Samenvatting
Op 28 april 2025 vond een grootschalige stroomuitval plaats in Spanje en Portugal, met impact op miljoenen huishoudens, vitale infrastructuur en hulpdiensten. De oorzaak was een overspanning in het stroomnet, die leidde tot een kettingreactie en uitval van elektriciteit in vrijwel het hele Iberisch Schiereiland. De stroomvoorziening werd binnen 18 uur grotendeels
hersteld.
Dit rapport van het NIPV en Veiligheidsregio Kennemerland beschrijft de maatschappelijke gevolgen van deze stroomuitval en het gedrag van burgers en organisaties tijdens de crisis. Ook wordt ingegaan op de wijze waarop crisisorganisaties hebben gehandeld tijdens de stroomuitval. De bevindingen zijn gebaseerd op documentanalyse, interviews met betrokkenen en experts, en een enquête onder
Nederlandstalige inwoners en bezoekers die ten tijde van de stroomuitval in Spanje en Portugal waren.
Maatschappelijke gevolgen
De stroomuitval had directe gevolgen voor het openbaar vervoer, wegverkeer, gezondheidszorg, (tele)communicatie, supermarkten en horeca.
Treinen en metro’s kwamen tot stilstand, verkeerslichten vielen uit en ziekenhuizen schakelden over op noodstroom. Supermarkten en horecagelegenheden sloten hun deuren door uitval van apparatuur en betaalverkeer. Communicatiesystemen faalden grotendeels, waardoor burgers aangewezen waren op radio en gesprekken met (on)bekenden.
Gedrag van burgers
Uit de enquête en interviews blijkt dat burgers overwegend kalm bleven en zelfredzaam waren. Er was nauwelijks sprake van paniek, plundering of agressie. Mensen hielpen elkaar, deelden informatie en improviseerden met beschikbare middelen. De grootste behoefte was informatie: over handelingsperspectieven, duiding van de situatie, de verwachte duur en het welzijn van naasten.
Crisisrespons
Crisisorganisaties zoals Protección Civil, de brandweer en het Rode Kruis speelden een belangrijke rol, maar ondervonden hinder door falende communicatiesystemen en beperkte beschikbaarheid van vrijwilligers. Alternatieve netwerken en radiocommunicatie werden ingezet om de continuïteit van de hulpverlening te waarborgen.
Conclusie
Een grootschalige stroomuitval is ook in Nederland goed voor te stellen. Het rapport laat het belang zien van goed functionerende informatievoorziening, zicht op kwetsbare groepen, het benutten van de veerkracht van inwoners en planning en coördinatie om chaos en geruchten tegen te gaan.
Download het rapport
Heeft u een vraag over dit onderzoek?
Neem contact met ons op via dit formulier. Uw gegevens worden alleen gebruikt voor correspondentiedoeleinden.
Velden gemarkeerd met * zijn verplicht