar de lopende initiatieven, wordt de urgentie voor bovenregionale actie steeds meer gevoeld. Ons werk wordt steeds meer gezien en krijgt bestuurlijke daadkracht. Jullie bijdrage is hierin onmisbaar en Anne en ik willen jullie dan ook vragen om hier even bij stil te staan: dit is iets om trots op te zijn. Met of zonder extra investeringen, bij hoog of bij laag water, we blijven roeien met de riemen die we hebben. 

Groetjes, ook namens Anne,  Cheyenne