De vluchtelingen- en asielcrisis nader beschouwd: een tweede inventarisatie onder veiligheidsregio’s en gemeenten

21 juli 2022

In mei 2022 heeft het lectoraat Crisisbeheersing de eerste ervaringen van veiligheidsregio’s en gemeenten met de opvang van Oekraïense vluchtelingen opgetekend: De Oekraïense vluchtelingencrisis: Eerste ervaringen van veiligheidsregio’s en gemeenten. Het voortduren van de oorlog in Oekraïne, het vastlopen van de asielzoekersopvang en de opschaling naar de nationale crisisstructuur waren voor het lectoraat Crisisbeheersing redenen om nogmaals bij veiligheidsregio’s en gemeenten ervaringen op te halen van hoe zij de huidige situatie ervaren.

TER APEL – Asielzoekers wachten en slapen in zelfgemaakte slaapplaatsen van dranghekken en dekens buiten voor de poort bij het aanmeldcentrum. Het aanmeldcentrum zit al lange tijd overvol, onder meer doordat de doorstroom van vergunninghouders vanuit opvanglocaties naar woningen stagneert. ANP VINCENT JANNINK

Deze snelle kennismobilisatie is dus een tweede inventarisatie onder veiligheidsregio’s en gemeenten over de vluchtelingenopvang. Er zijn 18 gesprekken gevoerd met personen uit 14 verschillende veiligheidsregio’s, met name burgemeesters en directeuren veiligheidsregio.

Opvallende verschillen en overeenkomsten

Uit de snelle kennismobilisatie zijn een aantal opvallendheden naar boven gekomen. Enkele worden hieronder genoemd. Het rapport biedt een overzicht van alle uitgebreide bevindingen.

  1. Er zijn opvallende overeenkomsten maar ook verschillen tussen regio’s: gemeenten en veiligheidsregio’s zijn voortvarend begonnen met de opvang, maar gaandeweg blijkt het lastiger om extra opvang te organiseren (solidariteit neemt af). Tegelijkertijd speelt in veel regio’s de veiligheidsregio een grote rol. Er zijn verschillen te zien bij de leiding van regio’s in de opvatting over de taak en rol van de regio. De opvangcrisis vraagt enorm veel capaciteit van gemeenten en veiligheidsregio’s.
  2. Onderdak en werving van vrijwilligers blijkt voor vluchtelingen uit Oekraïne eenvoudiger te realiseren dan voor statushouders en asielzoekers.
  3. Er blijkt momenteel een neiging om alles tot crisis te bestempelen (crisisdevaluatie).
  4. De ervaring van veiligheidsregio’s en gemeenten is dat er door het Rijk wordt gestuurd op cijfers, terwijl de achterliggende werkelijkheden (bv grote verschillen tussen de regio’s) daarbij buiten beeld blijft. Organiseren op papier blijkt toch anders dan de werkelijkheid.

Wat positief lijkt, is dat de financiële compensatieregelingen nu beter verlopen dan in het begin van de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne.

Aanbevelingen

Eensgezindheid is de komende weken en maanden belangrijker dan ooit. Het lectoraat verwacht dat een problematische aanpak van deze crisis – mede gepaard gaand met stevige discussies binnen de overheid zelf (gemeenten tegenover het Rijk) – het vertrouwen van de burgers in diezelfde overheid vermindert en het wij-zij denken kan versterken. Afbrokkelend vertrouwen ondermijnt de geloofwaardigheid van de overheid. Een overzicht van alle aanbevelingen is te vinden op pagina 14 en 15 van het rapport.

Meer informatie

U kunt het rapport downloaden op de themapagina Oekraïne en op de onderzoekspagina Oekraïense vluchtelingencrisis.

Lees ook

05-08-2022
Blog: Een watertekort kan er ook nog wel bij …

Uiteraard zijn de waterschappen en Rijkswaterstaat waakzaam voor de mogelijke gevolgen, maar ervaringen uit het verleden leren dat ook gemeenten en veiligheidsregio’s verhoogd waakzaam zouden mogen zijn”, bloggen Menno van Duin, Frank Cools en Vina Wijkhuijs.

22-07-2022
De vluchtelingen- en asielcrisis nader beschouwd

Het voortduren van de oorlog in Oekraïne, het vastlopen van de asielzoekersopvang en de opschaling naar de nationale crisisstructuur waren voor het lectoraat Crisisbeheersing redenen om nogmaals bij veiligheidsregio’s en gemeenten ervaringen op te halen van hoe zij de huidige situatie ervaren.

21-07-2022
Rookverspreiding en persoonlijke veiligheid

Wat zijn de risico’s van rookverspreiding voor het vluchten en voor het stay-in-place-concept? Kunnen deze risico’s worden beperkt door aanvullende voorzieningen?

21-07-2022
Blog: Voorbereiden op ‘de natuurbrand van morgen’

“Om ons land voor de toekomst veilig te houden is het van groot belang dat we meer weten over de effecten van het klimaat en hoe we natuurbranden het meest effectief kunnen beheersen gegeven de bijzondere situatie in Nederland”, blogt senior onderzoeker Hans Hazebroek.

20-07-2022
Lokale dynamiek in een mondiale crisis

De ‘avondklokrellen’ in vier Brabantse steden sociologisch verklaard: ze kwamen niet slechts voort uit crimineel gedrag.

20-07-2022
NIPV en ROC Aventus officieel partner in het Centrum voor Veiligheid en Digitalisering (CVD)

Met NIPV krijgt het CVD een landelijke partner met expertise op het gebied van crisisbeheersing en brandweerzorg. Hiermee verstevigt het CVD haar rol als verbinder van digitalisering binnen het fysieke veiligheidsdomein.

19-07-2022
Evaluatierapport lectoraat Brandpreventie gepubliceerd

Een externe commissie (met vertegenwoordigers van de doelgroepen van het lectoraat en uit de onderzoekswereld) heeft het lectoraat Brandpreventie geëvalueerd. NIPV neemt de aanbevelingen mee in de verdere ontwikkeling van het kennisinstituut.

18-07-2022
Onderzoek naar droge blusleidingen

Onderzoek naar de (locatie van) brandslangaansluitingen voor droge blusleidingen.

15-07-2022
Trots op goede resultaten in 2021 onder bijzondere omstandigheden

In 2021 had Nederland nog steeds volop te maken met de gevolgen van de coronapandemie. Dit heeft ook invloed gehad op de werkzaamheden van NIPV als kennisinstituut. “We zijn trots op wat we samen hebben bereikt”, aldus IJle Stelstra.