Uitleg
Met de opkomst van Artificiële Intelligentie (AI) verandert ook het onderwijs. AI stimuleert verdere innovatie binnen ons onderwijs. Binnen de opleiding krijgen docenten, studenten en examenkandidaten de ruimte en de mogelijkheid om te leren met AI. Daarbij stellen we duidelijke kaders. We leren, examineren en werken met AI op een manier die ethisch verantwoord en waarde gedreven is en binnen wettelijke kaders valt.
Voor examenkandidaten is hier informatie te vinden over het gebruik van AI als hulpmiddel bij toetsen en examens van het NIPV.
Veelgestelde vragen
Onder AI bij toetsing en examinering verstaan we alle AI-technieken en AI-ondersteunde toepassingen die worden ingezet bij het ontwerpen, voorbereiden, afnemen, ondersteunen, maken, beoordelen of analyseren van examens en toetsen. Hieronder vallen onder meer machine learning, deep learning, computer vision, expert systems, multimodale AI, spraaktoepassingen, adaptieve en voorspellende leersystemen, learning analytics voor zover deze gebruikmaken van AI, en XR- of VR-toepassingen waarin AI-functionaliteit is geïntegreerd. Ook domeinspecifieke AI-systemen, zoals autonome of monitorende systemen, vallen hieronder wanneer deze voor examen-/toetsdoeleinden worden ingezet.
Bij onze examens en toetsen maken we gebruik van de AI-index. Dit is een schaal van 5 niveaus waarin staat aangegeven in welke mate jij gebruik mag maken van AI en onder welke voorwaarden. Bij niveau 1 is het gebruik van AI uitgesloten, bij niveau 5 is het gebruik van AI volledig toegestaan. In de toetswijzer is per proeve-onderdeel aangegeven welk niveau van het gebruik van AI is toegestaan.
Wanneer een examenkandidaat gebruikmaakt van AI op een hoger niveau op de AI-index dan in de toetswijzer is aangegeven, wordt dit als AI-fraude beschouwd. Daarnaast wordt als fraude beschouwd, wanneer een examenkandidaat gebruik heeft gemaakt van AI en hier geen juiste vermelding van heeft gedaan.
Een AI-tool wordt niet beschouwd als een auteur, omdat het geen controleerbare bron is. Je verwijst in teksten dus niet als volgt: ‘Copilot (2026) schrijft…’.
Als je een AI-tool gebruikt het voor het genereren en/of bewerken van teksten of afbeeldingen, vermeld je dit in de lopende tekst of in het voetschrift van de afbeelding: welke tool, welke datum en waarvoor gebruikt.
Voorbeeld:
‘Voor het structureren van deze paragraaf is gebruikgemaakt van Microsoft Copilot (GPT 5-chatmodel, 25 juni 2026).’
Daarnaast moeten kandidaten een AI-verklaring inleveren bij hun examenproduct bij niveau 2, 3, 4 en 5 op de AI-index.
Als je AI gebruikt voor jouw examen-/toetsopdracht, bewaar je de prompts/vragen die je aan de AI-tool gegeven hebt en de output die je terug hebt gekregen. Een overzicht van de prompt wordt ook wel promptlog genoemd. Promptlogs hoeven niet ingeleverd te worden bij je eindproduct. Wel moeten ze worden verstrekt op verzoek van een examinator of Bureau TEC. Praktisch betekent dit dat je de geheugenfunctie in de AI-tool aanzet (dit staat vaak al standaard aan). Een voorbeeld van een prompt log vind je in de AI-index.
Maak bij voorkeur gebruik van AI-tools die in jouw organisatie goedgekeurd zijn. De bekendste AI-tool is waarschijnlijk ChatGPT van het Amerikaanse bedrijf OpenAI. Het NIPV adviseert om gebruik te maken van een alternatief zoals Copilot van Microsoft, vanwege de dataveiligheid.
Naast Copilot van Microsoft zijn er andere aanbieders die je kunt overwegen als een Europees alternatief beter bij je past.
- LeChat van het Franse bedrijf Mistral. Zet zelf training op jouw data in de instellingen uit.
- LUMO van het Zwitsers/Duitse bedrijf Proton. LUMO logt geen chats en traint geen AI-modellen op basis van jouw data.
Wees je bewust dat jijzelf verantwoordelijk bent voor hetgeen je met AI tools-produceert. Wees vooral ook transparant over het gebruik van AI naar anderen en check ook de kwaliteit van de content van bijvoorbeeld generatieve AI.
We hanteren de volgende richtlijnen:
- Pas AI toe in de mate die is toegestaan volgens de AI-index. Dit staat in de toetswijzer. Uiteraard betekent dat ook dat je geen fraude of plagiaat pleegt met AI.
- Maak bij voorkeur gebruik van AI-tools die in jouw organisatie goedgekeurd zijn. Binnen het NIPV mag alleen CoPilot gebruikt worden als LLM. Er is binnen het NIPV geen richtlijn voor het gebruik van andere soorten AI dan LLM’s.
- Schakel, wanneer mogelijk, ook de trainings‑ of ‘Improve the model’‑functie van de AI-tool uit.
- Prompt of upload (middels tekst, code, video, audio of files/documenten etc.) geen:
– Persoonsgegevens van jezelf of anderen.
– Auteursrechtelijk beschermd materiaal, vertrouwelijk of bedrijfseigen gegevens. Vraag je docent in geval van twijfel want in uitzonderlijke gevallen kan er sprake zijn van een uitzondering op de auteursrechten voor onderwijsdoeleinden.
– Gevoelige of vertrouwelijke gegevens of gegevens van een leerwerkplek of samenwerkingsorganisatie etc.
– Gegevens van of over anderen (geschreven tekst, code, beelden, audio etc.) zonder hun toestemming.
- Het is niet toegestaan commerciële of zelfontwikkelde bots, AI-agents of andere agentic AI-toepassingen in te zetten die zelfstandig handelingen verrichten binnen NIPV-software, hardware, netwerk- of cloudomgevingen. Hieronder valt iedere AI-toepassing die zonder expliciete menselijke autorisatie systemen aanstuurt, wijzigingen doorvoert, gegevens verwerkt of operationele controle overneemt.
- Het is niet toegestaan om AI-tools uit landen met een offensief cyberprogramma te gebruiken. Dit betekent onder andere geen Russische en Chinese AI. Het gebruik van de volgende AI-tools is in ieder geval verboden: Deepseek, ERNIE, Qwen, Hunyuan3D, Manus, Mimo, Kimi, SenseTime, Yuanbao, Zhipu AI. Mogelijk wordt deze opsomming in de toekomst verder uitgebreid met andere AI-tools.
