Werkconferentie De menskant van de brandweer

Voor wie?

Deze werkconferentie is bedoeld voor iedereen die werkzaam is binnen een veiligheidsregio en meer wil weten over de mens achter de brandweer. Zoals repressieve brandweermensen, meldkamercentralisten, brandveiligheidskundigen, ploegchefs/postcommandanten, clustercommandanten, teamleiders, HR-medewerkers, beleidsadviseurs en communicatieadviseurs. Ook alle andere mensen werkzaam binnen de veiligheidsregio die (indirect) werken met brandweermensen zijn van harte welkom!

De sociale ecologie van de brandweer: rode draden uit onderzoek naar de menskant

Karin Dangermond, senior onderzoeker, NIPV

De rode draden uit onderzoeken naar de menskant van de brandweer worden besproken met behulp van het concept sociale ecologie. Sociale ecologie is een band tussen mensen die moeten samenwerken en verantwoordelijk zijn voor elkaar, en die veerkracht tonen of bereiken binnen deze sociale band. Aan de hand van inzichten uit recente onderzoeken en met behulp van casuïstiek wordt inzichtelijk gemaakt hoe menselijk handelen ontstaat in de wisselwerking tussen individu, team, organisatie, cultuur en maatschappij.

De mens als maat: wat ’toekomstbestendige brandweerzorg’ nu en straks kan betekenen voor brandweermensen

Gerard Bouwmeester en Dennis van Zanten, kernteam Toekomstbestendige Brandweerzorg

Veranderingen bij de brandweer zijn alleen toekomstbestendig als ze mee gemaakt (en meegemaakt) kunnen worden door brandweermensen. In onze presentatie bekijken we de opdracht van het ‘Grote Werk Toekomstbestendige Brandweerzorg’ door die bril. 

Toelichting deelsessies

Brandweerleiderschap. Wat is het DNA van de brandweer en wat maakt mijn leiderschap succesvol?

Ricardo Weewer, lector Brandweerkunde, NIPV, en Steven van de Looij, waarnemend directeur en commandant brandweer, Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland

In deze interactieve workshop bespreken we samen de resultaten van het onderzoek naar brandweerleiderschap dat recent is gedaan door het lectoraat Brandweerkunde van het NIPV. We gaan in op het ‘DNA van de brandweer’. We bespreken wat jij ermee kunt, op elk niveau in de brandweerorganisatie, of je nou manschap, bevelvoerder, ploegchef, postcommandant of clustermanager bent, in de bedrijfsvoering werkt of commandant bent. We brengen resultaten en zijn benieuwd naar jullie praktijkervaringen.

“Als we zo met elkaar omgaan, dan denk ik dat we een heel eind komen”. Hoe brandweermensen psychosociale ondersteuning rondom ingrijpende incidenten ervaren

Laura Broeren en Karin Dangermond, onderzoekers, NIPV

Als brandweermensen tijdens hun werk blootgesteld worden aan ingrijpende incidenten, is tijdige en juiste psychosociale ondersteuning wenselijk, zodat gezondheidsklachten en werkuitval zo veel mogelijk voorkomen worden. Hoe ervaren brandweermensen de psychosociale ondersteuning voor, tijdens en na ingrijpende incidenten? En welke rol speelt de (repressief) leidinggevende hierbij? Tijdens deze deelsessie delen we de belangrijkste inzichten uit ons onderzoek naar psychosociale ondersteuning. En gaan we met jou in gesprek over de balans tussen enerzijds generieke maatregelen en anderzijds ruimte creëren voor maatwerk.

Van onderzoek naar actie: wat weten we over de gezondheid van brandweermensen?

Marie-Christine Plat en Lyda Kistemaker, onderzoekers, NIPV

Maak tijdens deze interactieve werksessie kennis met de nieuwste inzichten over de gezondheid en (arbeids)veiligheid van brandweermensen. Centraal staan twee onderwerpen: hart‑ en vaatziekten binnen het vak en de invloed van hitte op het denkvermogen. Welke risico’s zijn al helder in de literatuur, en waar liggen nog blinde vlekken? Je ontdekt welke kennis direct toepasbaar is binnen jouw veiligheidsregio en hoe je deze inzichten kunt vertalen naar beleid én praktijk. Samen kijken we naar interventies die aantoonbaar werken en bespreken we wat jij morgen al zou kunnen doen. Een sessie vol nieuwe inzichten en praktische handvatten om de gezondheid van brandweermensen nóg beter te beschermen!

