De vluchtelingen- en asielcrisis nader beschouwd: een tweede inventarisatie onder veiligheidsregio’s en gemeenten

21 juli 2022

In mei 2022 heeft het lectoraat Crisisbeheersing de eerste ervaringen van veiligheidsregio’s en gemeenten met de opvang van Oekraïense vluchtelingen opgetekend: De Oekraïense vluchtelingencrisis: Eerste ervaringen van veiligheidsregio’s en gemeenten. Het voortduren van de oorlog in Oekraïne, het vastlopen van de asielzoekersopvang en de opschaling naar de nationale crisisstructuur waren voor het lectoraat Crisisbeheersing redenen om nogmaals bij veiligheidsregio’s en gemeenten ervaringen op te halen van hoe zij de huidige situatie ervaren.

TER APEL – Asielzoekers wachten en slapen in zelfgemaakte slaapplaatsen van dranghekken en dekens buiten voor de poort bij het aanmeldcentrum. Het aanmeldcentrum zit al lange tijd overvol, onder meer doordat de doorstroom van vergunninghouders vanuit opvanglocaties naar woningen stagneert. ANP VINCENT JANNINK

Deze snelle kennismobilisatie is dus een tweede inventarisatie onder veiligheidsregio’s en gemeenten over de vluchtelingenopvang. Er zijn 18 gesprekken gevoerd met personen uit 14 verschillende veiligheidsregio’s, met name burgemeesters en directeuren veiligheidsregio.

Opvallende verschillen en overeenkomsten

Uit de snelle kennismobilisatie zijn een aantal opvallendheden naar boven gekomen. Enkele worden hieronder genoemd. Het rapport biedt een overzicht van alle uitgebreide bevindingen.

  1. Er zijn opvallende overeenkomsten maar ook verschillen tussen regio’s: gemeenten en veiligheidsregio’s zijn voortvarend begonnen met de opvang, maar gaandeweg blijkt het lastiger om extra opvang te organiseren (solidariteit neemt af). Tegelijkertijd speelt in veel regio’s de veiligheidsregio een grote rol. Er zijn verschillen te zien bij de leiding van regio’s in de opvatting over de taak en rol van de regio. De opvangcrisis vraagt enorm veel capaciteit van gemeenten en veiligheidsregio’s.
  2. Onderdak en werving van vrijwilligers blijkt voor vluchtelingen uit Oekraïne eenvoudiger te realiseren dan voor statushouders en asielzoekers.
  3. Er blijkt momenteel een neiging om alles tot crisis te bestempelen (crisisdevaluatie).
  4. De ervaring van veiligheidsregio’s en gemeenten is dat er door het Rijk wordt gestuurd op cijfers, terwijl de achterliggende werkelijkheden (bv grote verschillen tussen de regio’s) daarbij buiten beeld blijft. Organiseren op papier blijkt toch anders dan de werkelijkheid.

Wat positief lijkt, is dat de financiële compensatieregelingen nu beter verlopen dan in het begin van de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne.

Aanbevelingen

Eensgezindheid is de komende weken en maanden belangrijker dan ooit. Het lectoraat verwacht dat een problematische aanpak van deze crisis – mede gepaard gaand met stevige discussies binnen de overheid zelf (gemeenten tegenover het Rijk) – het vertrouwen van de burgers in diezelfde overheid vermindert en het wij-zij denken kan versterken. Afbrokkelend vertrouwen ondermijnt de geloofwaardigheid van de overheid. Een overzicht van alle aanbevelingen is te vinden op pagina 14 en 15 van het rapport.

Meer informatie

U kunt het rapport downloaden op de themapagina Oekraïne en op de onderzoekspagina Oekraïense vluchtelingencrisis.

Lees ook

25-01-2023
Actualisatie handreiking Voorbereiding spoorincidenten

Handreiking biedt ondersteuning aan de multidisciplinaire operationele voorbereiding op spoorincidenten in de veiligheidsregio’s.

23-01-2023
Protocol Verdachte Objecten herzien

Het herziene Protocol Verdachte Objecten (PVO) versie 2 wordt op 1 april 2023 van kracht en vervangt voorgaande versies.

23-01-2023
Natuurbrandsignaal ’23: meer onbeheersbare natuurbranden met grotere impact op samenleving

In de toekomst krijgt Nederland te maken met meer natuurbranden die een grotere impact op de samenleving hebben.

21-01-2023
Nieuw: Scenarioboek Energietransitie

De eerste 13 scenariokaarten van het Scenarioboek Energietransitie staan online.

20-01-2023
Paul Gelton verbonden aan NIPV

Per 1 april 2023 zal dhr. Paul Gelton, als strategisch adviseur, verbonden zijn aan de veiligheidsregio’s en het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid.

18-01-2023
Afgestudeerde Gezondheidskundig Adviseurs Gevaarlijke Stoffen (GAGS) ontvangen diploma

Feestelijke middag voor twaalf afgestudeerde GAGS’en.

17-01-2023
Hbo-masteropleiding Master of Crisis and Public Order Management gestart!

Vrijdag 13 januari zijn twintig professionals gestart aan de tweejarige hbo-masteropleiding MCPM. De studenten krijgen kennis en kunde voor én door professionals.

16-01-2023
Bevoegdheden van burgemeesters en voorzitters veiligheidsregio’s bij (dreigende) digitale incidenten onderzocht

Wat kunnen (en mogen) burgemeesters en voorzitters veiligheidsregio’s bij digitale incidenten van het Rijk verwachten en andersom?

12-01-2023
Een toekomst voor het WAS?

Onderzoek naar de toegevoegde waarde van het WAS in het geheel van crisiscommunicatiemiddelen.