Samenwerken aan veiligheid: de waarde van het meerlaagsveiligheidsmodel
16 februari 2026
Veiligheidsvraagstukken worden steeds complexer en vragen om nauwe samenwerking tussen verschillende organisaties en sectoren. Volgens Edith van der Reijden, directeur Risico- en Crisisbeheersing bij Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond, biedt het meerlaagsveiligheidsmodel hiervoor een waardevol en toekomstgericht denkkader. Vanuit haar ervaring ziet zij hoe het model organisaties helpt om gezamenlijk naar risico’s, crises en herstel te kijken.
Een model dat verder kijkt dan crisisbeheersing
Van der Reijden legt uit dat het meerlaagsveiligheidsmodel oorspronkelijk vooral binnen de waterveiligheid werd toegepast. “Tijdens mijn werk bij het waterschap zag ik hoe het model daar werd geïntroduceerd. Na de overstromingen in Limburg kreeg het model meer aandacht en is het verder ontwikkeld. Daarbij zijn ook nafase & herstel en (water)bewustzijn als extra laag toegevoegd.”
Volgens Van der Reijden is die ontwikkeling logisch. “Het model laat zien dat veiligheid niet alleen gaat over optreden tijdens een crisis, maar over het hele proces daaromheen. Het begint bij bewustzijn, gevolgd door preventie, gevolgbeperking en crisisbeheersing, en eindigt bij nafase en herstel. Door deze onderdelen samen te bekijken, ontstaat een completer beeld van veiligheid.”
Bewustzijn als fundament van veiligheid
Voor Van der Reijden vormt bewustzijn de basis van het model. “Bewustzijn gaat over het begrijpen van risico’s en het besef dat iedereen daarin een verantwoordelijkheid heeft. Zodra mensen weten dat een risico bestaat, kunnen ze er niet meer omheen.”
Volgens haar helpt bewustzijn niet alleen burgers, maar ook bestuurders en organisaties. “Wanneer je het gesprek voert over risico’s, gaan mensen anders nadenken over voorbereiding. Dat kan variëren van praktische maatregelen tot beleidskeuzes. Bewustzijn zorgt ervoor dat veiligheid niet alleen een taak van de overheid is, maar een gezamenlijke verantwoordelijkheid wordt.”
Een gezamenlijke taal tussen organisaties
Van der Reijden benadrukt dat het model waardevol is omdat het zorgt voor een gezamenlijke taal. “Als veiligheidsregio hebben we onze eigen terminologie en werkwijzen, maar we werken steeds vaker samen met andere domeinen, zoals waterbeheer, energietransitie en natuurbeheer. Dan is het belangrijk dat je elkaar begrijpt.”
Het meerlaagsveiligheidsmodel helpt volgens haar om die samenwerking te versterken. “Iedere sector heeft zijn eigen manier van werken, maar dit model kun je op bijna elk risico toepassen. Het helpt organisaties om samen te bepalen waar ze elkaar raken en hoe ze elkaar kunnen versterken. Veiligheidsvraagstukken zijn niet ingewikkeld, maar wel complex.”
Voor wie is het model bedoeld?
Volgens Van der Reijden is het model breed toepasbaar. “Gemeenten en provincies hebben er veel aan vanwege hun rol in beleid en ruimtelijke inrichting. Maar ook eigenaren van risico’s, zoals natuurorganisaties, industriële bedrijven en recreatieondernemers, kunnen het model gebruiken.”
Preventie als grootste kans, herstel als onderschatte uitdaging
Van der Reijden is duidelijk over waar volgens haar de meeste winst te behalen valt. “De grootste winst zit in preventie. Als je kunt voorkomen dat een incident plaatsvindt, voorkom je ook de gevolgen.”
Tegelijkertijd benadrukt zij dat gevolgbeperking en herstel minstens zo belangrijk zijn. “Gevolgbeperking raakt vaak aan ruimtelijke keuzes en belangenafwegingen. En herstel wordt soms onderschat. Kijk naar de overstromingen in Limburg: jaren later zijn organisaties nog steeds bezig met afhandeling en herstel. Dat laat zien hoe groot de impact van een crisis kan zijn.”
Samenwerking tussen publieke en private partijen
“Overheden hebben beperkte capaciteit, terwijl veiligheid een gezamenlijke verantwoordelijkheid is. Private partijen kunnen in verschillende fasen van het model een belangrijke rol spelen. Het model helpt om dat gesprek te voeren. Daardoor ontstaat meer samenwerking en betrokkenheid. Dat is essentieel voor thema’s als klimaatveiligheid, weerbaarheid en veerkracht.”
De nieuwe ‘praatplaat meerlaagsveiligheidsmodel’ laat zien dat ook andere klimaatdreigingen passen in dit model. Deze praatplaat is tot stand gekomen in een projectwerkplaats. Hierin hebben experts uit de veiligheidsregio’s, onder begeleiding van het NIPV, intensief samengewerkt om tot dit resultaat te komen.