Rookverspreiding en persoonlijke veiligheid

21 juli 2022

De snelle verspreiding van (giftige) rook is de belangrijkste oorzaak van slachtoffers bij brand in gebouwen. Wat zijn de risico’s van rookverspreiding voor het vluchten en voor het stay-in-place-concept? Kunnen deze risico’s worden beperkt door aanvullende voorzieningen? Dat onderzocht NIPV in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Rookverspreiding binnen en buiten een woongebouw.

In het onderzoek zijn de volgende vragen beantwoord:

  1. Wat is het risico van rookverspreiding in de (extra) beschermde vluchtroute voor een ontvluchtingsconcept en hoe kan dit risico worden gereduceerd?
  2. Wat is het risico van rookverspreiding tussen brandcompartimenten bij een stay-in-place-concept en hoe kan dit risico worden gereduceerd?
  3. Welke betrouwbaarheid van rookwerende scheidingsconstructies en brandwerende draag- en scheidingsconstructies van de brandcompartimenten is nodig voor een veilig verblijf van gebouwgebruikers bij een stay-in-place-concept?

Ontvluchtingsconcept

Voor het vluchten (het ontvluchtingsconcept) is zicht in de vluchtroute meestal de bepalende factor. De risico’s van rookverspreiding nemen toe naarmate de doelgroep kwetsbaarder is. Hoe kwetsbaarder de doelgroep, des te korter de beschikbare veilige tijd om te vluchten. Dit terwijl de veilige tijd die nodig is om te vluchten voor de (zeer) kwetsbare doelgroep toeneemt.

Bronmaatregelen blijken effectiever dan effectmaatregelen te zijn om rookverspreiding te beperken. Uit het onderzoek komt naar voren dat een combinatie van bron- en effectmaatregelen (sprinklerinstallatie, trage brandontwikkeling en interne luchtdichtheid) nodig is om de risico’s van rookverspreiding bij het vluchten voor alle doelgroepen voldoende te beperken.

Stay-in-place-concept

Verspreiding van verstikkende gassen tussen brandcompartimenten is voor het stay-in-place-concept de bepalende factor. Ook hier nemen de risico’s toe naarmate de doelgroep kwetsbaarder is. Dit terwijl een stay-in-place-concept het meest geschikt lijkt te zijn voor personen die bij brand niet fysiek in staat zijn om te vluchten (zeer kwetsbare doelgroep). De betrouwbaarheid van het stay-in-place-concept is (fors) lager dan die van het ontvluchtingsconcept. De huidige brandveiligheidsvoorzieningen van het Bouwbesluit/Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) zijn niet toereikend voor een stay-in-place-concept.

Ook bij stay-in-place is de combinatie van bronmaatregelen (tragere brandontwikkeling en sprinklerinstallatie) en effectmaatregelen (verbeterde interne luchtdichtheid) het meest effectief voor alle doelgroepen. Maar bij geen enkele (combinatie van) maatregel(en) kan voor de zeer kwetsbare doelgroep een beschikbare veilige verblijftijd van minimaal 90 minuten worden behaald.

Met de huidige eisen voor de brandwerendheid van scheidings- en draagconstructies (bezwijken en WBDBO (= weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag)) wordt voor het stay-in-place-concept een lagere betrouwbaarheid bereikt dan voor het ontvluchtingsconcept. Om een gelijke mate van betrouwbaarheid te bereiken moeten de eisen voor scheidings- en draagconstructies met 30 minuten worden verhoogd ten opzichte van de huidige eisen uit het Bouwbesluit/Bbl. 

Voor wie?

Het onderzoek is met name relevant voor de brandweer, brandveiligheidsadviseurs en gebouwontwerpers.

Onderzoeken in onderlinge samenhang bekijken

In het kader van de problematiek van rookverspreiding in woongebouwen heeft NIPV eerder grootschalige praktijkexperimenten naar rookverspreiding uitgevoerd in een leegstaand woongebouw in Oudewater. Daarnaast is onderzoek gedaan naar de vluchtveiligheid van woongebouwen, enkele vluchtroute en droge blusleidingen.

Meer informatie

Download het rapport op de pagina Vluchtveiligheid van woongebouwen.

Lees ook

05-08-2022
Blog: Een watertekort kan er ook nog wel bij …

Uiteraard zijn de waterschappen en Rijkswaterstaat waakzaam voor de mogelijke gevolgen, maar ervaringen uit het verleden leren dat ook gemeenten en veiligheidsregio’s verhoogd waakzaam zouden mogen zijn”, bloggen Menno van Duin, Frank Cools en Vina Wijkhuijs.

22-07-2022
De vluchtelingen- en asielcrisis nader beschouwd

Het voortduren van de oorlog in Oekraïne, het vastlopen van de asielzoekersopvang en de opschaling naar de nationale crisisstructuur waren voor het lectoraat Crisisbeheersing redenen om nogmaals bij veiligheidsregio’s en gemeenten ervaringen op te halen van hoe zij de huidige situatie ervaren.

21-07-2022
Rookverspreiding en persoonlijke veiligheid

Wat zijn de risico’s van rookverspreiding voor het vluchten en voor het stay-in-place-concept? Kunnen deze risico’s worden beperkt door aanvullende voorzieningen?

21-07-2022
Blog: Voorbereiden op ‘de natuurbrand van morgen’

“Om ons land voor de toekomst veilig te houden is het van groot belang dat we meer weten over de effecten van het klimaat en hoe we natuurbranden het meest effectief kunnen beheersen gegeven de bijzondere situatie in Nederland”, blogt senior onderzoeker Hans Hazebroek.

20-07-2022
Lokale dynamiek in een mondiale crisis

De ‘avondklokrellen’ in vier Brabantse steden sociologisch verklaard: ze kwamen niet slechts voort uit crimineel gedrag.

20-07-2022
NIPV en ROC Aventus officieel partner in het Centrum voor Veiligheid en Digitalisering (CVD)

Met NIPV krijgt het CVD een landelijke partner met expertise op het gebied van crisisbeheersing en brandweerzorg. Hiermee verstevigt het CVD haar rol als verbinder van digitalisering binnen het fysieke veiligheidsdomein.

19-07-2022
Evaluatierapport lectoraat Brandpreventie gepubliceerd

Een externe commissie (met vertegenwoordigers van de doelgroepen van het lectoraat en uit de onderzoekswereld) heeft het lectoraat Brandpreventie geëvalueerd. NIPV neemt de aanbevelingen mee in de verdere ontwikkeling van het kennisinstituut.

18-07-2022
Onderzoek naar droge blusleidingen

Onderzoek naar de (locatie van) brandslangaansluitingen voor droge blusleidingen.

15-07-2022
Trots op goede resultaten in 2021 onder bijzondere omstandigheden

In 2021 had Nederland nog steeds volop te maken met de gevolgen van de coronapandemie. Dit heeft ook invloed gehad op de werkzaamheden van NIPV als kennisinstituut. “We zijn trots op wat we samen hebben bereikt”, aldus IJle Stelstra.