Rookverspreiding en persoonlijke veiligheid

21 juli 2022

De snelle verspreiding van (giftige) rook is de belangrijkste oorzaak van slachtoffers bij brand in gebouwen. Wat zijn de risico’s van rookverspreiding voor het vluchten en voor het stay-in-place-concept? Kunnen deze risico’s worden beperkt door aanvullende voorzieningen? Dat onderzocht NIPV in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Rookverspreiding binnen en buiten een woongebouw.

In het onderzoek zijn de volgende vragen beantwoord:

  1. Wat is het risico van rookverspreiding in de (extra) beschermde vluchtroute voor een ontvluchtingsconcept en hoe kan dit risico worden gereduceerd?
  2. Wat is het risico van rookverspreiding tussen brandcompartimenten bij een stay-in-place-concept en hoe kan dit risico worden gereduceerd?
  3. Welke betrouwbaarheid van rookwerende scheidingsconstructies en brandwerende draag- en scheidingsconstructies van de brandcompartimenten is nodig voor een veilig verblijf van gebouwgebruikers bij een stay-in-place-concept?

Ontvluchtingsconcept

Voor het vluchten (het ontvluchtingsconcept) is zicht in de vluchtroute meestal de bepalende factor. De risico’s van rookverspreiding nemen toe naarmate de doelgroep kwetsbaarder is. Hoe kwetsbaarder de doelgroep, des te korter de beschikbare veilige tijd om te vluchten. Dit terwijl de veilige tijd die nodig is om te vluchten voor de (zeer) kwetsbare doelgroep toeneemt.

Bronmaatregelen blijken effectiever dan effectmaatregelen te zijn om rookverspreiding te beperken. Uit het onderzoek komt naar voren dat een combinatie van bron- en effectmaatregelen (sprinklerinstallatie, trage brandontwikkeling en interne luchtdichtheid) nodig is om de risico’s van rookverspreiding bij het vluchten voor alle doelgroepen voldoende te beperken.

Stay-in-place-concept

Verspreiding van verstikkende gassen tussen brandcompartimenten is voor het stay-in-place-concept de bepalende factor. Ook hier nemen de risico’s toe naarmate de doelgroep kwetsbaarder is. Dit terwijl een stay-in-place-concept het meest geschikt lijkt te zijn voor personen die bij brand niet fysiek in staat zijn om te vluchten (zeer kwetsbare doelgroep). De betrouwbaarheid van het stay-in-place-concept is (fors) lager dan die van het ontvluchtingsconcept. De huidige brandveiligheidsvoorzieningen van het Bouwbesluit/Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) zijn niet toereikend voor een stay-in-place-concept.

Ook bij stay-in-place is de combinatie van bronmaatregelen (tragere brandontwikkeling en sprinklerinstallatie) en effectmaatregelen (verbeterde interne luchtdichtheid) het meest effectief voor alle doelgroepen. Maar bij geen enkele (combinatie van) maatregel(en) kan voor de zeer kwetsbare doelgroep een beschikbare veilige verblijftijd van minimaal 90 minuten worden behaald.

Met de huidige eisen voor de brandwerendheid van scheidings- en draagconstructies (bezwijken en WBDBO (= weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag)) wordt voor het stay-in-place-concept een lagere betrouwbaarheid bereikt dan voor het ontvluchtingsconcept. Om een gelijke mate van betrouwbaarheid te bereiken moeten de eisen voor scheidings- en draagconstructies met 30 minuten worden verhoogd ten opzichte van de huidige eisen uit het Bouwbesluit/Bbl. 

Voor wie?

Het onderzoek is met name relevant voor de brandweer, brandveiligheidsadviseurs en gebouwontwerpers.

Onderzoeken in onderlinge samenhang bekijken

In het kader van de problematiek van rookverspreiding in woongebouwen heeft NIPV eerder grootschalige praktijkexperimenten naar rookverspreiding uitgevoerd in een leegstaand woongebouw in Oudewater. Daarnaast is onderzoek gedaan naar de vluchtveiligheid van woongebouwen, enkele vluchtroute en droge blusleidingen.

Meer informatie

Download het rapport op de pagina Vluchtveiligheid van woongebouwen.

Lees ook

05-12-2022
Brandveiligheidsvoorschriften Bouwbesluit en Bbl met elkaar vergeleken

Wat zijn de verschillen op brandveiligheidsgebied tussen het Bouwbesluit en het Bbl? En wat betekent dit voor de praktijk, voor het brandveiligheidsniveau in gebouwen? Dat wordt uitgelegd in een nieuwe publicatie.

28-11-2022
Brandweerkerndata 2021

In opdracht van het Veiligheidsberaad verzamelt NIPV sinds 2018 gegevens van brandweerkazernes en -posten, repressief personeel, opkomststijden en PPMO-keuringen.

16-11-2022
Rookverspreiding in woongebouwen: het handelingsperspectief uitgelegd

Hoe moet er in de praktijk gehandeld worden bij een brand met veel rookverspreiding in een woongebouw? In een instructievideo wordt het handelingsperspectief voor dit type branden uitgelegd.

16-11-2022
Investeer in ‘het grote midden’ van de bevolking

Burgemeester Miranda de Vries spreekt in podcastreeks ‘De Crisis van de Toekomst’ over de vluchtelingencrisis.

16-11-2022
Uitreiking scriptieprijs Jan Gmelich Meijling Thesis Award

De scriptieprijs is ter bevordering van actueel en relevant onderzoek in het belang van de publieke veiligheid.

15-11-2022
Ongeveer 750 natuurbranden afgelopen ‘natuurbrandseizoen’

Tijdens afgelopen voorjaar en zomer kregen we in Nederland te maken met ongeveer 750 natuurbranden. Anton Slofstra van Brandweer Nederland pleit voor een structureel deltaplan voor natuurbranden.

07-11-2022
Hoe krijgen we regie op de crisis van de toekomst?

Het project Toekomstverkenning Crisisbeheersing bespreekt de aankomende veranderingen voor crisisbeheersing

03-11-2022
Blog: Zero emissie vrachtwagens: volop beleid, nog weinig (brand)veiligheid

Lector Energie en Transportveiligheid Nils Rosmuller maakt zich zorgen over de veiligheid van zero emissie vrachtwagen.

02-11-2022
Werking en toepassing van alternatieve blusmiddelen onderzocht

Om brandweerkorpsen en -opleidingen meer inzicht te geven in de werking en toepassing van alternatieve blusmiddelen voerde NIPV een literatuuronderzoek uit.