Samenvatting
In opdracht van de overkoepelend projectleider Landelijke pilots noodsteunpunten voert het NIPV vier snelle kennismobilisaties en een overkoepelende reflectie uit. Deze derde kennismobilisatie richt zich specifiek op welke factoren publiek-civiele samenwerking vóór en tijdens crises bevorderen of belemmeren.
Van samenwerking naar samenwerken
De manier waarop naar crisisbeheersing wordt gekeken verandert. Waar crisisrespons lange tijd vooral was gebaseerd op hiërarchische sturing, ligt de nadruk steeds meer op coördinatie, coöperatie en een actieve rol van de samenleving. Maatschappelijke weerbaarheid, samenredzaamheid en de zogenoemde whole-of-society-benadering staan daarbij centraal.
Effectieve crisisrespons is niet alleen afhankelijk van formele samenwerking en afstemming. Minstens zo belangrijk is het creëren van omstandigheden waarin verschillende partijen vanuit hun eigen rol kunnen bijdragen aan een gezamenlijk doel. Tijdens een crisis kan het daardoor belangrijker zijn om goed met elkaar te kunnen samen werken dan om steeds meer formele samenwerking te organiseren.
Maatschappelijke initiatieven van grote waarde
Tijdens crises ontstaat vrijwel altijd een geïmproviseerd netwerk van organisaties die betrokken zijn bij crisisbeheersing. Maatschappelijke initiatieven beschikken over waardevolle lokale kennis, netwerken, faciliteiten en vrijwilligerscapaciteit. Zogenoemde uitbreidende en emergente organisaties, zoals buurthuizen, sportverenigingen, scholen en spontaan ontstane vrijwilligersinitiatieven, kunnen daarmee een belangrijke aanvulling vormen op de reguliere crisisrespons. Zij kunnen inspelen op behoeften waarvoor bestaande structuren niet altijd direct een oplossing bieden.
Wat bevordert succesvolle samenwerking?
Publiek-civiele samenwerking vraagt om investeringen, zowel vóór als tijdens een crisis. Enkele belangrijke bevorderende factoren zijn:
- Wederzijds vertrouwen en openheid.
- Kennis van elkaars rollen, mogelijkheden en werkwijzen.
- Gezamenlijke oefeningen en ruimte om te leren en experimenteren.
- Aansluiting bij bestaande lokale netwerken en gemeenschappen.
- Een open en gelijkwaardige houding van alle betrokken partijen.
- Een goede balans tussen coördinatie en flexibiliteit.
Vijf belangrijke inzichten voor noodsteunpunten
Een noodsteunpunt kan niet zelfstandig voorzien in de verschillende behoeften die tijdens een crisis kunnen ontstaan. Voor noodsteunpunten betekent dit dat samenwerking met maatschappelijke organisaties en initiatieven een belangrijk onderdeel is. Uit de kennismobilisatie komen vijf belangrijke inzichten voor noodsteunpunten:
- Er bestaat niet één formule voor een succesvolle samenwerking.
- Overheidsorganisaties moeten blijven redeneren vanuit het perspectief van inwoners.
- Het ontdekken van werkbare vormen van samenwerking vraagt ruimte voor leren en experimenteren.
- Duidelijke afspraken over taken en verantwoordelijkheden helpen bij de voorbereiding van noodsteunpunten, mits voldoende flexibiliteit in procedures wordt geborgd.
- De rol en houding van overheden ten opzichte van maatschappelijke initiatieven vragen om een balans tussen faciliteren en regisseren.
Heeft u een vraag over dit onderzoek?
Neem contact met ons op via dit formulier. Uw gegevens worden alleen gebruikt voor correspondentiedoeleinden.
Velden gemarkeerd met * zijn verplicht