Samenvatting
In april 2025 vond een grootschalige stroomuitval plaats in Spanje en Portugal die zo’n 18 uur duurde. Miljoenen huishoudens zaten urenlang zonder stroom, telecommunicatie viel uit, het openbaar vervoer kwam stil te staan en de gezondheidszorg kampte met grote uitdagingen door de schaarste aan brandstof voor noodstroomaggregaten.
Een recentere stroomuitval vond aan de start van dit jaar plaats in Berlijn, waardoor ongeveer 45.000 huishoudens meerdere dagen zonder elektriciteit in de kou zaten. De gebeurtenissen in Spanje, Portugal en Berlijn doen Nederlandse organisaties opnieuw beseffen dat dit ook hier kan voorkomen. Hierdoor voelen veel Nederlandse organisaties momenteel een sterke urgentie om zich voor te bereiden op grootschalige, langdurige stroomuitval.
Vervolgonderzoek Nederlandse situatie
Dit rapport is een vervolg op het rapport ‘Grootschalige stroomuitval: ervaringen uit Spanje en Portugal 2025’. Deze gebeurtenis creëerde de vraag: voor welke uitdagingen staan we als dit in Nederland plaatsvindt?
Dit rapport van het NIPV en Veiligheidsregio Kennemerland bundelt actuele informatie, kennis en expertise over de karakteristieken en gevolgen van grootschalige, langdurige stroomuitval en hoe (crisis)organisaties in Nederland zich hierop kunnen voorbereiden.
De bevindingen zijn gebaseerd op een document- en literatuurstudie, een analyse van recente stroomuitvalcasussen in Nederland, een korte uitvraag onder veiligheidsregio’s en interviews met organisaties uit verschillende sectoren. Daarnaast is een casestudie over de stroomuitval in Berlijn van januari 2026 uitgevoerd, voor aanvullende inzichten uit een praktijkcasus.
Cascade-effecten
Dit rapport laat zien dat grootschalige en langdurige stroomuitval een complex en uitdagend risico is. De Nederlandse samenleving is sterk afhankelijk van elektriciteit, waardoor vrijwel alle sectoren worden geraakt wanneer de stroom uitvalt. Ook crisisorganisaties ondervinden hiervan directe gevolgen, wat hun respons kan belemmeren.
Veel organisaties treffen voorbereidingen op stroomuitval, maar het blijft lastig te bepalen wanneer deze toereikend zijn. Dat komt doordat langdurige, grootschalige uitval kan leiden tot veel uiteenlopende en moeilijk te voorziene cascade-effecten. Daarnaast bestaan er hardnekkige misvattingen over het gedrag van mensen in crisissituaties, zoals het idee dat stroomuitval leidt tot massale paniek en plunderingen.
Veerkracht
In de praktijk blijkt juist dat veel mensen veerkrachtig zijn en goed in staat om zichzelf en anderen te helpen, wat wordt bevestigd door gebeurtenissen in Spanje, Portugal en Berlijn. De aandacht van overheid en hulpdiensten zou zich daarom vooral moeten richten op mensen in een kwetsbare positie.
Bij de voorbereiding op stroomuitval is het waarborgen van de continuïteit van de crisisorganisatie essentieel, waarvoor technische, organisatorische en strategische maatregelen kunnen worden getroffen. Tot slot verdient ook de herstart aandacht: het herstel van de elektriciteitsvoorziening betekent niet automatisch dat de crisis voorbij is. De herstartfase kan nieuwe problemen met zich meebrengen en geruime tijd in beslag nemen.
Download het rapport
Heeft u een vraag over dit onderzoek?
Neem contact met ons op via dit formulier. Uw gegevens worden alleen gebruikt voor correspondentiedoeleinden.
Velden gemarkeerd met * zijn verplicht