“Tussen werk, leven en uitruk”: de paraatheid van de vrijwillige brandweer

Joost Hermans en Goos Janssen, onderzoekers, NIPV, en Caspar Pors, Veiligheidsregio Brabant-Noord

Staat de paraatheid van de vrijwillige brandweer in Nederland onder druk? Het recente onderzoek van het NIPV laat zien dat er zeker knelpunten zijn, maar ook dat deze niet overal en niet altijd optreden. Of een veiligheidsregio of post paraatheidsproblemen ervaart, verschilt per regio, per post en zelfs per vrijwilliger. Tijdens deze workshop nemen we jullie mee in de belangrijkste bevindingen uit het onderzoek: de knelpunten, hun oorzaken en de uiteenlopende oplossingen die in de praktijk worden toegepast. Dat doen we niet alleen door inzichten te delen, maar vooral door jullie zelf te laten ervaren hoe factoren als regionaal beleid, afspraken op de post, het perspectief van vrijwilligers op paraatheid en lokale omstandigheden bepalen óf en wanneer er sprake is van knelpunten, en welke oplossingen in welke context wel of juist niet werken.

Hoe zorgen we ervoor dat het nabespreken van incidenten écht bijdraagt aan leren en verbeteren?

Margo Karemaker en Lobke Essink, onderzoekers, NIPV

Het NIPV heeft onderzoek gedaan naar de invloed van brandweercultuur,
gedrag en houding op het nabespreken van incidenten. Dit onderzoek werpt licht op belangrijke elementen uit de brandweercultuur en gedragsfactoren die het nabespreken van incidenten kunnen stimuleren of juist in de weg staan. Denk aan sociale veiligheid, jouw eigen houding en die van collega’s, voorbeeldgedrag en de balans tussen individueel en collectief leren. Met dit onderzoek is een eerste stap gezet in de bewustwording van hoe deze factoren het nabespreken van incidenten beïnvloeden. In deze sessie zetten we samen de volgende stap. We gaan met elkaar in gesprek over de vraag: hoe vertalen we deze inzichten naar concrete handelingsperspectieven? Tijdens de sessie zul je ontdekken dat dit thema dichter bij jouw werkveld staat dan dat je misschien zou denken.

“De bedoeling voorbij”, over het verleden, heden en toekomst van het PPMO

Karin Groenewegen, Ter Morsche Training en Advies

We nemen je mee in de uitkomsten van het onderzoek ‘De bedoeling voorbij’, over het verleden, heden en toekomst van het Periodiek Preventief Medisch Onderzoek (PPMO). Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van Veiligheidsregio Drenthe. In deze interactieve sessie gaan we in op de juridische positie, de totstandkoming en de huidige uitvoering van het PPMO. Ook maken we daarin een doorkijk naar de toekomst.

Hoe ondersteun je het thuisfront? Een verkennende studie naar behoeften, ervaringen en verwachtingen van vrijwillige brandweermensen én hun thuisfront over ondersteuning vanuit de organisatie

Fieke Bruggeman-Everts en Marjolijn Verweij, ARQ Kenniscentrum Impact van Rampen en Crises

De onderzoekers presenteren de voorlopige bevindingen van het onderzoek (looptijd oktober 2025-oktober 2026). Het onderzoek biedt praktische handvatten voor de organisatie hoe het thuisfront ondersteund kan worden. In totaal worden 12 interviews gehouden met medewerkers en hun ‘thuisfront’ (4 vrijwillige brandweer, 4 politie, 4 boa). Vervolgens wordt met de aanwezigen gesproken over het onderwerp: wat verwacht jij aan ondersteuning van jouw thuisfront vanuit de organisatie?

Informatiemarkt

Janneke Titzing, Wendy Middelkoop, Tamara van der Coer, Doke Kuijer-Slobbe, allen NIPV, en Philippine Stevens, Expertisebureau Risicobeheer

Tijdens deze interactieve deelsessie nodigen we je uit om bij de verschillende ‘kenniseilandjes’ en met elkaar in gesprek te gaan over leiderschap, schade bij dienstongevallen en kennisontwikkeling binnen onze sector. Kies waar je nieuwsgierig naar bent, stel je vragen en laat je inspireren.

Dit kan met het Leiderschapsspel: dit spel brengt echte leiderschapsdilemma’s tot leven, stimuleert onderlinge gesprekken, en helpt spelers om hun eigen leiderschapsstijl te herkennen en verder te ontwikkelen.

Ontdek wat hoe Expertisebureau Risicobeheer werkt, welke ondersteuning zij bieden op het gebied van afhandelen van schade bij dienstongevallen en hoe je hen kan inzetten in jouw werkpraktijk.

Leer welke onderzoeken er nog meer zijn binnen het thema en we nemen je mee in hoe we ervoor zorgen dat nieuwe inzichten daadwerkelijk landen in de praktijk. We laten je zien hoe kennisdoorwerking eruitziet en hoe onderzoek resulteert in toepasbare kennis en concrete hulpmiddelen en onderwijs.